4.3 Kerjasama Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri
Kerjasama antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri amat penting untuk memastikan segala usaha pembangunan memberi manfaat demi kesejahteraan rakyat di seluruh negara. Bidang kerjasama ini meliputi empat aspek utama, iaitu pembangunan sosioekonomi, pemeliharaan khazanah negara, penyediaan perumahan rakyat, serta keselamatan dan kedaulatan negara. Melalui penggabungan sumber kewangan, kepakaran, tanah, dan perundangan, kestabilan serta kemakmuran dapat dicapai secara menyeluruh.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan bentuk kerjasama Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri dalam pembangunan sosioekonomi melalui pembangunan tanah, pembangunan wilayah, dan koridor wilayah.
- Memerihalkan usaha bersama dalam pemeliharaan khazanah negara yang merangkumi pengurusan taman negara dan pengurusan taman laut.
- Mengenal pasti inisiatif kerjasama kedua-dua pihak dalam penyediaan perumahan rakyat merangkumi peringkat awal kemerdekaan, perumahan mengatasi kemiskinan, dan perumahan mampu milik.
- Menerangkan kerjasama dalam menjamin keselamatan dan kedaulatan negara melalui pembentukan Rajang Area Security Command (RASCOM) di Sarawak dan Eastern Sabah Security Command (ESSCOM) di Sabah.
Carta Struktur Bidang dan Bentuk Kerjasama Persekutuan-Negeri
Pemetaan menyeluruh empat bidang kerjasama beserta agensi, program, dan entiti khas di bawah setiap cabang.
1. Sosioekonomi
- Tanah: FELDA, FELCRA
- Wilayah: KEDA, PERDA, KESEDAR, KETENGAH, DARA, KEJORA, LKTS, SALCRA, SLDB
- Koridor: SJER, NCER, ECER, SCORE, SDC
2. Khazanah Negara
- Taman Negara: PERHILITAN, Perbadanan Perhutanan Sarawak, Jabatan Hidupan Liar Sabah
- Taman Laut: 42 pulau, penyelarasan Persekutuan-Negeri
3. Perumahan
- Kos Rendah: Kementerian Kerajaan Tempatan dan Perumahan (1964)
- Mengatasi Kemiskinan: PPR, PAKR, PKNS, PKNP
- Mampu Milik: PR1MA, Rumah Selangorku, Rumah Mampu Milik Johor
4. Keselamatan
- Sarawak: RASCOM (1972)
- Sabah: ESSCOM (2013)
Penerangan Ringkas
Prinsip Saling Melengkapi
Kerjasama antara Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri berteraskan prinsip saling melengkapi. Kerajaan Persekutuan lazimnya memiliki peruntukan kewangan, kepakaran teknikal, dasar nasional, dan jentera keselamatan, manakala Kerajaan Negeri mempunyai bidang kuasa terhadap urusan tanah serta pematuhan undang-undang tempatan.
Hasil Kerjasama
Melalui gabungan kedua-dua peranan ini, program penempatan semula dan perladangan (FELDA/FELCRA), pemuliharaan alam (Taman Negara dan Taman Laut), pembinaan rumah rakyat pelbagai kategori, serta penubuhan zon pertahanan khusus seperti RASCOM dan ESSCOM berjaya dilaksanakan secara licin dan berkesan demi kesejahteraan dan kedaulatan negara.
Pembahagian Tanggungjawab Asas
Kerajaan Persekutuan menubuhkan agensi yang menyediakan bantuan kewangan dan kepakaran, manakala Kerajaan Negeri menyediakan tanah kerana urusan tanah terletak di bawah bidang kuasa Kerajaan Negeri.
Pengurusan Taman Negara
Berdasarkan Perlembagaan Persekutuan, pengurusan hidupan liar dan taman negara ialah tanggungjawab bersama (Senarai Bersama). Akta Perlindungan Hidupan Liar 1972 [Akta 76] digantikan dengan Akta Pemuliharaan Hidupan Liar 2010 [Akta 716]. Pentadbiran Jabatan Mergastua di Semenanjung diambil alih oleh Kerajaan Persekutuan (1972–1978) dan dinamakan PERHILITAN. Pengurusan taman negara di Sarawak di bawah Perbadanan Perhutanan Sarawak, manakala di Sabah di bawah Jabatan Hidupan Liar Sabah.
