1. Learn
  2. Quick Notes
  3. List
  4. Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan
Back

07-03: Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan

7.3 Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan
SEJARAH • Tingkatan 5 • Bab 7: Membina Kesejahteraan Negara

7.3 Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan

Seiring dengan kemerdekaan negara, bahasa Melayu diiktiraf sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi untuk memupuk perpaduan kaum. Bagi memartabatkan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dan bahasa perpaduan, pelbagai langkah strategik telah dilaksanakan oleh kerajaan. Langkah-langkah tersebut merangkumi penggubalan Akta Bahasa Kebangsaan, penggunaan bahasa Melayu dalam urusan pentadbiran dan mahkamah, pemerkasaan bahasa Melayu dalam sistem persekolahan, penubuhan Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) sebagai pusat keilmuan, serta peranan aktif Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP).

Objektif Pembelajaran

  • Menjelaskan penggubalan Akta Bahasa Kebangsaan dan kedudukannya dalam Perlembagaan Persekutuan.
  • Menghuraikan peranan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dalam pentadbiran dan sistem kehakiman negara.
  • Menjelaskan usaha memperkasakan bahasa Melayu dalam sistem pendidikan melalui sekolah menengah kebangsaan.
  • Menghuraikan peranan Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) dan Institut Alam dan Tamadun Melayu (ATMA) sebagai pusat keilmuan bahasa Melayu.
  • Menjelaskan peranan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) dalam memartabatkan bahasa dan sastera Melayu serta memupuk perpaduan.

Langkah Memartabatkan Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan

Lima tonggak utama pemartabatan bahasa Melayu berdasarkan buku teks.

1

Akta Bahasa Kebangsaan

Digubal di bawah Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan dan dikenali sebagai Akta 32.

  • Digubal pada tahun 1967.
  • Dikuatkuasakan pada 1 Julai 1971.
  • Seksyen 2: urusan rasmi kerajaan.
  • Seksyen 8: urusan mahkamah.
2

Bahasa Rasmi Pentadbiran

Menjadi unsur penggerak jentera pentadbiran negara dan alat komunikasi rasmi di kementerian serta jabatan kerajaan.

  • Bahasa Melayu digunakan sepenuhnya dalam urusan mahkamah pada tahun 1990.
3

Sistem Pendidikan

Pembukaan sekolah menengah kebangsaan yang menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar dipergiat di seluruh negara.

  • Sekolah Alam Shah
  • Sekolah Seri Puteri
  • Kolej Sultan Abdul Halim
4

UKM sebagai Pusat Keilmuan

Ditubuhkan pada 18 Mei 1970 sebagai pusat pengajian tinggi awam pertama yang memperkenalkan pengajian pelbagai jurusan dalam bahasa Melayu.

  • IBKKM ditubuhkan 1972.
  • Bertukar nama kepada ATMA pada 1992.
  • Sasterawan Negara: Muhammad Haji Salleh dan Siti Zainon Ismail.
5

Peranan DBP

Ditubuhkan pada 22 Jun 1956 di Bukit Timbalan, Johor Bahru, Johor hasil resolusi Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu Ketiga.

  • Nama asal: Balai Pustaka.
  • Pengarah pertama: Ungku Abdul Aziz bin Ungku Abdul Hamid.
  • Slogan "Bahasa Jiwa Bangsa" dilancarkan pada 1960.

Penerangan Ringkas

Apa itu Bahasa Ilmu?

Bahasa ilmu merujuk bahasa yang mampu menjadi perantaraan bagi penyampaian ilmu pengetahuan sehingga peringkat tinggi.

Apa itu Bahasa Rasmi?

Bahasa rasmi merujuk bahasa yang digunakan dalam situasi rasmi, iaitu dalam urusan pentadbiran, sistem pendidikan, urusan perdagangan dan kehakiman.

