1. Learn
  2. Quick Notes
  3. List
  4. Pangkalan Data Hubungan
Back

Pangkalan Data Hubungan 

2.1 Pangkalan Data Hubungan
SAINS KOMPUTER • Tingkatan 4 • Bab 2: Pangkalan Data

2.1 Pangkalan Data Hubungan

Pangkalan data ialah himpunan data logikal berkaitan yang disimpan secara sistematik untuk diurus, dicapai dan dikemas kini dengan mudah. Memahami integriti, ketekalan, kelewahan data serta model-model pangkalan data membolehkan sistem maklumat beroperasi dengan efisien, selamat dan tepat.

Objektif Pembelajaran

  • Menjelaskan pengertian serta perbezaan antara data dan maklumat.
  • Menjelaskan evolusi sistem pemprosesan data daripada pemprosesan manual, sistem pemprosesan fail hingga sistem pangkalan data.
  • Menjelaskan kepentingan integriti data, ketekalan data dan kelewahan data.
  • Membezakan empat model pangkalan data: hierarki, rangkaian, hubungan (relational), dan berorientasikan objek (object-oriented).
  • Mengenal pasti entiti, atribut, jenis-jenis atribut, set hubungan dan kekardinalan (1:1, 1:M, M:N) dalam reka bentuk pangkalan data.

Evolusi Model Pangkalan Data & Komponen Gambar Rajah Hubungan Entiti (ERD)

Bandingkan evolusi struktur data serta kenali simbol piawai entiti, atribut, hubungan dan kekardinalan dalam reka bentuk pangkalan data.

Simbol Piawai Gambar Rajah Hubungan Entiti (ERD)

Simbol piawai Gambar Rajah Hubungan Entiti (ERD) Empat simbol ERD disusun dari kiri ke kanan. Simbol pertama ialah segi empat tepat berlabel Entiti, iaitu objek unik yang boleh dikenal pasti. Simbol kedua ialah bujur berlabel Atribut, iaitu ciri deskriptif yang menerangkan entiti. Simbol ketiga ialah rombus berlabel Hubungan, iaitu perkaitan antara entiti subjek dan entiti objek. Simbol keempat ialah garis berlabel Kekardinalan dengan angka 1 dan M, menunjukkan bilangan entiti yang boleh dihubungkan. Entiti Atribut Hubungan 1 M Kekardinalan

Segi empat tepat = Entiti, Bujur = Atribut, Rombus = Hubungan, Garis berangka 1 atau M = Kekardinalan.

Struktur Pokok Model Hierarki

Struktur pokok model hierarki Struktur pokok dengan satu entiti induk di atas dan tiga entiti anak di bawah. Induk dihubungkan kepada setiap anak dengan satu garisan. Setiap anak hanya mempunyai satu induk sahaja. Induk Anak 1 Anak 2 Anak 3

Satu induk kepada satu atau banyak anak; tidak menyokong M:N.

Jadual Model Hubungan

Jadual model hubungan Dua jadual dua dimensi. Jadual pertama berlabel Murid dengan lajur ID_Murid dan Nama. Jadual kedua berlabel Kelab dengan lajur ID_Kelab dan Nama_Kelab. Kedua-dua jadual dihubungkan melalui kunci primer dan kunci asing. Murid ID_Murid Nama Kelab ID_Kelab Nama_Kelab Kunci

Data disusun dalam jadual lajur dan baris, dihubungkan melalui kunci primer dan kunci asing.

Penerangan Ringkas

Data, maklumat, evolusi pengurusan data, kualiti data, model-model pangkalan data serta komponen ERD.

Data dan Maklumat

Data ialah himpunan fakta mentah mengenai sesuatu benda, kejadian, orang atau entiti yang terdiri daripada perkataan, angka atau gambar. Data boleh menjadi bermakna atau tidak bermakna sehinggalah diproses.

Maklumat ialah hasil daripada pengumpulan, pemprosesan dan penganalisisan data yang boleh digunakan untuk membuat sesuatu keputusan; lebih bermakna dan mudah difahami.

Contoh: Markah ujian bulanan Sejarah bagi setiap murid dalam kelas 4 Dinamik ialah data. Purata markah ujian bulanan Sejarah untuk kelas 4 Dinamik ialah maklumat.

