EKONOMI • Tingkatan 4 • Bab 3: Wang, Bank, dan Pendapatan Individu
3.3 Penggunaan Pendapatan Individu
Bahagian ini membincangkan bagaimana individu menguruskan dan menggunakan pendapatan yang diterima. Pendapatan individu tidak boleh dibelanjakan keseluruhannya kerana tertakluk kepada potongan wajib seperti caruman KWSP, caruman PERKESO, bayaran zakat, dan cukai pendapatan perseorangan. Baki pendapatan selepas ditolak potongan wajib dikenali sebagai pendapatan boleh guna, yang seterusnya dibelanjakan untuk barang keperluan dan kehendak, disimpan sebagai tabungan, atau dilaburkan untuk masa hadapan melalui perancangan belanjawan peribadi yang berhemat.
Objektif Pembelajaran
- Menerangkan konsep pendapatan boleh guna dan menghitungnya menggunakan rumus.
- Mengenal pasti dan menjelaskan jenis-jenis potongan wajib (KWSP, PERKESO, zakat, cukai pendapatan perseorangan).
- Membezakan antara barang keperluan dan barang kehendak.
- Menjelaskan penggunaan pendapatan individu dari segi perbelanjaan penggunaan dan tabungan.
- Mengenal pasti faktor yang mempengaruhi corak perbelanjaan individu.
- Membandingkan kelebihan dan kelemahan kaedah pembayaran secara tunai dan secara kredit serta fitur ekonomi dalam belian kredit.
- Menerangkan maksud, kepentingan, dan langkah penyediaan belanjawan peribadi.
- Mengenal pasti pelbagai strategi simpanan dan institusi simpanan.
- Menjelaskan konsep pelaburan, risiko, dan pulangan pelaburan serta membandingkan tahap risiko, pulangan, dan kecairan pelbagai jenis pelaburan.
Konsep Pendapatan Boleh Guna
Pendapatan boleh guna ialah pendapatan sebenar individu yang boleh dibelanjakan setelah ditolak semua potongan wajib.
Rumusnya ialah:
\[ \text{Pendapatan boleh guna} = \text{Pendapatan individu} - \text{Potongan wajib} \]
Contoh pengiraan Encik Zaidi:
Pendapatan: Gaji RM6 000 + Elaun pengangkutan RM200 + Elaun perumahan RM800 = RM7 000.
Potongan wajib: KWSP RM770.00 + PERKESO RM17.50 + Zakat RM50.00 + Cukai pendapatan RM110.00 = RM947.50.
Pendapatan boleh guna = \( \text{RM7 000} - \text{RM947.50} = \text{RM6 052.50} \).
Potongan Wajib
Potongan yang ditetapkan oleh undang-undang atau rukun Islam (untuk umat Islam) yang mengurangkan pendapatan semasa tetapi menjamin pendapatan masa hadapan.
Caruman KWSP: Institusi keselamatan sosial ditubuhkan pada 1951 untuk menyediakan faedah persaraan secara cekap dan amanah. Wajib bagi pekerja sektor swasta dan pekerja tidak berpencen sektor awam.
Kadar caruman (tahun 2016): Gaji \( \leq \) RM5 000: Pekerja 11%, Majikan 13%. Gaji > RM5 000: Pekerja 11%, Majikan 12%.
Akaun simpanan KWSP: Akaun 1 (70%) khusus untuk persaraan; Akaun 2 (30%) untuk pengeluaran prapersaraan seperti perumahan, pendidikan, kesihatan, umur 50 tahun, simpanan melebihi RM1 juta, dan haji.
Potongan Wajib Lain
Caruman PERKESO: Memberi perlindungan keselamatan sosial melalui insurans sosial. Wajib bagi pekerja bergaji RM4 000 ke bawah sebulan. Kadar: Majikan 1.75%, Pekerja 0.5% daripada gaji.
Skim: Skim Bencana Pekerjaan dan Skim Keilatan. Golongan dikecualikan termasuk pekerja gaji melebihi RM4 000 (tidak pernah mencarum sebelumnya), kakitangan kerajaan, pembantu rumah tangga, pekerja berumur 60 tahun ke atas, orang bekerja sendiri, dan pekerja asing.