1
Akta Bahasa Kebangsaan 1967
Digubal di bawah Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan dan dikenali sebagai Akta 32. Mula dikuatkuasakan pada 1 Julai 1971.
2
Bahasa Rasmi Pentadbiran 1990
Bahasa Melayu digunakan sepenuhnya dalam urusan mahkamah pada tahun 1990.
3
UKM sebagai Pusat Keilmuan 18 Mei 1970
Pusat pengajian tinggi awam pertama yang berjaya memperkenalkan pengajian pelbagai jurusan dan bidang kursus dalam bahasa Melayu.
4
IBKKM 1 Disember 1972
Institut Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu ditubuhkan di UKM. Bertukar nama kepada ATMA pada tahun 1992.
5
Dewan Bahasa dan Pustaka 22 Jun 1956
Ditubuhkan di Bukit Timbalan, Johor Bahru, Johor hasil resolusi Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu Ketiga. Nama asalnya Balai Pustaka.

Cuba Jawab Dulu

Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".

1

Mengapakah penubuhan Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) pada 18 Mei 1970 dianggap penting dalam sejarah pendidikan negara?

Jawapan: Kerana UKM merupakan pusat pengajian tinggi awam pertama yang berjaya memperkenalkan pengajian pelbagai jurusan dan bidang kursus dalam bahasa Melayu, sekali gus membuktikan bahasa Melayu mampu menjadi bahasa ilmu peringkat tinggi.
2

Apakah penetapan yang terkandung dalam Seksyen 8 Akta Bahasa Kebangsaan?

Jawapan: Seksyen 8 menetapkan bahawa bahasa Melayu mesti digunakan dalam mana-mana mahkamah di Malaysia, kecuali semasa pemberian keterangan oleh seseorang saksi.
3

Apakah slogan yang dilancarkan pada tahun 1960 untuk mengukuhkan pembinaan masyarakat yang bersatu padu melalui bahasa?

Jawapan: Slogan "Bahasa Jiwa Bangsa".

Kesalahan Biasa

  • ! Menganggap Akta Bahasa Kebangsaan berkuat kuasa sejurus digubal pada tahun 1967; hakikatnya akta ini digubal pada tahun 1967 tetapi mula dikuatkuasakan pada 1 Julai 1971.
  • ! Menganggap bahasa Melayu mula digunakan sepenuhnya di mahkamah pada tahun 1971; buku teks mencatatkan ia digunakan sepenuhnya dalam urusan mahkamah pada tahun 1990.
  • ! Terkeliru antara nama asal DBP iaitu "Balai Pustaka" dengan nama institusi penyelidikan UKM iaitu "IBKKM" (Institut Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu).
  • ! Menyangka bahasa Melayu wajib digunakan oleh saksi di mahkamah; Seksyen 8 memberikan pengecualian kepada pemberian keterangan oleh seseorang saksi.

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Bahasa Melayu hanya berfungsi sebagai bahasa komunikasi harian dan perpaduan kaum tanpa keupayaan menyampaikan ilmu ilmiah moden.

Fakta Betul

Bahasa Melayu terbukti berfungsi sebagai bahasa ilmu yang berupaya menyampaikan ilmu pengetahuan peringkat tinggi, dibuktikan dengan kejayaan UKM menawarkan pelbagai jurusan dan bidang kursus dalam bahasa Melayu sejak 1970.

Ringkasan

  • Asas Perundangan: Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan; Akta Bahasa Kebangsaan 1967 (Akta 32) dikuatkuasakan 1 Julai 1971; Seksyen 2 (urusan rasmi kerajaan) dan Seksyen 8 (mahkamah). Urusan mahkamah sepenuhnya pada tahun 1990.
  • Pendidikan: Pembukaan sekolah menengah kebangsaan (cth. Sekolah Alam Shah, Sekolah Seri Puteri, Kolej Sultan Abdul Halim) dan penambahan guru terlatih bahasa Melayu.
  • Pusat Keilmuan (UKM): Ditubuhkan 18 Mei 1970; IBKKM ditubuhkan 1972 dan bertukar nama kepada ATMA pada 1992; melahirkan tokoh sasterawan seperti Muhammad Haji Salleh dan Siti Zainon Ismail.
  • DBP: Ditubuhkan 22 Jun 1956 di Bukit Timbalan; nama asal Balai Pustaka; pengarah pertama Ungku Abdul Aziz; melancarkan slogan "Bahasa Jiwa Bangsa" (1960).