Kitaran Data kepada Maklumat

Data dikutip, disimpan dan diproses untuk menghasilkan maklumat. Proses ini membolehkan data mentah menjadi bernilai dan berguna untuk membuat keputusan.

Tanpa pemprosesan, data kekal sebagai fakta mentah yang belum tentu bermakna. Selepas diproses, data menjadi maklumat yang boleh dipercayai dan digunakan.

Evolusi Pengurusan Data

Sistem Pemprosesan Manual — menggunakan tenaga manusia, rekod disimpan dalam fail fizikal dan kabinet. Kelemahan: memerlukan banyak tenaga buruh, ruang storan fizikal yang besar, serta pencarian yang lambat apabila data bertambah.
Sistem Pemprosesan Fail — menggunakan fail digital pada cakera keras melalui sistem pengoperasian dan aplikasi komputer. Kelemahan: sukar mengesan salinan data yang sama dalam fail berlainan, kelewahan data wujud, dan data lambat dikemas kini.
Sistem Pangkalan Data (DBMS) — sistem perisian yang mengurus pangkalan data logikal. Data disimpan bersama strukturnya, menjimatkan ruang memori, menyokong capaian berbilang pengguna, membolehkan manipulasi data secara efisien serta menjamin ketekalan dan keselamatan.

Kualiti Data dalam Pangkalan Data

Integriti Data

Integriti data ialah kesempurnaan, ketepatan dan kesahan data merentasi kitaran hayatnya. Ia bertujuan mengelakkan pengubahan data yang tidak sengaja dan ralat kemasukan.

Integriti entiti: setiap jadual mempunyai sekurang-kurangnya satu atribut data yang unik bagi setiap rekod, contohnya kunci primer atau ID murid unik.

Integriti rujukan: menghubungkan rekod dalam dua jadual berbeza melalui perkongsian atribut yang sama, iaitu kunci primer dan kunci asing. Jika tiada hubungan, atribut dibiarkan kosong.

Integriti domain: nilai atribut mestilah betul dan sah berdasarkan domain masalah yang ditetapkan.

Ketekalan dan Kelewahan Data

Ketekalan data ialah konsistensi atau keseragaman data di semua lokasi simpanan. Sekiranya sesuatu data dikemas kini, semua salinan di setiap lokasi mesti dikemas kini bagi memastikan data boleh dipercayai dan tidak dipersoalkan.

Kelewahan data ialah pertindihan data akibat salinan data yang berulang di beberapa lokasi berlainan.

Kesan buruk kelewahan tidak diatasi: pembaziran ruang simpanan, kemas kini mengambil masa lama dan tidak menyeluruh, data boleh menjadi korup, pangkalan data kurang efisien.

Tujuan mengelakkan kelewahan: menjimatkan saiz storan, mengelakkan ketidakkonsistenan data, meningkatkan kecekapan, mengelakkan data korup.

Model-model Pangkalan Data

Perbandingan Empat Model Pangkalan Data
Model Ciri Utama Kelebihan / Kelemahan
Hierarki Data disusun dalam struktur pokok/pepohon. Hubungan satu induk ke satu atau banyak anak. Tidak menyokong hubungan banyak-ke-banyak \(M:N\).
Rangkaian Mengatasi kelemahan model hierarki menggunakan penunjuk (pointers). Menyokong satu entiti anak mempunyai lebih daripada satu entiti induk. Sukar menambah hubungan baharu.
Hubungan Data disusun dalam bentuk jadual dua dimensi yang terdiri daripada lajur (atribut) dan baris (rekod/tupel). Dihubungkan menggunakan kunci primer dan kunci asing. Paling popular dan mudah dibina, digunakan serta diuruskan.
Berorientasikan Objek Menyimpan takrifan kelas, objek dan kaedah (method). Menggabungkan data (atribut) dan kelakuan/fungsi (method). Sesuai untuk hubungan yang kompleks dan mempunyai prestasi pencarian yang terbaik.

Model hierarki diasaskan IBM pada 1950-an. Model hubungan diasaskan oleh Edgar Frank Codd pada 1960-an dan dipelopori oleh Larry Ellison / Oracle.

