8.5 Pelupusan Aset Bukan Semasa secara Tunai
Pelupusan Aset Bukan Semasa merupakan proses menamatkan penggunaan atau pemilikan sesuatu aset dalam perniagaan. Aset boleh dilupuskan melalui jualan secara tunai atau kredit, pertukaran dengan aset baharu, atau disumbangkan. Pembelajaran ini memfokuskan proses pelupusan aset secara tunai, tatacara menghitung untung atau rugi pelupusan, serta kaedah merekodkannya ke dalam Jurnal Am, lejar, dan Penyata Kewangan.
Objektif Pembelajaran
- Menerangkan maksud pelupusan Aset Bukan Semasa.
- Menerangkan sebab pelupusan Aset Bukan Semasa.
- Menerangkan pelupusan aset melalui penjualan secara tunai.
- Menghitung untung atau rugi atas pelupusan Aset Bukan Semasa.
- Merekodkan pelupusan Aset Bukan Semasa dalam Jurnal Am.
- Menyediakan Akaun Pelupusan Aset Bukan Semasa.
- Merekodkan untung atau rugi atas pelupusan Aset Bukan Semasa dalam Akaun Untung Rugi.
- Merekodkan pelupusan Aset Bukan Semasa dalam akaun lejar yang berkaitan.
- Menunjukkan kesan pelupusan Aset Bukan Semasa kepada Penyata Kewangan.
Aliran Pembukaan dan Penutupan Akaun Pelupusan Aset Bukan Semasa
Hubungan perpindahan baki Akaun Aset, Akaun Susut Nilai Terkumpul, penerimaan Bank, serta pengimbangan untung atau rugi ke Akaun Pelupusan Aset.
Penerangan Ringkas
Apakah pelupusan aset, dan bagaimana untung atau rugi pelupusan ditentukan?
Pelupusan Aset merupakan proses menamatkan penggunaan atau pemilikan sesuatu aset dalam perniagaan. Apabila sesebuah perniagaan menjual aset bukan semasa, aset tersebut tidak lagi dimiliki dan perlu dikeluarkan sepenuhnya daripada rekod perakaunan. Untuk melakukan perkara ini, sebuah akaun sementara dibuka iaitu Akaun Pelupusan Aset.
Semua maklumat berkaitan aset tersebut dikumpulkan di dalam akaun ini: harga kos asal dimasukkan di sebelah debit, manakala jumlah susut nilai terkumpul sepanjang aset digunakan dan wang hasil jualan dimasukkan di sebelah kredit.
Perbezaan antara kedua-dua belah akaun akan menunjukkan sama ada perniagaan mendapat untung atau rugi:
- Sekiranya jumlah kredit (penerimaan wang jualan + susut nilai terkumpul) melebihi jumlah debit (kos asal), perniagaan memperoleh Untung atas Pelupusan.
- Sekiranya jumlah debit melebihi jumlah kredit, perniagaan mengalami Rugi atas Pelupusan. Untung atau rugi ini seterusnya dipindahkan ke Akaun Untung Rugi dan mempengaruhi Untung Bersih perniagaan.
Sebab-sebab Pelupusan Aset Bukan Semasa
- Aset sudah tiada nilai pada akhir usia guna.
- Aset yang lama ditukar dengan aset yang baharu.
- Aset musnah disebabkan oleh bencana alam.
- Aset dijual.
Kaedah Pelupusan Aset
- Dijual secara tunai atau kredit.
- Ditukar ganti.
- Disumbangkan kepada pihak lain.
Pengiraan Untung atau Rugi atas Pelupusan Aset
Nilai buku mesti dihitung dahulu sebelum membandingkannya dengan harga jualan.
Sebelum menentukan untung atau rugi, Nilai Buku aset pada tarikh pelupusan perlu dihitung terlebih dahulu:
Nilai Buku = Harga Kos Asal − Susut Nilai Terkumpul
Seterusnya, bandingkan Nilai Buku dengan Harga Jualan:
Untung atas Pelupusan
Berlaku apabila Harga Jualan > Nilai Buku.
Rugi atas Pelupusan
Berlaku apabila Harga Jualan < Nilai Buku.
Merekodkan Pelupusan ke Jurnal Am dan Lejar
Empat langkah penutupan akaun aset yang dilupuskan.
Debit: Akaun Pelupusan Aset
Kredit: Akaun Aset berkenaan
Tujuan: Menutup akaun aset pada harga kos asal.
Debit: Akaun Susut Nilai Terkumpul Aset
Kredit: Akaun Pelupusan Aset
Tujuan: Menutup akaun susut nilai terkumpul aset tersebut.
Debit: Akaun Bank / Tunai
Kredit: Akaun Pelupusan Aset
Tujuan: Merekodkan wang tunai atau cek yang diterima daripada jualan aset.