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Bilakah Akta Bahasa Kebangsaan (Akta 32) mula dikuatkuasakan secara rasmi di Malaysia?

2 Siapakah pengarah pertama Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) semasa penubuhannya?

B. Isi Tempat Kosong

3 Seksyen 8 Akta Bahasa Kebangsaan menetapkan bahasa Melayu mesti digunakan di mahkamah kecuali bagi pemberian keterangan oleh seseorang .

4 Institut Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu (IBKKM) yang ditubuhkan di UKM telah bertukar nama kepada pada tahun 1992.

C. Padankan Institusi atau Undang-undang dengan Peranannya

Seret pilihan ke tempat yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Institusi / Perundangan
Akta Bahasa Kebangsaan
Universiti Kebangsaan Malaysia
Dewan Bahasa dan Pustaka
Institut Alam dan Tamadun Melayu
Peranan / Huraian
Digubal di bawah Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan dan dikenali sebagai Akta 32.
Universiti awam pertama yang memulakan pengajian pelbagai jurusan dalam bahasa Melayu.
Ditubuhkan pada tahun 1956 hasil resolusi Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu Ketiga.
Pusat penyelidikan dan rujukan tamadun Melayu di UKM yang dahulunya dikenali sebagai IBKKM.
 

Kata Kunci

Bahasa ilmu Bahasa rasmi Akta 32 ATMA Balai Pustaka Bahasa Jiwa Bangsa
The views expressed in the notes here are those of the contributor and don’t necessarily represent the views of Pandai.

07-03: Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan

7.3 Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan
SEJARAH • Tingkatan 5 • Bab 7: Membina Kesejahteraan Negara

7.3 Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan

Seiring dengan kemerdekaan negara, bahasa Melayu diiktiraf sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi untuk memupuk perpaduan kaum. Bagi memartabatkan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dan bahasa perpaduan, pelbagai langkah strategik telah dilaksanakan oleh kerajaan. Langkah-langkah tersebut merangkumi penggubalan Akta Bahasa Kebangsaan, penggunaan bahasa Melayu dalam urusan pentadbiran dan mahkamah, pemerkasaan bahasa Melayu dalam sistem persekolahan, penubuhan Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) sebagai pusat keilmuan, serta peranan aktif Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP).

Objektif Pembelajaran

  • Menjelaskan penggubalan Akta Bahasa Kebangsaan dan kedudukannya dalam Perlembagaan Persekutuan.
  • Menghuraikan peranan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dalam pentadbiran dan sistem kehakiman negara.
  • Menjelaskan usaha memperkasakan bahasa Melayu dalam sistem pendidikan melalui sekolah menengah kebangsaan.
  • Menghuraikan peranan Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) dan Institut Alam dan Tamadun Melayu (ATMA) sebagai pusat keilmuan bahasa Melayu.
  • Menjelaskan peranan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) dalam memartabatkan bahasa dan sastera Melayu serta memupuk perpaduan.

Langkah Memartabatkan Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan

Lima tonggak utama pemartabatan bahasa Melayu berdasarkan buku teks.

1

Akta Bahasa Kebangsaan

Digubal di bawah Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan dan dikenali sebagai Akta 32.

  • Digubal pada tahun 1967.
  • Dikuatkuasakan pada 1 Julai 1971.
  • Seksyen 2: urusan rasmi kerajaan.
  • Seksyen 8: urusan mahkamah.
2

Bahasa Rasmi Pentadbiran

Menjadi unsur penggerak jentera pentadbiran negara dan alat komunikasi rasmi di kementerian serta jabatan kerajaan.