Entiti, Atribut, Set Hubungan dan Kekardinalan

Entiti dan Atribut

Entiti ialah suatu objek unik yang boleh dikenal pasti dalam sesuatu persekitaran, seperti orang, tempat atau benda. Ia diwakili oleh simbol segi empat tepat dengan label kata nama umum, contohnya Murid, Guru, Akaun.

Atribut ialah ciri-ciri deskriptif yang menerangkan sesuatu entiti, diwakili oleh simbol bujur.

Atribut mudah: nilai terkecil yang tidak boleh dipecahkan lagi, contohnya nombor kad pengenalan.

Atribut komposit: gabungan beberapa atribut mudah, contohnya nama yang dipecahkan kepada nama_awal dan nama_akhir.

Atribut terbitan: nilai yang diterbitkan daripada atribut lain dan tidak disimpan secara fizikal, contohnya umur diterbitkan daripada tarikh lahir.

Atribut nilai tunggal: mempunyai hanya satu nilai sahaja bagi satu rekod, contohnya nombor kad pengenalan.

Atribut nilai gandaan: mempunyai lebih daripada satu nilai bagi entiti yang sama, contohnya nombor telefon.

Set Hubungan dan Kekardinalan

Set hubungan ialah koleksi sepasang entiti subjek-objek yang mempunyai hubungan yang sama. Hubungan ialah perkaitan antara entiti — ia merujuk perbuatan dan diwakili oleh kata kerja. Hubungan melibatkan dua entiti: entiti pertama ialah entiti subjek (pelaku yang melaksanakan hubungan) dan entiti kedua ialah entiti objek (menerima kesan daripada hubungan itu). Set hubungan pula ialah koleksi pasangan entiti subjek-objek yang berkongsi hubungan yang sama, dan menggunakan sintaks <entiti subjek> <hubungan> <entiti objek>.

Kekardinalan menunjukkan bilangan entiti yang boleh dihubungkan dengan entiti lain melalui set hubungan.

Satu-ke-satu \(1:1\): satu kejadian dalam entiti A berhubung dengan tepat satu kejadian dalam entiti B. Contoh: Seorang warganegara mempunyai satu kad pengenalan.

Satu-ke-banyak \(1:M\): satu kejadian dalam entiti A berhubung dengan banyak kejadian dalam entiti B, tetapi satu kejadian dalam B hanya berhubung dengan satu kejadian dalam A. Contoh: Seorang murid boleh menyertai banyak kelab.

Banyak-ke-banyak \(M:N\): banyak kejadian dalam entiti A boleh berhubung dengan banyak kejadian dalam entiti B. Contoh: Ramai pelanggan membeli pelbagai jenis barangan.

Cuba Jawab Dulu

Cuba jawab sendiri dahulu, kemudian tekan butang untuk menyemak.

Apakah perbezaan utama antara integriti data dan ketekalan data?

Integriti data merujuk kesempurnaan, ketepatan dan kesahan data mengikut peraturan yang ditetapkan, seperti integriti entiti, rujukan dan domain. Ketekalan data merujuk keseragaman salinan data di semua lokasi simpanan selepas proses kemas kini dilakukan.

Mengapakah model pangkalan data hierarki tidak sesuai digunakan untuk sistem pendaftaran murid dan subjek di sekolah?

Kerana model hierarki menggunakan struktur pokok yang hanya menyokong hubungan satu induk ke banyak anak, dan tidak menyokong hubungan banyak-ke-banyak \(M:N\) di mana seorang murid boleh mengambil banyak subjek dan satu subjek boleh diambil oleh ramai murid.

Berikan satu contoh bagi atribut terbitan dan jelaskan mengapa ia dikategorikan sedemikian.

Umur merupakan atribut terbitan kerana nilainya tidak disimpan secara fizikal dalam pangkalan data, sebaliknya dikira atau diterbitkan daripada tarikh lahir murid.

