3.2 Latar Belakang Perang Dunia
Perang dunia berpunca daripada perkembangan nasionalisme dalam kalangan negara Eropah yang mencetuskan persaingan sengit antara kuasa imperialis demi mempertahankan kepentingan masing-masing. Persaingan ini membawa kepada meletusnya Perang Dunia Pertama (1914–1918) yang melibatkan kuasa besar dunia, termasuk empayar Uthmaniyah. Peperangan ini bukan sahaja mengubah peta politik Eropah melalui keruntuhan sistem beraja dan kemunculan negara baharu, malah memberikan impak politik dan ekonomi secara langsung terhadap negeri-negeri Melayu di bawah pentadbiran British.
Objektif Pembelajaran
- Menyatakan faktor-faktor yang mencetuskan Perang Dunia Pertama.
- Memerihalkan kronologi peristiwa dan pembentukan pakatan ketenteraan semasa Perang Dunia Pertama.
- Menjelaskan peristiwa berakhirnya Perang Dunia Pertama melalui Persidangan Damai Paris dan Perjanjian Versailles.
- Menghuraikan kesan Perang Dunia Pertama terhadap sistem pemerintahan beraja, kemunculan negara baharu, serta impaknya ke atas negara kita.
Peta Alir Garis Masa dan Kesan Perang Dunia Pertama
Urutan masa pencetus perang, pembentukan dua pakatan, dan pemecahan empayar besar kepada negara baharu.
Kuasa Tengah
- Jerman
- Austria-Hungary
- Bulgaria
- Empayar Uthmaniyah
Pakatan Bertiga
- Britain
- Perancis
- Rusia
- Disokong oleh Serbia, Itali, Romania, Portugal dan Greece
Keruntuhan Sistem Beraja
- Jerman: Kaiser Wilhelm II turun takhta
- Austria-Hungary: Dinasti Habsburg berakhir
- Rusia: Tsar Nicholas II digulingkan
- Empayar Uthmaniyah: Sultan Mehmed VI digulingkan
Negara Baharu
- Austria, Hungary, Czechoslovakia, Yugoslavia
- Poland, Estonia, Latvia, Lithuania
- Lebanon, Syria, Iraq
Kesan kepada Tanah Melayu
- Raja-raja Melayu menandatangani perisytiharan perang
- Enakmen darurat perang diluluskan
- Hasil bijih timah dan getah membiayai perang British
Penerangan Ringkas
Faktor Pencetus Perang Dunia Pertama
Persaingan Kuasa Imperialis didorong oleh Revolusi Industri. Kuasa barat bersaing mendapatkan tanah jajahan bagi memperoleh bahan mentah seperti arang batu, petroleum dan bijih timah, serta memasarkan hasil industri.
Pembentukan Pakatan Ketenteraan membahagikan Eropah kepada Kuasa Tengah dan Pakatan Bertiga, mewujudkan ketidakstabilan politik berterusan.
Krisis Rantau Balkan berpunca daripada permusuhan Austria-Hungary dengan Serbia. Kemuncaknya ialah pembunuhan Archduke Ferdinand dan isterinya Sophie oleh seorang pemuda Serbia.
Berakhirnya Perang Dunia Pertama
Persidangan Damai Paris pada 18 Januari 1919 menghasilkan Deklarasi 14 Perkara Woodrow Wilson berasaskan penentuan nasib negara oleh rakyat sendiri dan sempadan negara berasaskan bangsa.
Perjanjian Versailles pada 28 Jun 1919 mengenakan syarat ke atas Jerman: bertanggungjawab terhadap kemusnahan, membayar pampasan, mengehadkan saiz angkatan tentera, dan menyerahkan wilayah serta tanah jajahan. Perjanjian ini juga menubuhkan Liga Bangsa-Bangsa.
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan “Semak Jawapan”.
Apakah peristiwa kemuncak yang mencetuskan krisis rantau Balkan hingga meletusnya Perang Dunia Pertama?
Nyatakan dua prinsip utama yang terkandung dalam Deklarasi 14 Perkara Woodrow Wilson semasa Persidangan Damai Paris.
Bagaimanakah pihak British memanipulasi kemakmuran ekonomi negeri-negeri Melayu semasa Perang Dunia Pertama?
Kesalahan Biasa
- Menganggap Itali sentiasa berpihak kepada Kuasa Tengah sepanjang peperangan, sedangkan pada Mac 1915 Itali sebenarnya menyertai Pakatan Bertiga.
- Menyatakan Britain menyertai perang serta-merta kerana pembunuhan Archduke Ferdinand, sedangkan faktor langsung Britain mengisytiharkan perang ke atas Jerman pada 4 Ogos 1914 adalah kerana tindakan Jerman menceroboh wilayah berkecuali iaitu Belgium.
- Tertukar antara empayar yang runtuh dengan negara baharu yang muncul, contohnya menyangka Poland ialah sebahagian daripada pecahan empayar Uthmaniyah, sedangkan ia lahir daripada pecahan empayar Rusia.
Salah Faham Konsep
Perang Dunia Pertama tidak mendatangkan sebarang kesan ke atas Tanah Melayu kerana lokasi pertempuran utama hanya berlaku di Eropah.
Walaupun medan pertempuran utama berada di Eropah, Tanah Melayu terkesan secara langsung di bawah pentadbiran kolonial British melalui pengenaan undang-undang perang, manipulasi hasil bijih timah dan getah untuk membiayai perang, serta tuntutan taat setia daripada Raja-raja Melayu bagi menyekat penentangan tempatan.
Ringkasan
- Perang Dunia Pertama (1914–1918) tercetus akibat persaingan imperialis, pakatan tentera, dan krisis Balkan.
- Perang tamat menerusi Perjanjian Versailles 1919 yang menghukum Jerman.
- Perang menamatkan empat sistem beraja utama dan mengubah sempadan dunia dengan lahirnya negara baharu.
- British mengeksploitasi ekonomi dan mengawal ketenteraan di Tanah Melayu semasa perang.
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Apakah peristiwa yang mendorong Britain mengisytiharkan perang terhadap Jerman pada 4 Ogos 1914?
2 Berdasarkan Perjanjian Versailles 1919, apakah badan antarabangsa yang ditubuhkan untuk menggalakkan keamanan dan kerjasama dunia?
B. Isi Tempat Kosong
3 Dua prinsip utama dalam Deklarasi 14 Perkara Woodrow Wilson ialah sempadan negara berasaskan bangsa dan penentuan nasib negara oleh .
4 Kerajaan komunis pertama di dunia dibentuk di Rusia selepas kejatuhan Tsar Nicholas II di bawah pimpinan .
C. Seret dan Lepas: Padankan Empayar dengan Negara Baharu
Padankan empayar beraja yang runtuh selepas Perang Dunia Pertama dengan negara baharu yang terbentuk daripada pecahannya. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
