3.3 Ciri-ciri Objektif Sesebuah Perniagaan
Objektif perniagaan merupakan matlamat khusus yang ingin dicapai oleh organisasi bermotifkan untung atau organisasi bukan bermotifkan untung. Untuk memastikan objektif tersebut berkesan dan mampu memandu organisasi mencapai kejayaan, penetapannya perlu mematuhi prinsip SMART (Specific, Measureable, Attainable, Realistic, Time frame). Selain itu, objektif juga dibahagikan mengikut jangka masa, iaitu objektif jangka pendek dan objektif jangka panjang.
Objektif Pembelajaran
- Membezakan antara objektif jangka pendek dan objektif jangka panjang sesebuah perniagaan.
- Menyatakan dan menghuraikan lima ciri objektif perniagaan berasaskan konsep SMART (Specific, Measureable, Attainable, Realistic, Time frame).
- Mengaplikasikan konsep ukuran kuantitatif dan kualitatif dalam menilai pencapaian objektif.
- Memahami peranan Carta Gantt dalam merancang tempoh masa bagi sesuatu aktiviti perniagaan.
Rangka Konsep SMART dan Carta Gantt
Lima komponen utama ciri SMART serta cara membaca perancangan tempoh masa menggunakan Carta Gantt.
| Aktiviti | Januari | Februari | Mac | April | Mei |
|---|---|---|---|---|---|
| Menyediakan tapak | ■ | ||||
| Membuat cerucuk | ■ | ||||
| Membina rangka bangunan | ■ | ||||
| Melengkapi bangunan | ■ | ■ | ■ |
Penerangan Ringkas
Untuk menetapkan hala tuju yang jelas, sesebuah perniagaan tidak boleh menetapkan sasaran secara rawak. Objektif dibahagikan kepada jangka pendek dan jangka panjang. Bagi memastikan objektif itu berkualiti dan boleh direalisasikan, formula SMART digunakan.
Objektif Jangka Pendek
Matlamat organisasi yang ingin dicapai dalam tempoh masa kurang daripada lima tahun.
Objektif Jangka Panjang
Matlamat organisasi yang ingin dicapai dalam tempoh masa melebihi lima tahun.
Konsep SMART dalam Pembentukan Objektif
SMART ialah akronim yang mewakili rangka untuk membentuk objektif yang berkesan.
- S – Specific (Spesifik): Pernyataan objektif hendaklah dinyatakan secara khusus. Lazimnya merujuk pada sesuatu tindakan yang boleh diukur secara kuantitatif.
- M – Measureable (Boleh Diukur): Objektif yang telah ditetapkan dapat dibandingkan dengan pencapaian pada sebelum dan selepas sesuatu aktiviti perniagaan dilaksanakan.
- A – Attainable (Boleh Dicapai): Penentuan objektif berdasarkan sasaran yang boleh dicapai jika pekerja menggembleng tenaga sepenuhnya berdasarkan sumber yang ada.
- R – Realistic (Munasabah): Penetapan objektif menjurus kepada peluang yang tidak mustahil untuk dicapai.
- T – Time Frame (Jangka Masa): Tempoh masa yang perlu ada dalam penentuan objektif perniagaan berserta penetapan tarikh khusus yang perlu dicapai.
Ukuran Kuantitatif
Diukur menggunakan data bernombor yang objektif dan tepat seperti angka, nombor, masa, dan wang.
Contoh: Syarikat menyasarkan pengeluaran 100,000 unit kereta sport pada tahun 2017, tetapi hanya berjaya mengeluarkan 90,000 unit. Terdapat jurang kekurangan sebanyak 10,000 unit yang boleh diukur secara angka.
Ukuran Kualitatif
Diukur dalam bentuk kualiti, iaitu kepuasan pengguna apabila menggunakan sesuatu barang dan perkhidmatan.
Contoh: Perbandingan dibuat dengan melihat jumlah jualan sebenar jenis kereta pada tahun 2017 (60,000 buah kereta sport) berbanding jangkaan jualan kereta sedan (40,000 buah), menghasilkan perbezaan sasaran 20,000 unit.
Fakta Asas Penentuan Kemampuan
Perniagaan perlu mengenal pasti sumber-sumber sedia ada dengan baik sebelum menetapkan sasaran. Sesebuah perniagaan memerlukan sumber manusia dan sumber fizikal yang mencukupi untuk membuktikan kemampuan organisasi.