Kesalahan Biasa

  • Keliru antara Data dan Maklumat — menganggap markah mentah sebagai maklumat, sedangkan markah mentah adalah data dan nilai purata markah selepas pengiraan barulah maklumat.
  • Menamakan Entiti dengan Kata Nama Khas — menamakan entiti sebagai "Ali" atau "SMK Seri Indah", sepatutnya menggunakan kata nama am seperti "Murid" atau "Sekolah".
  • Menamakan Hubungan dengan Kata Nama — menggunakan perkataan "Buku" atau "Sekolah" di dalam simbol rombus, sedangkan simbol hubungan mesti menggunakan kata kerja seperti "meminjam", "mendaftar", atau "mengajar".
  • Menyamakan Kelewahan dengan Integriti — menganggap kelewahan sebagai ketiadaan data; sebenarnya kelewahan ialah pertindihan atau pengulangan data yang sama di pelbagai lokasi.

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Model pangkalan data hierarki dan rangkaian adalah sama kerana kedua-duanya mempunyai garisan penghubung.

Fakta Betul

Model hierarki mengehadkan setiap anak kepada satu induk sahaja, iaitu struktur pokok ketat. Model rangkaian membenarkan sesuatu entiti anak mempunyai lebih daripada satu entiti induk menggunakan penunjuk (pointers).

Salah Faham

Atribut komposit dan atribut nilai gandaan adalah sama.

Fakta Betul

Atribut komposit ialah satu atribut tunggal yang dipecahkan kepada beberapa sub-atribut kecil, contohnya Nama dipecah kepada nama_pertama dan nama_akhir. Atribut nilai gandaan ialah satu atribut yang boleh menyimpan lebih daripada satu nilai bagi individu yang sama, contohnya seorang individu mempunyai dua atau tiga nombor telefon berbeza.

Ringkasan

  • Pangkalan data menguruskan koleksi data logikal secara efisien, mengatasi kelemahan pemprosesan manual dan sistem fail.
  • Tiga aspek penting data: Integriti (kesahan dan ketepatan data), Ketekalan (keseragaman data apabila dikemas kini), dan kawalan Kelewahan (mengelakkan salinan bertindih).
  • Terdapat 4 model pangkalan data: Hierarki (struktur pokok, satu induk), Rangkaian (banyak induk), Hubungan (jadual lajur dan baris menggunakan kunci hubungan), dan Berorientasikan Objek (menyimpan objek, atribut dan kaedah).
  • Gambar rajah perhubungan entiti terdiri daripada Entiti (segi empat tepat, kata nama am), Atribut (bujur; jenis mudah, komposit, terbitan, nilai tunggal, gandaan), Set Hubungan (rombus, kata kerja), dan Kekardinalan \(1:1\), \(1:M\), \(M:N\).

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Apakah model pangkalan data yang menyusun data dalam struktur pepohon dan hanya membenarkan setiap entiti anak mempunyai satu entiti induk sahaja?

2 Seorang pelanggan boleh membeli banyak barang di pasar raya, dan satu jenis barang boleh dibeli oleh ramai pelanggan. Apakah kekardinalan bagi set hubungan tersebut?

B. Isi Tempat Kosong

3 Pertindihan data yang berpunca daripada salinan data yang berulang di lokasi berlainan dikenali sebagai data.

4 Atribut yang nilainya tidak disimpan secara fizikal tetapi diterbitkan melalui atribut lain seperti umur daripada tarikh lahir dipanggil atribut .

C. Padankan Jenis Integriti Data dengan Penerangannya

Seret jenis integriti ke penerangan peraturan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Jenis Integriti
Integriti entiti
Integriti rujukan
Integriti domain
Ketekalan data
Penerangan Peraturan
1 Memastikan setiap jadual mempunyai sekurang-kurangnya satu atribut data yang unik bagi setiap rekod.
2 Memastikan rekod dalam dua jadual berbeza dihubungkan melalui perkongsian atribut kunci yang sama.
3 Memastikan nilai atribut adalah sah dan betul berasaskan sesuatu domain masalah yang ditetapkan.
4 Memastikan keseragaman salinan data di semua lokasi simpanan apabila proses kemas kini berlaku.
 

Kata Kunci

Data Maklumat Integriti Data Ketekalan Data Kelewahan Data Model Hubungan Entiti Atribut Kekardinalan
The views expressed in the notes here are those of the contributor and don’t necessarily represent the views of Pandai.