Bayaran Zakat: Wajib bagi orang Islam yang cukup syarat. Zakat al-Mal al-Mustafad (zakat pendapatan) dikenakan pada kadar 2.5% atas pendapatan layak.
Cukai Pendapatan Perseorangan: Ditadbir oleh LHDN. Bersifat progresif. Rumus: \( \text{Pendapatan boleh cukai} = \text{Pendapatan tahunan} - \text{Pelepasan cukai} \). Rebat individu RM400 diberi kepada mereka yang mempunyai pendapatan boleh cukai kurang daripada RM35 000.
Keperluan dan Kehendak
Keperluan ialah perkara asas untuk terus hidup seperti makanan, pakaian dan tempat tinggal. Bilangannya terhad, mudah dipenuhi, harga dikawal oleh kerajaan, dan perlu dipenuhi semua orang tanpa dipengaruhi saiz pendapatan.
Kehendak ialah perkara untuk hidup lebih selesa seperti kereta mewah, pakej pelancongan dan telefon pintar canggih. Bilangannya tidak terhad, sukar dipenuhi, harga tidak dikawal kerajaan, dan dipengaruhi saiz pendapatan.
Penggunaan Pendapatan Individu
Rumus: \( \text{Pendapatan boleh guna} = \text{Perbelanjaan penggunaan} + \text{Tabungan} \).
Barang tahan lama: Tempoh penggunaan melebihi 1 tahun, melibatkan perbelanjaan besar seperti kereta, perabot, komputer riba dan mesin basuh.
Barang tidak tahan lama: Tempoh penggunaan kurang daripada 1 tahun, melibatkan perbelanjaan kecil atau harian seperti makanan dan minuman.
Perkhidmatan: Bayaran tetap atau berubah untuk utiliti, perubatan, insurans, pengangkutan dan pelancongan.
Faktor Mempengaruhi Corak Perbelanjaan Pengguna
Pendapatan: Peningkatan pendapatan meningkatkan kuasa beli dan perbelanjaan. Isi rumah pendapatan rendah lebih berbelanja kepada makanan dan tempat tinggal; pendapatan tinggi berbelanja lebih kepada pengangkutan, percutian dan restoran.
Harga: Peningkatan harga mengurangkan perbelanjaan barang kehendak, tetapi permintaan barang asas tidak banyak berubah.
Barang pengganti: Barang yang mempunyai fungsi sama seperti bayam dan sawi. Kenaikan harga satu barang menyebabkan permintaan barang pengganti meningkat.
Pengiklanan dan pemasaran: Pemasaran langsung atau tidak langsung, e-dagang dan iklan memujuk serta mempengaruhi cita rasa dan keputusan membeli.
Cita rasa dan segmen pasaran: Berbeza mengikut kaum, umur, jantina, saiz pendapatan dan lokasi. Segmen pasaran membahagikan pasaran mengikut ciri kumpulan pengguna tertentu.
Kaedah Pembayaran: Tunai
Bayaran tunai ialah membayar dengan wang tunai sebaik menerima barang atau perkhidmatan.
Kelebihan: Lebih murah kerana tiada faedah, berdisiplin dan berhemat, mungkin dapat diskaun tunai, diterima meluas, barang serta-merta menjadi hak milik pembeli.
Kelemahan: Sukar beli barang mewah atau mahal, tiada perlindungan inflasi, risiko kehilangan tunai, sukar dapat khidmat selepas jualan.
Kaedah Pembayaran: Kredit
Bayaran kredit ialah bayaran ditangguhkan untuk tempoh tertentu, barang boleh digunakan serta-merta sebelum bayaran penuh dibuat.
Kelebihan: Meringankan beban kewangan bulanan, dapat guna barang serta-merta, meningkatkan taraf hidup, menggalakkan perancangan perbelanjaan, barang boleh jana pendapatan.
Kelemahan: Harga lebih tinggi kerana dikenakan faedah, mendorong pembaziran atau berbelanja melebihi kemampuan, beban ansuran bulanan, risiko barang ditarik balik jika gagal bayar.
