03-03: Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan

3.3 Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan

SEJARAH • Tingkatan 5 • Bab 3: Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen

3.3 Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan

Sistem Raja Berperlembagaan merupakan komponen utama pentadbiran Malaysia apabila Perlembagaan Persekutuan mengiktiraf kedudukan dan peranan institusi beraja di peringkat Persekutuan dan negeri. Melalui topik ini, murid didedahkan kepada latar belakang pewujudan jawatan Yang di-Pertuan Agong, kedudukan baginda sebagai Ketua Utama Negara termaktub dalam Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan, susunan Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan, serta skop kuasa baginda merangkumi bidang eksekutif, perundangan dan kehakiman.

Objektif Pembelajaran

Menjelaskan latar belakang penubuhan Institusi Yang di-Pertuan Agong dan kaedah pemilihannya oleh Majlis Raja-Raja.
Menyatakan kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara mengikut Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan dan susunan Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan.
Menghuraikan bidang kuasa dan peranan Yang di-Pertuan Agong dalam bidang eksekutif, perundangan, dan kehakiman.

Carta Cabang Kuasa Yang di-Pertuan Agong dalam Perlembagaan Persekutuan

Pembahagian bidang kuasa Yang di-Pertuan Agong kepada tiga cabang utama beserta fungsi-fungsi spesifik di bawah setiap cabang.

Kuasa Eksekutif

Melantik Perdana Menteri dan Jemaah Menteri
Melantik jawatan penting seperti Peguam Negara, Panglima Angkatan Tentera, Ketua Audit Negara, Ahli SPR dan Ahli Suruhanjaya Polis
Pemerintah tertinggi seluruh Angkatan Tentera Malaysia
Melantik diplomat dan menerima menghadap diplomat asing

Kuasa Perundangan

Memperkenankan Rang Undang-Undang
Memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen
Ketua Agama Islam di negeri baginda sendiri, Wilayah Persekutuan, Melaka, Pulau Pinang, Sarawak dan Sabah
Melindungi kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera serta kepentingan sah kaum lain
Membuat pengisytiharan darurat apabila keselamatan awam dan ekonomi negara terancam

Kuasa Kehakiman

Melantik hakim Mahkamah Atasan atas nasihat Perdana Menteri
Kuasa pengampunan bagi hukuman Mahkamah Tentera dan Mahkamah Syariah di negeri tidak beraja serta Wilayah Persekutuan
Bertindak atas nasihat Lembaga Pengampunan

Penerangan Ringkas

Institusi Yang di-Pertuan Agong

Jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan selepas negara mencapai kemerdekaan pada tahun 1957. Baginda dipilih dalam kalangan raja yang memerintah di sembilan buah negeri Melayu: Perlis, Kedah, Perak, Selangor, Negeri Sembilan, Johor, Pahang, Terengganu, dan Kelantan.

Pemilihan dilaksanakan oleh Majlis Raja-Raja mengikut kaedah yang ditetapkan dalam Perlembagaan Persekutuan dan Peraturan-peraturan Majlis Raja-Raja.

Kedudukan Yang di-Pertuan Agong

Kedudukan baginda termaktub dalam Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan sebagai Ketua Utama Negara.

Baginda menjadi punca kedaulatan, ketaatan, perpaduan, kebesaran dan kemuliaan negara. Institusi beraja memayungi rakyat melangkaui agama, bangsa, budaya, dan fahaman politik serta menjadi lambang kedaulatan negara.

Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan

1 Yang di-Pertuan Agong
2 Raja Permaisuri Agong
3 Raja-raja dan Pemangku Raja
4 Yang di-Pertua bagi Negeri-negeri
5 Bekas Raja Permaisuri Agong yang menerima saraan Diraja daripada Kerajaan Persekutuan
6 Perdana Menteri
7 Timbalan Perdana Menteri

Kronologi Yang di-Pertuan Agong

Pertama: Almarhum Tuanku Abdul Rahman ibni Almarhum Tuanku Muhammad (Negeri Sembilan) [31 Ogos 1957 – 1 April 1960]

Kedua: Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah ibni Almarhum Sultan Alaiddin Sulaiman Shah (Selangor) [14 April 1960 – 1 September 1960]

Ketiga: Almarhum Tuanku Syed Putra Alhaj ibni Almarhum Syed Hassan Jamalullail (Perlis) [21 September 1960 – 20 September 1965]

Keempat: Almarhum Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni Almarhum Sultan Zainal Abidin (Terengganu) [21 September 1965 – 20 September 1970]

Kelima: Almarhum Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah ibni Almarhum Sultan Badlishah (Kedah) [21 September 1970 – 20 September 1975]

Keenam: Almarhum Sultan Yahya Petra ibni Almarhum Sultan Ibrahim (Kelantan) [21 September 1975 – 29 Mac 1979]

Ketujuh: Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah ibni Almarhum Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu’adzam Shah (Pahang) [26 April 1979 – 25 April 1984]

Kelapan: Almarhum Sultan Iskandar ibni Almarhum Sultan Ismail (Johor) [26 April 1984 – 25 April 1989]