- Mengambil kira sumber manusia merangkumi pengalaman, kemahiran, pengetahuan, dan bilangan pekerja.
- Pihak pengurusan boleh mendapatkan data pekerja melalui inventori kemahiran.
- Mengambil kira pemadanan antara kekuatan sumber dalaman (sumber manusia dan fizikal) dengan faktor persekitaran luaran.
Carta Gantt
Carta Gantt ialah alat visual yang menunjukkan perkara berkaitan dengan jenis aktiviti yang dirancang berserta tempoh masa yang telah ditetapkan.
Contoh dalam buku teks (Aktiviti membina bangunan kedai - tempoh 5 bulan):
- Menyediakan tapak: 1 bulan (Januari).
- Membuat cerucuk: 1 bulan (Februari).
- Membina rangka bangunan: 1 bulan (Mac).
- Melengkapi bangunan: 2 bulan setengah (pertengahan Mac hingga Mei).
Cuba Jawab Dulu
Soalan 1
Apakah perbezaan utama antara objektif jangka pendek dengan objektif jangka panjang?
Soalan 2
Mengapakah penetapan objektif memerlukan ciri 'Measureable' (Boleh Diukur)?
Soalan 3
Bagaimanakah pihak pengurusan menentukan kemampuan sumber manusia sesebuah organisasi dalam menetapkan objektif yang munasabah (Realistic)?
Kesalahan Biasa
Menganggap tempoh jangka pendek ialah genap 5 tahun
Murid kerap menulis objektif jangka pendek sebagai tempoh lima tahun.
Betul: buku teks mentakrifkannya secara tepat sebagai kurang daripada lima tahun.Menyamakan Attainable dengan Realistic
Murid menganggap kedua-duanya bermaksud sasaran yang boleh dicapai.
Betul: Attainable menekankan pengemblengan tenaga pekerja dan sumber sedia ada untuk mencapai sasaran, manakala Realistic berfokus kepada kemampuan organisasi (sumber manusia dan fizikal) yang memadankan kekuatan dalaman dengan persekitaran luaran agar sasaran tidak mustahil.Menganggap ukuran objektif hanya terhad kepada data nombor
Murid menulis ukuran objektif hanya berbentuk angka atau wang.
Betul: ukuran juga boleh dibuat dalam bentuk kualitatif seperti kepuasan pengguna.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Objektif jangka panjang bermula dari tahun pertama hingga tahun kelima."
Fakta Betul
Objektif yang dicapai dalam tempoh kurang lima tahun ialah jangka pendek. Tempoh jangka panjang hanya merujuk kepada matlamat yang melebihi lima tahun.
Salah Faham
"Carta Gantt digunakan untuk mengira untung rugi syarikat."
Fakta Betul
Carta Gantt ialah jadual perancangan yang memplot aktiviti melawan masa untuk menunjukkan jadual pelaksanaan aktiviti mengikut tempoh masa yang telah ditetapkan.
Ringkasan
- Objektif perniagaan terbahagi kepada jangka pendek (kurang daripada 5 tahun) dan jangka panjang (melebihi 5 tahun).
- S (Specific): Sasaran dinyatakan secara khusus.
- M (Measureable): Boleh dibandingkan pencapaian sebelum dan selepas melalui bentuk kuantitatif (angka, wang, masa) atau kualitatif (kepuasan pengguna).
- A (Attainable): Boleh dicapai jika pekerja menggembleng tenaga dan sumber sedia ada.
- R (Realistic): Peluang yang munasabah dan tidak mustahil dengan sokongan sumber fizikal serta kemahiran pekerja (inventori kemahiran).
- T (Time Frame): Ada penetapan tempoh atau tarikh sasaran, diselaraskan menggunakan alat seperti Carta Gantt.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
1 Apakah tempoh masa yang ditetapkan bagi objektif jangka pendek sesebuah perniagaan?
2 Sebuah perniagaan menyasarkan pengeluaran produk tertentu dan membandingkan hasil sebenar dengan sasaran menggunakan data bernombor. Ciri SMART yang manakah sedang dipraktikkan?
B. Isi Tempat Kosong
3 Pihak pengurusan boleh mendapatkan maklumat tentang kemahiran, pengalaman, dan pengetahuan pekerja melalui rekod .
4 Rajah yang menunjukkan perancangan jenis aktiviti mengikut tempoh masa yang ditetapkan dipanggil Carta .
C. Padankan Ciri SMART dengan Maksudnya
Seret ciri SMART ke keterangan maksud yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan ciri dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