  • Bahasa Melayu digunakan sepenuhnya dalam urusan mahkamah pada tahun 1990.
3

Sistem Pendidikan

Pembukaan sekolah menengah kebangsaan yang menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar dipergiat di seluruh negara.

  • Sekolah Alam Shah
  • Sekolah Seri Puteri
  • Kolej Sultan Abdul Halim
4

UKM sebagai Pusat Keilmuan

Ditubuhkan pada 18 Mei 1970 sebagai pusat pengajian tinggi awam pertama yang memperkenalkan pengajian pelbagai jurusan dalam bahasa Melayu.

  • IBKKM ditubuhkan 1972.
  • Bertukar nama kepada ATMA pada 1992.
  • Sasterawan Negara: Muhammad Haji Salleh dan Siti Zainon Ismail.
5

Peranan DBP

Ditubuhkan pada 22 Jun 1956 di Bukit Timbalan, Johor Bahru, Johor hasil resolusi Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu Ketiga.

  • Nama asal: Balai Pustaka.
  • Pengarah pertama: Ungku Abdul Aziz bin Ungku Abdul Hamid.
  • Slogan "Bahasa Jiwa Bangsa" dilancarkan pada 1960.

Penerangan Ringkas

Apa itu Bahasa Ilmu?

Bahasa ilmu merujuk bahasa yang mampu menjadi perantaraan bagi penyampaian ilmu pengetahuan sehingga peringkat tinggi.

Apa itu Bahasa Rasmi?

Bahasa rasmi merujuk bahasa yang digunakan dalam situasi rasmi, iaitu dalam urusan pentadbiran, sistem pendidikan, urusan perdagangan dan kehakiman.

1
Akta Bahasa Kebangsaan 1967
Digubal di bawah Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan dan dikenali sebagai Akta 32. Mula dikuatkuasakan pada 1 Julai 1971.
2
Bahasa Rasmi Pentadbiran 1990
Bahasa Melayu digunakan sepenuhnya dalam urusan mahkamah pada tahun 1990.
3
UKM sebagai Pusat Keilmuan 18 Mei 1970
Pusat pengajian tinggi awam pertama yang berjaya memperkenalkan pengajian pelbagai jurusan dan bidang kursus dalam bahasa Melayu.
4
IBKKM 1 Disember 1972
Institut Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu ditubuhkan di UKM. Bertukar nama kepada ATMA pada tahun 1992.
5
Dewan Bahasa dan Pustaka 22 Jun 1956
Ditubuhkan di Bukit Timbalan, Johor Bahru, Johor hasil resolusi Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu Ketiga. Nama asalnya Balai Pustaka.

Cuba Jawab Dulu

Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".

1

Mengapakah penubuhan Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) pada 18 Mei 1970 dianggap penting dalam sejarah pendidikan negara?

Jawapan: Kerana UKM merupakan pusat pengajian tinggi awam pertama yang berjaya memperkenalkan pengajian pelbagai jurusan dan bidang kursus dalam bahasa Melayu, sekali gus membuktikan bahasa Melayu mampu menjadi bahasa ilmu peringkat tinggi.
2

Apakah penetapan yang terkandung dalam Seksyen 8 Akta Bahasa Kebangsaan?

Jawapan: Seksyen 8 menetapkan bahawa bahasa Melayu mesti digunakan dalam mana-mana mahkamah di Malaysia, kecuali semasa pemberian keterangan oleh seseorang saksi.
3

Apakah slogan yang dilancarkan pada tahun 1960 untuk mengukuhkan pembinaan masyarakat yang bersatu padu melalui bahasa?

Jawapan: Slogan "Bahasa Jiwa Bangsa".