Pangkalan Data Hubungan 

2.1 Pangkalan Data Hubungan
SAINS KOMPUTER • Tingkatan 4 • Bab 2: Pangkalan Data

2.1 Pangkalan Data Hubungan

Pangkalan data ialah himpunan data logikal berkaitan yang disimpan secara sistematik untuk diurus, dicapai dan dikemas kini dengan mudah. Memahami integriti, ketekalan, kelewahan data serta model-model pangkalan data membolehkan sistem maklumat beroperasi dengan efisien, selamat dan tepat.

Objektif Pembelajaran

  • Menjelaskan pengertian serta perbezaan antara data dan maklumat.
  • Menjelaskan evolusi sistem pemprosesan data daripada pemprosesan manual, sistem pemprosesan fail hingga sistem pangkalan data.
  • Menjelaskan kepentingan integriti data, ketekalan data dan kelewahan data.
  • Membezakan empat model pangkalan data: hierarki, rangkaian, hubungan (relational), dan berorientasikan objek (object-oriented).
  • Mengenal pasti entiti, atribut, jenis-jenis atribut, set hubungan dan kekardinalan (1:1, 1:M, M:N) dalam reka bentuk pangkalan data.

Evolusi Model Pangkalan Data & Komponen Gambar Rajah Hubungan Entiti (ERD)

Bandingkan evolusi struktur data serta kenali simbol piawai entiti, atribut, hubungan dan kekardinalan dalam reka bentuk pangkalan data.

Simbol Piawai Gambar Rajah Hubungan Entiti (ERD)

Simbol piawai Gambar Rajah Hubungan Entiti (ERD) Empat simbol ERD disusun dari kiri ke kanan. Simbol pertama ialah segi empat tepat berlabel Entiti, iaitu objek unik yang boleh dikenal pasti. Simbol kedua ialah bujur berlabel Atribut, iaitu ciri deskriptif yang menerangkan entiti. Simbol ketiga ialah rombus berlabel Hubungan, iaitu perkaitan antara entiti subjek dan entiti objek. Simbol keempat ialah garis berlabel Kekardinalan dengan angka 1 dan M, menunjukkan bilangan entiti yang boleh dihubungkan. Entiti Atribut Hubungan 1 M Kekardinalan

Segi empat tepat = Entiti, Bujur = Atribut, Rombus = Hubungan, Garis berangka 1 atau M = Kekardinalan.

Struktur Pokok Model Hierarki

Struktur pokok model hierarki Struktur pokok dengan satu entiti induk di atas dan tiga entiti anak di bawah. Induk dihubungkan kepada setiap anak dengan satu garisan. Setiap anak hanya mempunyai satu induk sahaja. Induk Anak 1 Anak 2 Anak 3

Satu induk kepada satu atau banyak anak; tidak menyokong M:N.

Jadual Model Hubungan

Jadual model hubungan Dua jadual dua dimensi. Jadual pertama berlabel Murid dengan lajur ID_Murid dan Nama. Jadual kedua berlabel Kelab dengan lajur ID_Kelab dan Nama_Kelab. Kedua-dua jadual dihubungkan melalui kunci primer dan kunci asing. Murid ID_Murid Nama Kelab ID_Kelab Nama_Kelab Kunci

Data disusun dalam jadual lajur dan baris, dihubungkan melalui kunci primer dan kunci asing.

Penerangan Ringkas

Data, maklumat, evolusi pengurusan data, kualiti data, model-model pangkalan data serta komponen ERD.

Data dan Maklumat

Data ialah himpunan fakta mentah mengenai sesuatu benda, kejadian, orang atau entiti yang terdiri daripada perkataan, angka atau gambar. Data boleh menjadi bermakna atau tidak bermakna sehinggalah diproses.

Maklumat ialah hasil daripada pengumpulan, pemprosesan dan penganalisisan data yang boleh digunakan untuk membuat sesuatu keputusan; lebih bermakna dan mudah difahami.

Contoh: Markah ujian bulanan Sejarah bagi setiap murid dalam kelas 4 Dinamik ialah data. Purata markah ujian bulanan Sejarah untuk kelas 4 Dinamik ialah maklumat.