Fitur Ekonomi dalam Pembelian Kredit
Bayaran Pendahuluan (Deposit): Sebahagian wang tunai dibayar awal.
Kadar Faedah: Caj tambahan atas baki pinjaman yang belum dijelaskan.
Caj Kewangan: Caj yang dikenakan kepada pemegang kad kredit ke atas baki harian belum dijelaskan, dengan kadar berperingkat antara 13.5% hingga 17.5% setahun mengikut rekod bayaran balik.
Jumlah Perlu Dibayar & Ansuran Bulanan:
\( \text{Jumlah pinjaman} = \text{Harga belian} - \text{Bayaran pendahuluan} \)
\( \text{Faedah} = \text{Jumlah pinjaman} \times \text{Kadar faedah} \times \text{Tempoh (tahun)} \)
\( \text{Jumlah perlu dibayar} = \text{Jumlah pinjaman} + \text{Faedah} \)
\( \text{Bayaran ansuran bulanan} = \dfrac{\text{Jumlah perlu dibayar}}{\text{Tempoh bayaran (bulan)}} \)
Belanjawan Peribadi
Belanjawan peribadi ialah anggaran perbelanjaan berdasarkan anggaran pendapatan boleh guna seseorang individu untuk tempoh tertentu.
Kepentingan: Mendahulukan perbelanjaan penting, membantu menabung untuk kecemasan, menyelaraskan perbelanjaan mengikut pendapatan, mengelakkan masalah hutang, dan mengelakkan kenaikan harga barang (inflasi).
Langkah Penyediaan Belanjawan Peribadi
1. Mengenal pasti punca pendapatan dan potongan wajib untuk menentukan pendapatan boleh guna.
2. Mencatat semua perbelanjaan yang hendak dilakukan, termasuk perbelanjaan tetap, harian dan luar jangka.
3. Menyusun perbelanjaan mengikut keutamaan.
4. Mengimbangkan anggaran pendapatan boleh guna dan perbelanjaan supaya ada baki tabungan.
Strategi Simpanan
Tempat simpanan termasuk Bank Perdagangan, Bank Islam, Bank Simpanan Nasional (BSN), Lembaga Tabung Haji (LTH), Koperasi, Syarikat Kewangan, Unit Amanah, Polisi Insurans Nyawa, Bon Simpanan dan Emas.
Pulangan simpanan boleh berbentuk faedah, dividen, bonus saham atau perkongsian keuntungan.
Konsep Pelaburan, Risiko, Pulangan dan Kecairan
Pelaburan peribadi ialah komitmen sejumlah dana kepada aset dengan harapan menghasilkan pendapatan atau pulangan lebih tinggi pada masa hadapan.
Bentuk pulangan: Pendapatan pelaburan (faedah, sewa, dividen) dan keuntungan modal (kenaikan harga atau nilai aset).
Hubungan risiko dan pulangan: Positif, iaitu semakin tinggi risiko pelaburan, semakin tinggi potensi pulangan yang dituntut atau diterima.
Kecairan ialah keupayaan aset untuk ditukarkan kepada wang tunai dengan cepat tanpa kehilangan nilai yang banyak.
Jadual 1: Perbandingan Jenis Pelaburan
| Jenis Pelaburan |
Risiko |
Pulangan |
Kecairan |
| Simpanan tetap | Bebas risiko | Rendah | Tinggi |
|---|
| Sekuriti kerajaan | Bebas risiko | Rendah | Sederhana |
|---|
| Unit amanah | Rendah | Rendah | Tinggi |
|---|
| Hartanah | Rendah | Rendah | Rendah |
|---|
| Logam berharga | Sederhana | Tinggi | Rendah |
|---|
| Saham syarikat | Tinggi | Tinggi | Sederhana |
|---|
| FOREX (Pertukaran Asing) | Tinggi | Tinggi | Tinggi |
|---|
Kepelbagaian Portfolio
Prinsip "jangan letakkan semua telur di dalam satu bakul" digunakan untuk mengurangkan keseluruhan risiko pelaburan.