Kesalahan Biasa

  • ! Menganggap Akta Bahasa Kebangsaan berkuat kuasa sejurus digubal pada tahun 1967; hakikatnya akta ini digubal pada tahun 1967 tetapi mula dikuatkuasakan pada 1 Julai 1971.
  • ! Menganggap bahasa Melayu mula digunakan sepenuhnya di mahkamah pada tahun 1971; buku teks mencatatkan ia digunakan sepenuhnya dalam urusan mahkamah pada tahun 1990.
  • ! Terkeliru antara nama asal DBP iaitu "Balai Pustaka" dengan nama institusi penyelidikan UKM iaitu "IBKKM" (Institut Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu).
  • ! Menyangka bahasa Melayu wajib digunakan oleh saksi di mahkamah; Seksyen 8 memberikan pengecualian kepada pemberian keterangan oleh seseorang saksi.

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Bahasa Melayu hanya berfungsi sebagai bahasa komunikasi harian dan perpaduan kaum tanpa keupayaan menyampaikan ilmu ilmiah moden.

Fakta Betul

Bahasa Melayu terbukti berfungsi sebagai bahasa ilmu yang berupaya menyampaikan ilmu pengetahuan peringkat tinggi, dibuktikan dengan kejayaan UKM menawarkan pelbagai jurusan dan bidang kursus dalam bahasa Melayu sejak 1970.

Ringkasan

  • Asas Perundangan: Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan; Akta Bahasa Kebangsaan 1967 (Akta 32) dikuatkuasakan 1 Julai 1971; Seksyen 2 (urusan rasmi kerajaan) dan Seksyen 8 (mahkamah). Urusan mahkamah sepenuhnya pada tahun 1990.
  • Pendidikan: Pembukaan sekolah menengah kebangsaan (cth. Sekolah Alam Shah, Sekolah Seri Puteri, Kolej Sultan Abdul Halim) dan penambahan guru terlatih bahasa Melayu.
  • Pusat Keilmuan (UKM): Ditubuhkan 18 Mei 1970; IBKKM ditubuhkan 1972 dan bertukar nama kepada ATMA pada 1992; melahirkan tokoh sasterawan seperti Muhammad Haji Salleh dan Siti Zainon Ismail.
  • DBP: Ditubuhkan 22 Jun 1956 di Bukit Timbalan; nama asal Balai Pustaka; pengarah pertama Ungku Abdul Aziz; melancarkan slogan "Bahasa Jiwa Bangsa" (1960).

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Bilakah Akta Bahasa Kebangsaan (Akta 32) mula dikuatkuasakan secara rasmi di Malaysia?

2 Siapakah pengarah pertama Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) semasa penubuhannya?

B. Isi Tempat Kosong

3 Seksyen 8 Akta Bahasa Kebangsaan menetapkan bahasa Melayu mesti digunakan di mahkamah kecuali bagi pemberian keterangan oleh seseorang .

4 Institut Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu (IBKKM) yang ditubuhkan di UKM telah bertukar nama kepada pada tahun 1992.

C. Padankan Institusi atau Undang-undang dengan Peranannya

Seret pilihan ke tempat yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Institusi / Perundangan
Akta Bahasa Kebangsaan
Universiti Kebangsaan Malaysia
Dewan Bahasa dan Pustaka
Institut Alam dan Tamadun Melayu
Peranan / Huraian
Digubal di bawah Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan dan dikenali sebagai Akta 32.
Universiti awam pertama yang memulakan pengajian pelbagai jurusan dalam bahasa Melayu.
Ditubuhkan pada tahun 1956 hasil resolusi Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu Ketiga.
Pusat penyelidikan dan rujukan tamadun Melayu di UKM yang dahulunya dikenali sebagai IBKKM.
 

Kata Kunci

Bahasa ilmu Bahasa rasmi Akta 32 ATMA Balai Pustaka Bahasa Jiwa Bangsa
The views expressed in the notes here are those of the contributor and don’t necessarily represent the views of Pandai.
Chapter : Membina Kesejahteraan Negara
Topic : Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan
Form 5 Sejarah
Related notes

Report this note
© 2026 Pandai.org All Rights Reserved

Quiz
View video m
Notes
Account