3.3 Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan
Sistem Raja Berperlembagaan merupakan komponen utama pentadbiran Malaysia apabila Perlembagaan Persekutuan mengiktiraf kedudukan dan peranan institusi beraja di peringkat Persekutuan dan negeri. Melalui topik ini, murid didedahkan kepada latar belakang pewujudan jawatan Yang di-Pertuan Agong, kedudukan baginda sebagai Ketua Utama Negara termaktub dalam Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan, susunan Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan, serta skop kuasa baginda merangkumi bidang eksekutif, perundangan dan kehakiman.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan latar belakang penubuhan Institusi Yang di-Pertuan Agong dan kaedah pemilihannya oleh Majlis Raja-Raja.
- Menyatakan kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara mengikut Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan dan susunan Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan.
- Menghuraikan bidang kuasa dan peranan Yang di-Pertuan Agong dalam bidang eksekutif, perundangan, dan kehakiman.
Carta Cabang Kuasa Yang di-Pertuan Agong dalam Perlembagaan Persekutuan
Pembahagian bidang kuasa Yang di-Pertuan Agong kepada tiga cabang utama beserta fungsi-fungsi spesifik di bawah setiap cabang.
Kuasa Eksekutif
- Melantik Perdana Menteri dan Jemaah Menteri
- Melantik jawatan penting seperti Peguam Negara, Panglima Angkatan Tentera, Ketua Audit Negara, Ahli SPR dan Ahli Suruhanjaya Polis
- Pemerintah tertinggi seluruh Angkatan Tentera Malaysia
- Melantik diplomat dan menerima menghadap diplomat asing
Kuasa Perundangan
- Memperkenankan Rang Undang-Undang
- Memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen
- Ketua Agama Islam di negeri baginda sendiri, Wilayah Persekutuan, Melaka, Pulau Pinang, Sarawak dan Sabah
- Melindungi kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera serta kepentingan sah kaum lain
- Membuat pengisytiharan darurat apabila keselamatan awam dan ekonomi negara terancam
Kuasa Kehakiman
- Melantik hakim Mahkamah Atasan atas nasihat Perdana Menteri
- Kuasa pengampunan bagi hukuman Mahkamah Tentera dan Mahkamah Syariah di negeri tidak beraja serta Wilayah Persekutuan
- Bertindak atas nasihat Lembaga Pengampunan
Penerangan Ringkas
Institusi Yang di-Pertuan Agong
Jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan selepas negara mencapai kemerdekaan pada tahun 1957. Baginda dipilih dalam kalangan raja yang memerintah di sembilan buah negeri Melayu: Perlis, Kedah, Perak, Selangor, Negeri Sembilan, Johor, Pahang, Terengganu, dan Kelantan.
Pemilihan dilaksanakan oleh Majlis Raja-Raja mengikut kaedah yang ditetapkan dalam Perlembagaan Persekutuan dan Peraturan-peraturan Majlis Raja-Raja.
Kedudukan Yang di-Pertuan Agong
Kedudukan baginda termaktub dalam Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan sebagai Ketua Utama Negara.
Baginda menjadi punca kedaulatan, ketaatan, perpaduan, kebesaran dan kemuliaan negara. Institusi beraja memayungi rakyat melangkaui agama, bangsa, budaya, dan fahaman politik serta menjadi lambang kedaulatan negara.
Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan
- 1 Yang di-Pertuan Agong
- 2 Raja Permaisuri Agong
- 3 Raja-raja dan Pemangku Raja
- 4 Yang di-Pertua bagi Negeri-negeri
- 5 Bekas Raja Permaisuri Agong yang menerima saraan Diraja daripada Kerajaan Persekutuan
- 6 Perdana Menteri
- 7 Timbalan Perdana Menteri
Kronologi Yang di-Pertuan Agong
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan “Semak Jawapan”.
Mengapakah Yang di-Pertuan Agong digelar sebagai Ketua Utama Negara?
Nyatakan tiga individu atau kumpulan yang berada pada kedudukan pertama hingga ketiga dalam senarai Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan.
Apakah bidang kuasa pengampunan yang dimiliki oleh Yang di-Pertuan Agong dalam cabang kehakiman?
Kesalahan Biasa
- Menganggap Yang di-Pertuan Agong dipilih melalui pilihan raya umum oleh rakyat, sedangkan baginda dipilih secara eksklusif oleh sembilan orang Raja Melayu dalam Majlis Raja-Raja.
- Menganggap Yang di-Pertuan Agong ialah Ketua Agama Islam bagi seluruh negeri di Malaysia, walhal negeri-negeri yang mempunyai Sultan/Raja diketuai oleh Sultan/Raja negeri masing-masing.
- Keliru antara susunan kedudukan keutamaan Persekutuan, misalnya meletakkan Perdana Menteri lebih tinggi daripada Raja-raja atau Yang di-Pertua Negeri.
- Menganggap prosiding mahkamah biasa boleh dikenakan terhadap Yang di-Pertuan Agong, walhal baginda hanya boleh dikenakan prosiding di Mahkamah Khas.
Salah Faham Konsep
Kuasa pengisytiharan darurat dibuat sewenang-wenangnya oleh Yang di-Pertuan Agong tanpa syarat.
Baginda hanya boleh membuat pengisytiharan darurat setelah baginda memastikan kebenaran wujudnya keadaan yang benar-benar mengancam keselamatan awam dan ekonomi negara.
Yang di-Pertuan Agong bertindak secara bersendirian dalam melantik hakim-hakim Mahkamah Atasan.
Pelantikan hakim Mahkamah Atasan dibuat oleh Yang di-Pertuan Agong atas nasihat Perdana Menteri setelah dipertimbangkan oleh Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman dan berunding dengan Majlis Raja-Raja.
Yang di-Pertuan Agong hanya menjaga hak orang Melayu dan bumiputera sahaja.
Walaupun baginda bertanggungjawab melindungi kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera di Sarawak dan Sabah, baginda juga bertanggungjawab secara perlembagaan untuk melindungi kepentingan sah kaum-kaum lain di Malaysia.
Ringkasan
- Institusi Yang di-Pertuan Agong diwujudkan pada 1957 sebagai tonggak sistem Raja Berperlembagaan di Malaysia.
- Melalui Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan, Yang di-Pertuan Agong diiktiraf sebagai Ketua Utama Negara yang dipilih oleh Majlis Raja-Raja bagi tempoh 5 tahun.
- Dalam struktur pemerintahan, baginda memegang peranan pengimbang yang luas merangkumi kuasa eksekutif, perundangan, dan kehakiman.
- Institusi ini kekal relevan sebagai lambang kedaulatan dan perpaduan seluruh warganegara Malaysia.
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Apakah peruntukan Perlembagaan Persekutuan yang menetapkan kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara?
2 Antara berikut, yang manakah merupakan bidang kuasa Yang di-Pertuan Agong dalam cabang kehakiman?
B. Isi Tempat Kosong
3 Yang di-Pertuan Agong dipilih oleh Majlis Raja-Raja untuk memegang jawatan bagi tempoh selama tahun.
4 Dalam cabang eksekutif, Yang di-Pertuan Agong memegang peranan tertinggi dalam pertahanan negara sebagai pemerintah tertinggi seluruh .
C. Padanan: Peranan dan Cabang Pemerintahan
Padankan peranan atau kuasa Yang di-Pertuan Agong dengan cabang pemerintahan atau kategori yang tepat. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
