3.8 Perkembangan Gerakan Nasionalisme Tempatan dan Pendudukan Jepun
Pendudukan Jepun meninggalkan kesan yang besar terhadap kehidupan masyarakat di negara kita. Dasar pemerintahan Jepun telah membangkitkan dan menyemarakkan perkembangan gerakan nasionalisme dalam kalangan penduduk tempatan di Tanah Melayu, Sarawak dan Sabah melalui propaganda, peluang pentadbiran serta penubuhan pelbagai persatuan dan pasukan ketenteraan tempatan.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan perkembangan semangat antipenjajah melalui propaganda Jepun dan penglibatan persatuan tempatan.
- Memerihalkan perjuangan menuntut kemerdekaan dalam kalangan orang Melayu serta perubahan strategi perjuangan nasionalis.
- Menghuraikan perkembangan kesedaran politik di Sarawak dan Sabah semasa serta selepas zaman pendudukan Jepun.
Perkembangan Nasionalisme Semasa Pendudukan Jepun di Tanah Melayu, Sarawak dan Sabah
Memudahkan murid membezakan strategi organisasi di Tanah Melayu serta perkembangan pentadbiran dan politik di Sarawak dan Sabah.
KMM bekerjasama dengan Jepun dan berharap Jepun memberikan kemerdekaan kepada Tanah Melayu.
Pasukan sukarela tempatan dibentuk untuk membantu pentadbiran tentera Jepun.
KRIS ditubuhkan untuk mencapai kemerdekaan Tanah Melayu bersama-sama Indonesia.
PKMM meneruskan matlamat KRIS selepas Jepun menyerah kalah.
Sarawak
- Jawatan Pegawai Daerah tempatan: Abang Haji Openg, Empenit Adam, Satem
- Persatuan Cina digabungkan menjadi Kakeo Kokokai
Sabah
- Parti Kebangsaan Melayu Labuan (PKML)
- Parti Kebangsaan Melayu Tawau
Penerangan Ringkas
Perkembangan Semangat Antipenjajah
Pendudukan Jepun berlaku semasa bibit kesedaran nasionalisme mula berkembang sebelum Perang Dunia Kedua. Jepun menggunakan slogan "Asia untuk Asia" dan konsep "Lingkungan Sekemakmuran Asia Timur Raya" untuk menyebarkan semangat antipenjajah Barat. Akhbar Semangat Asia diterbitkan oleh Jepun bagi tujuan tersebut.
Reaksi Golongan Nasionalis
Konsep Jepun selari dengan perjuangan golongan nasionalis Tanah Melayu, terutamanya Kesatuan Melayu Muda (KMM). KMM bekerjasama dengan Jepun dan berharap Jepun dapat memberikan kemerdekaan kepada Tanah Melayu. Kejayaan tentera Jepun menewaskan British membuktikan orang Asia mampu mengalahkan kuasa besar Eropah.
Giyu Gun dan Giyu Tai
Giyu Gun (Pembela Tanah Air / PETA) ialah pasukan tentera sukarela untuk membantu Jepun mempertahankan Tanah Melayu, diketuai oleh Ibrahim Haji Yaakob sebagai Leftenan Kolonel. Giyu Tai pula membantu pertahanan pesisiran pantai dan menjaga ketenteraman awam, diketuai oleh Onan Haji Siraj sebagai Leftenan Kolonel.
KRIS dan Kesinambungannya
Kesatuan Rakyat Indonesia Semenanjung (KRIS) bertujuan mencapai kemerdekaan Tanah Melayu bersama-sama dengan Indonesia melalui semangat "Asia untuk Asia". Rancangan kemerdekaan serentak gagal dilaksanakan kerana Jepun menyerah kalah pada 15 Ogos 1945 susulan pengeboman bandar Hiroshima dan Nagasaki. Matlamat KRIS diteruskan selepas pendudukan Jepun melalui penubuhan Parti Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM).