Kitaran Data kepada Maklumat

Data dikutip, disimpan dan diproses untuk menghasilkan maklumat. Proses ini membolehkan data mentah menjadi bernilai dan berguna untuk membuat keputusan.

Tanpa pemprosesan, data kekal sebagai fakta mentah yang belum tentu bermakna. Selepas diproses, data menjadi maklumat yang boleh dipercayai dan digunakan.

Evolusi Pengurusan Data

Sistem Pemprosesan Manual — menggunakan tenaga manusia, rekod disimpan dalam fail fizikal dan kabinet. Kelemahan: memerlukan banyak tenaga buruh, ruang storan fizikal yang besar, serta pencarian yang lambat apabila data bertambah.
Sistem Pemprosesan Fail — menggunakan fail digital pada cakera keras melalui sistem pengoperasian dan aplikasi komputer. Kelemahan: sukar mengesan salinan data yang sama dalam fail berlainan, kelewahan data wujud, dan data lambat dikemas kini.
Sistem Pangkalan Data (DBMS) — sistem perisian yang mengurus pangkalan data logikal. Data disimpan bersama strukturnya, menjimatkan ruang memori, menyokong capaian berbilang pengguna, membolehkan manipulasi data secara efisien serta menjamin ketekalan dan keselamatan.

Kualiti Data dalam Pangkalan Data

Integriti Data

Integriti data ialah kesempurnaan, ketepatan dan kesahan data merentasi kitaran hayatnya. Ia bertujuan mengelakkan pengubahan data yang tidak sengaja dan ralat kemasukan.

Integriti entiti: setiap jadual mempunyai sekurang-kurangnya satu atribut data yang unik bagi setiap rekod, contohnya kunci primer atau ID murid unik.

Integriti rujukan: menghubungkan rekod dalam dua jadual berbeza melalui perkongsian atribut yang sama, iaitu kunci primer dan kunci asing. Jika tiada hubungan, atribut dibiarkan kosong.

Integriti domain: nilai atribut mestilah betul dan sah berdasarkan domain masalah yang ditetapkan.

Ketekalan dan Kelewahan Data

Ketekalan data ialah konsistensi atau keseragaman data di semua lokasi simpanan. Sekiranya sesuatu data dikemas kini, semua salinan di setiap lokasi mesti dikemas kini bagi memastikan data boleh dipercayai dan tidak dipersoalkan.

Kelewahan data ialah pertindihan data akibat salinan data yang berulang di beberapa lokasi berlainan.

Kesan buruk kelewahan tidak diatasi: pembaziran ruang simpanan, kemas kini mengambil masa lama dan tidak menyeluruh, data boleh menjadi korup, pangkalan data kurang efisien.

Tujuan mengelakkan kelewahan: menjimatkan saiz storan, mengelakkan ketidakkonsistenan data, meningkatkan kecekapan, mengelakkan data korup.

Model-model Pangkalan Data

Perbandingan Empat Model Pangkalan Data
Model Ciri Utama Kelebihan / Kelemahan
Hierarki Data disusun dalam struktur pokok/pepohon. Hubungan satu induk ke satu atau banyak anak. Tidak menyokong hubungan banyak-ke-banyak \(M:N\).
Rangkaian Mengatasi kelemahan model hierarki menggunakan penunjuk (pointers). Menyokong satu entiti anak mempunyai lebih daripada satu entiti induk. Sukar menambah hubungan baharu.
Hubungan Data disusun dalam bentuk jadual dua dimensi yang terdiri daripada lajur (atribut) dan baris (rekod/tupel). Dihubungkan menggunakan kunci primer dan kunci asing. Paling popular dan mudah dibina, digunakan serta diuruskan.
Berorientasikan Objek Menyimpan takrifan kelas, objek dan kaedah (method). Menggabungkan data (atribut) dan kelakuan/fungsi (method). Sesuai untuk hubungan yang kompleks dan mempunyai prestasi pencarian yang terbaik.

Model hierarki diasaskan IBM pada 1950-an. Model hubungan diasaskan oleh Edgar Frank Codd pada 1960-an dan dipelopori oleh Larry Ellison / Oracle.

