3.7 Perjuangan Rakyat Menentang Pendudukan Jepun
Pendudukan tentera Jepun yang kejam dan membawa kesengsaraan hidup telah membangkitkan semangat penentangan daripada segenap lapisan masyarakat di Tanah Melayu, Sarawak dan Sabah. Penentangan ini digerakkan melalui rejimen pertahanan rasmi, gerakan bersenjata bawah tanah, pakatan gerila bersama tentera Bersekutu, keberanian individu serta pemberontakan bersenjata penduduk tempatan.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan peranan dan keberanian Rejimen Askar Melayu dalam mempertahankan tanah air.
- Memerihalkan penentangan MPAJA serta kerjasamanya dengan Force 136 dan Parti Kuomintang (KMT).
- Menghuraikan penubuhan dan operasi Force 136 bersama pasukan gerila Melayu di Tanah Melayu.
- Menjelaskan keberanian tokoh individu seperti Gurchan Singh dan Sybil Kathigasu dalam menentang pendudukan tentera Jepun.
- Menerangkan gerakan anti-Jepun di Sarawak menerusi Operasi Semut dan pemberontakan di Sabah.
Peta Rangkaian Penentangan Anti-Jepun di Tanah Melayu, Sabah dan Sarawak
Kenal pasti lokasi gerakan penentangan utama mengikut unit dan tokoh operasi di seluruh negara.
Empat Cabang Utama Penentangan Rakyat
Penentangan terhadap pendudukan Jepun berlaku secara menyeluruh merentasi batas etnik dan geografi. Ia boleh dibahagikan kepada empat cabang utama berikut:
Tanah Melayu
- Rejimen Askar Melayu — Kelantan, Singapura
- MPAJA — lapan rejimen di seluruh Tanah Melayu
- Force 136 — Ulu Perak, Pahang, Kedah
- Gerila KMT — Hulu Perak, Kelantan
Sarawak
- Operasi Semut I — Lembah Bario hingga Belait dan Trusan
- Operasi Semut II — Sungai Baram, Tutong, Marudi, Brunei
- Operasi Semut III — Lembangan Sungai Rajang
- Operasi Semut IV — Bintulu dan Mukah
Sabah
- Pemberontakan Jesselton (Double Tenth) — Albert Kwok
- Gerila Kinabalu — Jesselton, Kota Belud, Menggatal, Tuaran
- Gerila Datu Mustapha — Datu Mustapha Datu Harun
Penerangan Ringkas
Rejimen Askar Melayu Benteng Pertahanan Tanah Air
Dua batalion Rejimen Askar Melayu terlibat mempertahankan tanah air. Batalion Kedua bersama tentera British menentang pendaratan Jepun di Kelantan. Pertempuran sengit di Singapura memperlihatkan ketahanan tinggi dan disifatkan oleh Leftenan Jeneral A.E. Percival sebagai tradisi masyhur serta inspirasi generasi akan datang.
- Leftenan Adnan Saidi — keberanian luar biasa dalam Pertempuran di Bukit Candu, Singapura.
- Leftenan Ibrahim Alla Ditta MC — menyelamatkan hampir 2,000 tentera Bersekutu di pantai Johor, dianugerahi pingat Military Cross.
- Koperal Yaakob Bidin — dianugerahi pingat Military Medal atas keberanian di Pasir Panjang.
Penentangan MPAJA
MPAJA ditubuhkan selepas PKM bersetuju menubuhkan pasukan sukarela yang dilatih oleh British. Seramai 165 anggota PKM dilatih di Sekolah Latihan Khas di Singapura dalam taktik sabotaj dan perang gerila sebelum membentuk lapan rejimen MPAJA. Ia menjadi gerakan anti-Jepun terbesar di Tanah Melayu.
Kerjasama MPAJA dengan Force 136 dimeterai pada Disember 1943. MPAJA memperoleh bantuan senjata, ubat-ubatan, kewangan dan latihan ketenteraan daripada tentera British.
Force 136 dan Gerila Melayu
Force 136 ditubuhkan pada tahun 1943 oleh British di bawah South East Asia Command (SEAC). Anggota terawal termasuk Mejar Tengku Mahmood Mahyiddeen, Leftenan Tunku Yusuf Tunku Yaakub, Kapten Ibrahim Ismail dan Leftenan Tengku Osman Tengku Mohd Jiwa.
- Ulu Perak (Askar Melayu Setia) — bantuan Pegawai Daerah Gerik, Kapten Mohd Salleh Hj. Sulaiman. Markas di Istana Kuning Bukit Chandan, Kuala Kangsar.
- Pahang (Wataniah Pahang) — bantuan Penolong Pegawai Daerah Raub, Yeop Mahidin Mohamed Shariff. Sultan Abu Bakar sebagai Pemerintah Kehormat. Tokoh lain: Kapten Abdul Razak Hussein.
- Kedah (Gerila Melayu Kedah) — bantuan Pegawai Daerah Kedah dan Tunku Abdul Rahman.