Kesembilan: Almarhum Sultan Azlan Muhibbuddin Shah ibni Almarhum Sultan Yussuf Izzuddin Shah Ghafarullahu-lah (Perak) [26 April 1989 – 25 April 1994]

Kesepuluh: Almarhum Tuanku Ja’afar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman (Negeri Sembilan) [26 April 1994 – 25 April 1999]

Kesebelas: Almarhum Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Alhaj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah Alhaj (Selangor) [26 April 1999 – 21 November 2001]

Kedua belas: Tuanku Syed Sirajuddin ibni Al-Marhum Tuanku Syed Putra Jamalullail (Perlis) [13 Disember 2001 – 12 Disember 2006]

Ketiga belas: Al-Wathiqu Billah Sultan Mizan Zainal Abidin ibni Al-Marhum Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah (Terengganu) [13 Disember 2006 – 12 Disember 2011]

Keempat belas: Almarhum Almu'tasimu Billahi Muhibbuddin Tuanku Alhaj Abdul Halim Mu'adzam Shah ibni Almarhum Sultan Badlishah (Kedah) [13 Disember 2011 – 12 Disember 2016]

Kelima belas: Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong XV Sultan Muhammad V (Kelantan) [13 Disember 2016 – 6 Januari 2019]

Keenam belas: Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah (Pahang) [31 Januari 2019 – 30 Januari 2024]

Ketujuh belas: Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong XVII Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar (Johor) [mulai 31 Januari 2024]

Catatan sejarah unik: Tuanku Abdul Halim Mu'adzam Shah mencatat sejarah ditabal menjadi Yang di-Pertuan Agong sebanyak dua kali, iaitu Yang di-Pertuan Agong V (1970–1975) dan Yang di-Pertuan Agong XIV (2011–2016).

Cuba Jawab Dulu

Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan “Semak Jawapan”.

Mengapakah Yang di-Pertuan Agong digelar sebagai Ketua Utama Negara?

Jawapan: Kerana kedudukan baginda termaktub dalam Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan sebagai individu yang diberi keutamaan mengatasi segala orang di dalam Persekutuan dan menjadi punca kedaulatan, ketaatan, perpaduan, kebesaran serta kemuliaan negara.

Nyatakan tiga individu atau kumpulan yang berada pada kedudukan pertama hingga ketiga dalam senarai Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan.

Jawapan: Pertama ialah Yang di-Pertuan Agong, kedua ialah Raja Permaisuri Agong, dan ketiga ialah Raja-raja dan Pemangku Raja.

Apakah bidang kuasa pengampunan yang dimiliki oleh Yang di-Pertuan Agong dalam cabang kehakiman?

Jawapan: Baginda berkuasa mengampunkan, menangguhkan, dan meringankan hukuman yang dijatuhkan oleh Mahkamah Tentera, hal jenayah di Wilayah Persekutuan, serta hukuman oleh Mahkamah Syariah di Melaka, Pulau Pinang, Sabah, Sarawak, dan Wilayah Persekutuan (bertindak atas nasihat Lembaga Pengampunan).

Kesalahan Biasa

! Menganggap Yang di-Pertuan Agong dipilih melalui pilihan raya umum oleh rakyat, sedangkan baginda dipilih secara eksklusif oleh sembilan orang Raja Melayu dalam Majlis Raja-Raja.
! Menganggap Yang di-Pertuan Agong ialah Ketua Agama Islam bagi seluruh negeri di Malaysia, walhal negeri-negeri yang mempunyai Sultan/Raja diketuai oleh Sultan/Raja negeri masing-masing.
! Keliru antara susunan kedudukan keutamaan Persekutuan, misalnya meletakkan Perdana Menteri lebih tinggi daripada Raja-raja atau Yang di-Pertua Negeri.
! Menganggap prosiding mahkamah biasa boleh dikenakan terhadap Yang di-Pertuan Agong, walhal baginda hanya boleh dikenakan prosiding di Mahkamah Khas.

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Kuasa pengisytiharan darurat dibuat sewenang-wenangnya oleh Yang di-Pertuan Agong tanpa syarat.

Fakta Betul

Baginda hanya boleh membuat pengisytiharan darurat setelah baginda memastikan kebenaran wujudnya keadaan yang benar-benar mengancam keselamatan awam dan ekonomi negara.

Salah Faham

Yang di-Pertuan Agong bertindak secara bersendirian dalam melantik hakim-hakim Mahkamah Atasan.

Fakta Betul

Pelantikan hakim Mahkamah Atasan dibuat oleh Yang di-Pertuan Agong atas nasihat Perdana Menteri setelah dipertimbangkan oleh Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman dan berunding dengan Majlis Raja-Raja.

Salah Faham

Yang di-Pertuan Agong hanya menjaga hak orang Melayu dan bumiputera sahaja.

Fakta Betul

Walaupun baginda bertanggungjawab melindungi kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera di Sarawak dan Sabah, baginda juga bertanggungjawab secara perlembagaan untuk melindungi kepentingan sah kaum-kaum lain di Malaysia.