Entiti, Atribut, Set Hubungan dan Kekardinalan

Entiti dan Atribut

Entiti ialah suatu objek unik yang boleh dikenal pasti dalam sesuatu persekitaran, seperti orang, tempat atau benda. Ia diwakili oleh simbol segi empat tepat dengan label kata nama umum, contohnya Murid, Guru, Akaun.

Atribut ialah ciri-ciri deskriptif yang menerangkan sesuatu entiti, diwakili oleh simbol bujur.

Atribut mudah: nilai terkecil yang tidak boleh dipecahkan lagi, contohnya nombor kad pengenalan.

Atribut komposit: gabungan beberapa atribut mudah, contohnya nama yang dipecahkan kepada nama_awal dan nama_akhir.

Atribut terbitan: nilai yang diterbitkan daripada atribut lain dan tidak disimpan secara fizikal, contohnya umur diterbitkan daripada tarikh lahir.

Atribut nilai tunggal: mempunyai hanya satu nilai sahaja bagi satu rekod, contohnya nombor kad pengenalan.

Atribut nilai gandaan: mempunyai lebih daripada satu nilai bagi entiti yang sama, contohnya nombor telefon.

Set Hubungan dan Kekardinalan

Set hubungan ialah koleksi sepasang entiti subjek-objek yang mempunyai hubungan yang sama. Hubungan ialah perkaitan antara entiti — ia merujuk perbuatan dan diwakili oleh kata kerja. Hubungan melibatkan dua entiti: entiti pertama ialah entiti subjek (pelaku yang melaksanakan hubungan) dan entiti kedua ialah entiti objek (menerima kesan daripada hubungan itu). Set hubungan pula ialah koleksi pasangan entiti subjek-objek yang berkongsi hubungan yang sama, dan menggunakan sintaks <entiti subjek> <hubungan> <entiti objek>.

Kekardinalan menunjukkan bilangan entiti yang boleh dihubungkan dengan entiti lain melalui set hubungan.

Satu-ke-satu \(1:1\): satu kejadian dalam entiti A berhubung dengan tepat satu kejadian dalam entiti B. Contoh: Seorang warganegara mempunyai satu kad pengenalan.

Satu-ke-banyak \(1:M\): satu kejadian dalam entiti A berhubung dengan banyak kejadian dalam entiti B, tetapi satu kejadian dalam B hanya berhubung dengan satu kejadian dalam A. Contoh: Seorang murid boleh menyertai banyak kelab.

Banyak-ke-banyak \(M:N\): banyak kejadian dalam entiti A boleh berhubung dengan banyak kejadian dalam entiti B. Contoh: Ramai pelanggan membeli pelbagai jenis barangan.

Cuba Jawab Dulu

Cuba jawab sendiri dahulu, kemudian tekan butang untuk menyemak.

Apakah perbezaan utama antara integriti data dan ketekalan data?

Integriti data merujuk kesempurnaan, ketepatan dan kesahan data mengikut peraturan yang ditetapkan, seperti integriti entiti, rujukan dan domain. Ketekalan data merujuk keseragaman salinan data di semua lokasi simpanan selepas proses kemas kini dilakukan.

Mengapakah model pangkalan data hierarki tidak sesuai digunakan untuk sistem pendaftaran murid dan subjek di sekolah?

Kerana model hierarki menggunakan struktur pokok yang hanya menyokong hubungan satu induk ke banyak anak, dan tidak menyokong hubungan banyak-ke-banyak \(M:N\) di mana seorang murid boleh mengambil banyak subjek dan satu subjek boleh diambil oleh ramai murid.

Berikan satu contoh bagi atribut terbitan dan jelaskan mengapa ia dikategorikan sedemikian.

Umur merupakan atribut terbitan kerana nilainya tidak disimpan secara fizikal dalam pangkalan data, sebaliknya dikira atau diterbitkan daripada tarikh lahir murid.

Kesalahan Biasa

  • Keliru antara Data dan Maklumat — menganggap markah mentah sebagai maklumat, sedangkan markah mentah adalah data dan nilai purata markah selepas pengiraan barulah maklumat.
  • Menamakan Entiti dengan Kata Nama Khas — menamakan entiti sebagai "Ali" atau "SMK Seri Indah", sepatutnya menggunakan kata nama am seperti "Murid" atau "Sekolah".
  • Menamakan Hubungan dengan Kata Nama — menggunakan perkataan "Buku" atau "Sekolah" di dalam simbol rombus, sedangkan simbol hubungan mesti menggunakan kata kerja seperti "meminjam", "mendaftar", atau "mengajar".
  • Menyamakan Kelewahan dengan Integriti — menganggap kelewahan sebagai ketiadaan data; sebenarnya kelewahan ialah pertindihan atau pengulangan data yang sama di pelbagai lokasi.