Pengurusan Taman Laut
Sebanyak 42 buah pulau di Kedah, Terengganu, Pahang, Johor, Sabah, dan Labuan diwartakan sebagai taman laut sejak 1994. Kerajaan Persekutuan membentuk dasar berkaitan taman laut; Kerajaan Negeri berkuasa terhadap pembangunan pulau. Penyelarasan pentadbiran melalui Mesyuarat Majlis Penasihat Kebangsaan Taman Laut dan Rizab Laut. Jabatan Taman Laut Malaysia ditubuhkan pada tahun 2007; pada tahun 2018 pengurusan taman laut dipindahkan ke Jabatan Perikanan Malaysia. Perairan Sabah pula berada di bawah tanggungjawab Kerajaan Negeri melalui agensinya, Taman-Taman Sabah.
Perumahan Awal Kemerdekaan
Tumpuan penyediaan perumahan kos rendah di kawasan bandar. Kerajaan Persekutuan menubuhkan Kementerian Kerajaan Tempatan dan Perumahan (1964). Kerajaan Negeri menyediakan tanah yang dijual pada harga rendah kepada Kerajaan Persekutuan untuk membina rumah.
Perumahan Mengatasi Kemiskinan
Kerajaan Persekutuan melaksanakan Program Perumahan Rakyat (PPR) pada tahun 1997 untuk membina perumahan awam di seluruh negara. Kerajaan Negeri menubuhkan agensi pembangunan negeri seperti PKNS dan PKNP. Kerajaan Negeri memperkenalkan program Perumahan Awam Kos Rendah (PAKR) melalui peruntukan kewangan Kerajaan Persekutuan.
Perumahan Mampu Milik (Mulai 2014)
Majlis Perumahan Negara ditubuhkan (2014) untuk merangka strategi rumah mampu milik bagi golongan pertengahan. Peringkat Persekutuan: PR1MA dan Rumah Mesra Rakyat (bawah Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan). Peringkat Negeri: Rumah Selangorku (Selangor) dan Rumah Mampu Milik Johor (Johor).
RASCOM di Sarawak
Latar belakang: Ancaman komunis yang semakin meningkat di Sarawak. Bahagian Ketiga Sarawak diisytiharkan sebagai RASCOM oleh Perdana Menteri Tun Abdul Razak Hussein pada 26 Mac 1972. Ketua Menteri Sarawak dilantik sebagai Pengarah Operasi Negeri dalam RASCOM untuk menyelaraskan pasukan keselamatan dan pejabat awam. Mempunyai Jawatankuasa Utama: Jawatankuasa RASCOM, Jawatankuasa Perancang Gerakan, dan Jawatankuasa Perang Saraf. Berjaya memulihkan keselamatan di Sarawak; dibubarkan pada tahun 1995 dan operasi diselaraskan terus di bawah MKN.
ESSCOM di Sabah
Latar belakang: Pencerobohan pengganas dari Kepulauan Sulu di Kampung Tanduo, Lahad Datu, Sabah pada 12 Februari 2013. Kronologi: Ops Daulat dilancarkan (5 Mac 2013) → Pengumuman pembentukan kawasan keselamatan khas (7 Mac 2013) → Pengisytiharan ESSZONE merangkumi 10 daerah pantai timur Sabah (27 Mac 2013) → ESSCOM ditubuhkan (1 April 2013). Pengerusi Jawatankuasa Pemantau ESSCOM ialah Perdana Menteri Malaysia; Pengerusi Jawatankuasa ESSZONE ialah Ketua Menteri Sabah. Pengurusan tertinggi merangkumi Ketua Pegawai Eksekutif ESSCOM dan Komander ESSCOM. Mengintegrasikan ATM, PDRM, dan APMM.
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan “Semak Jawapan”.