Ringkasan

Institusi Yang di-Pertuan Agong diwujudkan pada 1957 sebagai tonggak sistem Raja Berperlembagaan di Malaysia.
Melalui Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan, Yang di-Pertuan Agong diiktiraf sebagai Ketua Utama Negara yang dipilih oleh Majlis Raja-Raja bagi tempoh 5 tahun.
Dalam struktur pemerintahan, baginda memegang peranan pengimbang yang luas merangkumi kuasa eksekutif, perundangan, dan kehakiman.
Institusi ini kekal relevan sebagai lambang kedaulatan dan perpaduan seluruh warganegara Malaysia.

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Apakah peruntukan Perlembagaan Persekutuan yang menetapkan kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara?

Perkara 32 Perkara 44 Perkara 153

2 Antara berikut, yang manakah merupakan bidang kuasa Yang di-Pertuan Agong dalam cabang kehakiman?

Memanggil persidangan Parlimen dan meluluskan rang undang-undang Melantik duta dan diplomat Malaysia ke luar negara Mengampunkan kesalahan yang dijatuhkan oleh Mahkamah Tentera atas nasihat Lembaga Pengampunan

B. Isi Tempat Kosong

3 Yang di-Pertuan Agong dipilih oleh Majlis Raja-Raja untuk memegang jawatan bagi tempoh selama tahun.

4 Dalam cabang eksekutif, Yang di-Pertuan Agong memegang peranan tertinggi dalam pertahanan negara sebagai pemerintah tertinggi seluruh .

C. Padanan: Peranan dan Cabang Pemerintahan

Padankan peranan atau kuasa Yang di-Pertuan Agong dengan cabang pemerintahan atau kategori yang tepat. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Peranan / Kuasa

Melantik Perdana Menteri dan Jemaah Menteri

Memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen

Melantik Ketua Hakim Negara dan hakim Mahkamah Atasan

Menjadi Ketua Agama Islam bagi Melaka, Pulau Pinang, Sabah, Sarawak dan Wilayah Persekutuan

Cabang / Kategori Pemerintahan

Kuasa Eksekutif

Kuasa Perundangan

Kuasa Kehakiman

Kuasa Agama dalam Perundangan Persekutuan

Kata Kunci

Ketua Utama Negara Majlis Raja-Raja Mahkamah Khas Kuasa Eksekutif Kuasa Perundangan Kuasa Kehakiman Lembaga Pengampunan Pengisytiharan Darurat

03-03: Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan

3.3 Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan

SEJARAH • Tingkatan 5 • Bab 3: Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen

3.3 Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan

Objektif Pembelajaran

Menjelaskan latar belakang penubuhan Institusi Yang di-Pertuan Agong dan kaedah pemilihannya oleh Majlis Raja-Raja.
Menyatakan kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara mengikut Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan dan susunan Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan.
Menghuraikan bidang kuasa dan peranan Yang di-Pertuan Agong dalam bidang eksekutif, perundangan, dan kehakiman.

Carta Cabang Kuasa Yang di-Pertuan Agong dalam Perlembagaan Persekutuan

Pembahagian bidang kuasa Yang di-Pertuan Agong kepada tiga cabang utama beserta fungsi-fungsi spesifik di bawah setiap cabang.

Kuasa Eksekutif

Melantik Perdana Menteri dan Jemaah Menteri
Melantik jawatan penting seperti Peguam Negara, Panglima Angkatan Tentera, Ketua Audit Negara, Ahli SPR dan Ahli Suruhanjaya Polis
Pemerintah tertinggi seluruh Angkatan Tentera Malaysia
Melantik diplomat dan menerima menghadap diplomat asing

Kuasa Perundangan

Memperkenankan Rang Undang-Undang
Memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen
Ketua Agama Islam di negeri baginda sendiri, Wilayah Persekutuan, Melaka, Pulau Pinang, Sarawak dan Sabah
Melindungi kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera serta kepentingan sah kaum lain
Membuat pengisytiharan darurat apabila keselamatan awam dan ekonomi negara terancam

Kuasa Kehakiman

Melantik hakim Mahkamah Atasan atas nasihat Perdana Menteri
Kuasa pengampunan bagi hukuman Mahkamah Tentera dan Mahkamah Syariah di negeri tidak beraja serta Wilayah Persekutuan
Bertindak atas nasihat Lembaga Pengampunan

Penerangan Ringkas

Institusi Yang di-Pertuan Agong

Pemilihan dilaksanakan oleh Majlis Raja-Raja mengikut kaedah yang ditetapkan dalam Perlembagaan Persekutuan dan Peraturan-peraturan Majlis Raja-Raja.

Kedudukan Yang di-Pertuan Agong

Kedudukan baginda termaktub dalam Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan sebagai Ketua Utama Negara.

Keutamaan Kedudukan dalam Persekutuan

1 Yang di-Pertuan Agong
2 Raja Permaisuri Agong
3 Raja-raja dan Pemangku Raja
4 Yang di-Pertua bagi Negeri-negeri
5 Bekas Raja Permaisuri Agong yang menerima saraan Diraja daripada Kerajaan Persekutuan
6 Perdana Menteri
7 Timbalan Perdana Menteri