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Model pangkalan data hierarki dan rangkaian adalah sama kerana kedua-duanya mempunyai garisan penghubung.

Fakta Betul

Model hierarki mengehadkan setiap anak kepada satu induk sahaja, iaitu struktur pokok ketat. Model rangkaian membenarkan sesuatu entiti anak mempunyai lebih daripada satu entiti induk menggunakan penunjuk (pointers).

Salah Faham

Atribut komposit dan atribut nilai gandaan adalah sama.

Fakta Betul

Atribut komposit ialah satu atribut tunggal yang dipecahkan kepada beberapa sub-atribut kecil, contohnya Nama dipecah kepada nama_pertama dan nama_akhir. Atribut nilai gandaan ialah satu atribut yang boleh menyimpan lebih daripada satu nilai bagi individu yang sama, contohnya seorang individu mempunyai dua atau tiga nombor telefon berbeza.

Ringkasan

  • Pangkalan data menguruskan koleksi data logikal secara efisien, mengatasi kelemahan pemprosesan manual dan sistem fail.
  • Tiga aspek penting data: Integriti (kesahan dan ketepatan data), Ketekalan (keseragaman data apabila dikemas kini), dan kawalan Kelewahan (mengelakkan salinan bertindih).
  • Terdapat 4 model pangkalan data: Hierarki (struktur pokok, satu induk), Rangkaian (banyak induk), Hubungan (jadual lajur dan baris menggunakan kunci hubungan), dan Berorientasikan Objek (menyimpan objek, atribut dan kaedah).
  • Gambar rajah perhubungan entiti terdiri daripada Entiti (segi empat tepat, kata nama am), Atribut (bujur; jenis mudah, komposit, terbitan, nilai tunggal, gandaan), Set Hubungan (rombus, kata kerja), dan Kekardinalan \(1:1\), \(1:M\), \(M:N\).

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Apakah model pangkalan data yang menyusun data dalam struktur pepohon dan hanya membenarkan setiap entiti anak mempunyai satu entiti induk sahaja?

2 Seorang pelanggan boleh membeli banyak barang di pasar raya, dan satu jenis barang boleh dibeli oleh ramai pelanggan. Apakah kekardinalan bagi set hubungan tersebut?

B. Isi Tempat Kosong

3 Pertindihan data yang berpunca daripada salinan data yang berulang di lokasi berlainan dikenali sebagai data.

4 Atribut yang nilainya tidak disimpan secara fizikal tetapi diterbitkan melalui atribut lain seperti umur daripada tarikh lahir dipanggil atribut .

C. Padankan Jenis Integriti Data dengan Penerangannya

Seret jenis integriti ke penerangan peraturan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Jenis Integriti
Integriti entiti
Integriti rujukan
Integriti domain
Ketekalan data
Penerangan Peraturan
1 Memastikan setiap jadual mempunyai sekurang-kurangnya satu atribut data yang unik bagi setiap rekod.
2 Memastikan rekod dalam dua jadual berbeza dihubungkan melalui perkongsian atribut kunci yang sama.
3 Memastikan nilai atribut adalah sah dan betul berasaskan sesuatu domain masalah yang ditetapkan.
4 Memastikan keseragaman salinan data di semua lokasi simpanan apabila proses kemas kini berlaku.
 

Kata Kunci

Data Maklumat Integriti Data Ketekalan Data Kelewahan Data Model Hubungan Entiti Atribut Kekardinalan
The views expressed in the notes here are those of the contributor and don’t necessarily represent the views of Pandai.
Chapter : Pangkalan Data
Topic : Pangkalan Data Hubungan
Form 4 Sains Komputer
Related notes

Report this note
© 2026 Pandai.org All Rights Reserved

Quiz
View video m
Notes
Account