Kesedaran Politik di Sarawak
Kegiatan penduduk dikawal melalui persatuan tajaannya. Persatuan Cina digabungkan menjadi Kakeo Kokokai. Kekurangan pegawai Jepun membuka peluang kepada orang Melayu dan Iban dilantik memegang jawatan lebih tinggi sebagai Pegawai Daerah yang sebelum ini hanya disandang oleh pegawai British: Abang Haji Openg (Kuching), Empenit Adam (Simanggang) dan Satem (Lawas). Menjawat jawatan tinggi memberi kesedaran, keyakinan dan pengalaman kepada peribumi Sarawak untuk berkerajaan sendiri selepas Perang Dunia Kedua.
Kesedaran Politik di Sabah
Pendudukan Jepun menyuntik kesedaran berpolitik penduduk tempatan. Selepas pendudukan Jepun, ditubuhkan Parti Kebangsaan Melayu Labuan (PKML) oleh Tengku Noordin, Abu Bakar dan Zakaria Gunn berpandukan idea Harun Aminurrashid. Parti Kebangsaan Melayu Tawau pula ditubuhkan di bahagian pantai timur Sabah dan dipengerusikan oleh Orang Kaya-Kaya Abu Bakar.
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".
Mengapakah pentadbiran tentera Jepun membubarkan Kesatuan Melayu Muda (KMM) pada bulan Jun 1942?
Apakah matlamat utama penubuhan Kesatuan Rakyat Indonesia Semenanjung (KRIS)?
Namakan dua tokoh tempatan di Sarawak yang dilantik sebagai Pegawai Daerah pada zaman pendudukan Jepun berserta kawasannya.
Kesalahan Biasa
- Menganggap Giyu Gun dan Giyu Tai ditubuhkan untuk menentang Jepun secara terang-terangan; hakikatnya ia ditubuhkan oleh Jepun sebagai tentera sukarela/keselamatan, tetapi anggotanya menggunakan peluang tersebut menyertai gerakan bawah tanah menentang Jepun.
- Tertukar peranan antara Giyu Gun (pertahanan Tanah Melayu) dengan Giyu Tai (pertahanan pesisiran pantai dan ketenteraman awam).
- Menyatakan rancangan kemerdekaan melalui KRIS berjaya dilaksanakan; hakikatnya gagal kerana Jepun menyerah kalah secara mengejut pada 15 Ogos 1945.
Salah Faham Konsep
Jepun benar-benar berniat memberi kemerdekaan tulen kepada Tanah Melayu sejak awal.
Jepun hanya mengeksploitasi sokongan tempatan dan enggan memberikan kemerdekaan seperti yang dituntut KMM.
PKMM ditubuhkan semasa zaman pendudukan Jepun.
PKMM ditubuhkan selepas pendudukan Jepun bagi meneruskan matlamat KRIS.
Ringkasan
- Pendudukan Jepun menjadi pemangkin kepada kesedaran politik dan kebangkitan nasionalisme.
- Janji kemerdekaan tidak ditunaikan dan KRIS tidak sempat mencapai matlamatnya susulan kekalahan Jepun pada Ogos 1945.
- Pengalaman memegang jawatan tinggi pentadbiran di Sarawak serta pembentukan kesedaran berpolitik di Sabah dan Tanah Melayu telah membentuk keyakinan jitu kepada penduduk tempatan untuk berkerajaan sendiri selepas Perang Dunia Kedua.
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Apakah faktor utama yang menyebabkan rancangan kemerdekaan Tanah Melayu bersama-sama Indonesia melalui KRIS tidak dapat dilaksanakan?
2 Siapakah tokoh nasionalis yang mengetuai pasukan sukarela Giyu Gun dengan pangkat Leftenan Kolonel?
B. Isi Tempat Kosong
3 Persatuan Cina Seberang Laut anjuran Jepun di Sarawak yang menggabungkan persatuan Cina merangkumi pelbagai dialek dan daerah dikenali sebagai .
4 Parti politik pertama yang ditubuhkan selepas zaman pendudukan Jepun bagi meneruskan matlamat KRIS ialah .
C. Padanan: Tokoh / Persatuan dan Peranan
Padankan tokoh pemimpin atau persatuan dengan peranan atau huraian yang tepat berdasarkan teks. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