Jika Untung: Debit Akaun Pelupusan Aset, Kredit Akaun Untung atas Pelupusan Aset. Kemudian dipindahkan: Debit Akaun Untung atas Pelupusan Aset, Kredit Akaun Untung Rugi (diiktiraf sebagai Hasil).
Jika Rugi: Debit Akaun Rugi atas Pelupusan Aset, Kredit Akaun Pelupusan Aset. Kemudian dipindahkan: Debit Akaun Untung Rugi, Kredit Akaun Rugi atas Pelupusan Aset (diiktiraf sebagai Belanja).
Kesan Pelupusan Aset Bukan Semasa kepada Penyata Kewangan
Bagaimana untung atau rugi pelupusan mempengaruhi Penyata Pendapatan dan Penyata Kedudukan Kewangan.
Meningkatkan untung bersih
Jika pelupusan tersebut memperoleh keuntungan, ia direkodkan sebagai Hasil dalam Penyata Pendapatan.
Mengurangkan untung bersih
Jika pelupusan tersebut mengalami kerugian, ia direkodkan sebagai Belanja dalam Penyata Pendapatan.
Catatan Kontra
Susut Nilai Terkumpul merupakan catatan kontra kepada Akaun Aset Bukan Semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Senaraikan dua sebab mengapa sesebuah perniagaan memilih untuk melupuskan Aset Bukan Semasa miliknya.
Soalan 2
Sebuah kenderaan yang mempunyai nilai buku RM11 500 telah berjaya dijual secara tunai dengan harga RM11 000. Berapakah nilai untung atau rugi atas pelupusan kenderaan tersebut?
Soalan 3
Apakah kesan perakaunan terhadap untung bersih perniagaan sekiranya pelupusan sesuatu aset menghasilkan keuntungan?
Kesalahan Biasa
Empat kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Merekodkan harga jualan terus ke Akaun Aset
Murid kerap merekodkan harga jualan aset secara langsung ke dalam Akaun Aset Bukan Semasa berkenaan dan bukannya ke dalam Akaun Pelupusan Aset.
Betul: harga jualan mesti dikreditkan ke Akaun Pelupusan Aset, bukan Akaun Aset.Terlupa memindahkan Susut Nilai Terkumpul
Murid terlupa memindahkan baki Susut Nilai Terkumpul ke Akaun Pelupusan Aset semasa proses penutupan akaun.
Betul: Susut Nilai Terkumpul mesti didebitkan dan dikreditkan ke Akaun Pelupusan Aset.Mengira untung rugi tanpa Nilai Buku
Murid mengira untung atau rugi pelupusan dengan menolak Harga Kos Asal terus daripada Harga Jualan tanpa mengambil kira Susut Nilai Terkumpul (Nilai Buku).
Betul: gunakan Nilai Buku = Harga Kos Asal − Susut Nilai Terkumpul dahulu.Mengiktiraf jualan aset sebagai jualan barang niaga
Murid mengiktiraf penerimaan wang jualan aset sebagai jualan barang niaga biasa dalam Akaun Jualan.
Betul: jualan aset bukan jualan barang niaga; ia direkodkan melalui Akaun Pelupusan Aset.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Pelupusan aset hanya boleh berlaku melalui penjualan secara tunai sahaja."
Fakta Betul
Pelupusan boleh berlaku melalui beberapa kaedah lain seperti jualan kredit, ditukar ganti, disumbangkan kepada pihak lain, atau dilupuskan akibat kemusnahan bencana alam.
Salah Faham
"Nilai buku aset adalah sama dengan harga jualan aset."
Fakta Betul
Nilai buku ialah kos asal ditolak susut nilai terkumpul, manakala harga jualan ialah amaun sebenar yang dipersetujui dan diterima daripada pembeli.
Ringkasan
- Pelupusan Aset Bukan Semasa dilakukan kerana tamat usia guna, penggantian aset baharu, musnah, atau dijual.
- Nilai buku diperoleh daripada perbezaan kos belian aset dengan susut nilai terkumpulnya.
- Untung pelupusan berlaku apabila harga jualan melebihi nilai buku; rugi pelupusan berlaku apabila harga jualan kurang daripada nilai buku.
- Akaun Pelupusan Aset dibuka untuk mengumpulkan kos aset, susut nilai terkumpul, dan hasil jualan tunai/bank bagi menentukan untung atau rugi pelupusan.
- Untung atas pelupusan menambahkan untung bersih (hasil), manakala rugi atas pelupusan mengurangkan untung bersih (belanja).
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Untung atas pelupusan diperoleh apabila harga jualan aset adalah melebihi aset berkenaan pada tarikh pelupusan.
4 Susut nilai terkumpul berfungsi sebagai catatan kepada Akaun Aset Bukan Semasa dalam penyata kewangan.
C. Padankan Butiran Harga Jualan dan Nilai Buku dengan Status Pelupusan
Seret butiran ke status pelupusan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan butiran dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