Penentangan Individu
Gurchan Singh menggunakan nama samaran "Lion of Malaya". Beliau menyebarkan risalah dan propaganda, menyamar sebagai wartawan untuk menghadiri sidang akhbar tentera Jepun, dan mendalangi sabotaj landasan kereta api. Ditangkap Kempeitai tetapi berjaya melarikan diri ke Burma.
Sybil Kathigasu ialah jururawat yang mengendalikan klinik di Ipoh bersama suaminya, Dr. Abdon Clement Kathigasu. Beliau memberikan bantuan perubatan secara rahsia kepada gerila anti-Jepun, menyembunyikan radio dan berkongsi maklumat siaran berita British. Dianugerahi Pingat King George di Istana Buckingham.
Gerakan Anti-Jepun di Sarawak dan Sabah
Operasi Semut ialah siri operasi peninjauan oleh Unit Khas Z Australia di bawah kempen Bersekutu, dilaksanakan oleh Australian Services Reconnaissance Department (SRD). Ia bertujuan mengumpul risikan dan melatih penduduk tempatan melancarkan perang gerila menentang tentera Jepun serta menyiapkan pendaratan Bersekutu bermula Mei 1945.
Pemberontakan Jesselton atau Double Tenth diketuai oleh Albert Kwok. Gerila Kinabalu melancarkan serangan pada Oktober 1943 terhadap pejabat pentadbiran, balai polis dan kemudahan tentera Jepun di Jesselton, Kota Belud, Menggatal dan Tuaran. Albert Kwok menyerah diri pada Disember 1943 demi menyelamatkan nyawa orang awam dan dihukum bunuh di Petagas bersama 175 anggota lain.
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan “Semak Jawapan”.
Mengapakah Leftenan Ibrahim Alla Ditta MC dianugerahi pingat Military Cross oleh pihak Bersekutu?
Apakah nama operasi ketenteraan yang dirancang oleh British dan Force 136 untuk menawan semula Tanah Melayu pada tahun 1945?
Siapakah pemimpin Pemberontakan Jesselton (Double Tenth) di Sabah yang melancarkan serangan terhadap kemudahan tentera Jepun pada Oktober 1943?
Kesalahan Biasa
- Menganggap MPAJA ditubuhkan dan bergerak sendirian tanpa sebarang sokongan British, walhal anggota awalnya dilatih oleh British di Sekolah Latihan Khas Singapura serta menerima bantuan senjata, ubat-ubatan dan kewangan daripada Force 136.
- Terkeliru antara peranan Gurchan Singh (menyebarkan risalah fakta perang dan sabotaj landasan kereta api) dengan Sybil Kathigasu (membekalkan rawatan perubatan dan berkongsi maklumat radio secara rahsia).
- Menyangka Operasi Semut merupakan gerakan pemberontakan bersenjata terbuka, sedangkan ia merupakan siri operasi peninjauan dan perang gerila oleh Unit Khas Z Australia bersama penduduk peribumi Sarawak.
Salah Faham Konsep
Pertelingkahan kaum di Tanah Melayu selepas perang berpunca semata-mata daripada permusuhan semula jadi antara orang Melayu dan Cina.
Ketegangan kaum timbul akibat tindakan manipulasi pentadbiran tentera Jepun yang sengaja mengerahkan pasukan polis dan tentera yang dianggotai oleh orang Melayu untuk memburu dan menentang gerila MPAJA (yang majoritinya orang Cina).
Ringkasan
- Rejimen Askar Melayu: Berjuang hingga titisan darah terakhir di Singapura dan Kelantan (Leftenan Adnan Saidi, Leftenan Ibrahim Alla Ditta, Koperal Yaakob Bidin).
- Gerila Tanah Melayu: MPAJA, Gerila KMT (OCAJA), dan unit Force 136 (Askar Melayu Setia di Perak, Wataniah Pahang di bawah Yeop Mahidin, dan Gerila Melayu Kedah).
- Wira Individu: Gurchan Singh (Lion of Malaya) dan Sybil Kathigasu.
- Sarawak & Sabah: Operasi peninjauan gerila Operasi Semut (Unit Khas Z dan peribumi Sarawak) serta Pemberontakan Jesselton (Albert Kwok).
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Apakah nama samaran yang digunakan oleh Gurchan Singh semasa menyebarkan risalah propaganda menentang tentera Jepun?
2 Siapakah individu yang memohon perkenan Sultan Abu Bakar untuk menjadi Pemerintah Kehormat bagi pasukan Wataniah Pahang?
B. Isi Tempat Kosong
3 Sybil Kathigasu dianugerahi Pingat di Istana Buckingham oleh Raja George VI kerana keberaniannya membantu gerila anti-Jepun.
4 Operasi peninjauan yang dilaksanakan oleh Unit Khas Z Australia bersama penduduk tempatan di Sarawak dikenali sebagai Operasi .
C. Padankan Tokoh dengan Peranan / Peristiwa
Seret nama tokoh ke kotak peranan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