Mengapakah Kerajaan Persekutuan perlu bekerjasama rapat dengan Kerajaan Negeri dalam melaksanakan projek pembangunan sosioekonomi berasaskan tanah seperti pembukaan tanah FELDA?
Apakah perbezaan peranan antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri dalam pengurusan taman laut di Malaysia?
Mengapakah RASCOM (1972) di Sarawak dan ESSCOM (2013) di Sabah ditubuhkan?
Kesalahan Biasa
- Menganggap Kerajaan Persekutuan boleh mengambil alih tanah negeri secara sewenang-wenangnya untuk membina projek FELDA tanpa kelulusan dan penyediaan tanah oleh Kerajaan Negeri.
- Menyangka pentadbiran Taman Negara di seluruh Malaysia dikendalikan secara terus oleh PERHILITAN Semenanjung, sedangkan Sabah diurus oleh Jabatan Hidupan Liar Sabah dan Sarawak diurus oleh Perbadanan Perhutanan Sarawak.
- Keliru antara pengerusi jawatankuasa ESSCOM: menyangka Perdana Menteri mempengerusikan kedua-dua jawatankuasa, sedangkan Perdana Menteri mempengerusikan Jawatankuasa Pemantau ESSCOM manakala Ketua Menteri Sabah mempengerusikan Jawatankuasa ESSZONE.
Salah Faham Konsep
Urusan keselamatan negara adalah tanggungjawab tunggal Kerajaan Persekutuan tanpa memerlukan sebarang campur tangan atau jawatan di peringkat pemimpin negeri.
Walaupun hal ehwal pertahanan dan keselamatan persekutuan diletakkan di bawah bidang kuasa Persekutuan (KDN dan KEMENTAH), penubuhan agensi keselamatan kawasan khas memerlukan kerjasama erat Kerajaan Negeri. Ini terbukti apabila Ketua Menteri Sarawak dilantik sebagai Pengarah Operasi Negeri dalam RASCOM dan Ketua Menteri Sabah mempengerusikan Jawatankuasa ESSZONE.
Program Perumahan Awam Kos Rendah (PAKR) dibiayai dan ditadbir sepenuhnya secara berasingan oleh Kerajaan Negeri tanpa bantuan pusat.
Kerajaan Negeri memperkenalkan PAKR dengan menggunakan sumber peruntukan kewangan yang disalurkan daripada Kerajaan Persekutuan.
Ringkasan
- Kerjasama Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri menzahirkan kekuatan Sistem Persekutuan di Malaysia.
- Menerusi penggabungan kepakaran dan peruntukan Persekutuan dengan kedaulatan hak tanah Negeri, pembangunan tanah (FELDA/FELCRA), pembangunan wilayah (seperti KEDA, KESEDAR, DARA), dan koridor wilayah (seperti NCER, ECER, SCORE) berjaya mengurangkan jurang sosioekonomi.
- Khazanah biodiversiti negara dilindungi melalui dasar taman laut serta pengurusan taman negara.
- Rakyat pelbagai peringkat pendapatan menerima manfaat perumahan daripada PPR hingga perumahan mampu milik, manakala keharmonian wilayah diperkukuh melalui kawalan keselamatan strategik seperti RASCOM dan ESSCOM.
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Apakah faktor utama penubuhan Eastern Sabah Security Command (ESSCOM) pada tahun 2013?
2 Antara berikut, yang manakah merupakan peranan Kerajaan Negeri dalam usaha penyediaan perumahan kos rendah pada peringkat awal kemerdekaan?
B. Isi Tempat Kosong
3 Rancangan Pembangunan Wilayah pertama yang diusahakan oleh FELDA di Pahang merangkumi daerah Temerloh, Jerantut, dan Maran dikenali sebagai rancangan Segitiga .
4 Pentadbiran kawasan perlindungan marin di perairan negeri Sabah diletakkan di bawah tanggungjawab agensi Kerajaan Negeri yang dikenali sebagai .
C. Padanan: Agensi / Entiti dan Keterangan / Fungsi
Padankan agensi atau inisiatif kerjasama berikut dengan fungsi atau keterangan yang tepat. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
