2.3 Analisis Faktor-faktor yang Membawa Perubahan kepada Persekitaran Perniagaan
Perubahan dalam persekitaran perniagaan boleh memberi kesan secara langsung terhadap kesinambungan dan pencapaian sesebuah organisasi perniagaan. Para usahawan perlu peka terhadap perubahan ini dengan menilai faktor dalaman yang berada dalam kawalan organisasi serta faktor luaran yang berada di luar kawalan. Analisis SWOT digunakan sebagai alat strategik untuk menilai kekuatan, kelemahan, peluang dan ancaman bagi memastikan strategi perniagaan mampu merealisasikan visi, misi dan objektif (VMO).
Objektif Pembelajaran
- Menyatakan dan menghuraikan faktor-faktor persekitaran dalaman yang mempengaruhi perniagaan.
- Mengenal pasti lima gaya pengurusan berasaskan grid pengurusan.
- Membandingkan kelebihan dan kekurangan sumber manusia dalaman serta sumber manusia luaran.
- Menjelaskan empat elemen campuran pemasaran.
- Menyatakan dan menghuraikan faktor-faktor persekitaran luaran yang mempengaruhi perniagaan.
- Menerangkan konsep dan kepentingan analisis SWOT serta komponen dalaman dan luaran.
- Mengaplikasikan Matriks SWOT melalui strategi S-O, W-O, S-T, dan W-T dalam membuat keputusan perniagaan.
Matriks SWOT dan Hubungan Faktor Persekitaran Perniagaan
Komponen dalaman (S & W) dan luaran (O & T) dipadankan menjadi empat strategi perniagaan.
Penerangan Ringkas
Untuk merangka strategi perniagaan yang mantap, perniagaan perlu menilai keadaan dalaman dan luaran mereka terlebih dahulu. Faktor Dalaman menentukan Kekuatan (S) atau Kelemahan (W) syarikat, manakala Faktor Luaran mewujudkan Peluang (O) atau Ancaman (T).
Faktor Dalaman
Merujuk kepada faktor yang dimiliki oleh syarikat yang boleh memberi kekuatan dan kelemahan kepada sesebuah organisasi.
Gaya Pengurusan
Teknik mengurus perniagaan untuk memacu pertumbuhan serta mewujudkan persekitaran yang kondusif dan produktif. Lima gaya pengurusan berdasarkan Grid Pengurusan:
- Laissez-faire (1,1) — terlalu banyak kebebasan; masalah tingkah laku sukar dikawal.
- Sokongan (1,9) — hubungan baik majikan-pekerja; risiko gagal mempengaruhi pekerja.
- Sederhana (5,5) — bijak menjaga hubungan untuk memberi motivasi.
- Autokratik (9,1) — tegas mencapai matlamat; berpotensi menimbulkan ketidakpuasan hati.
- Demokratik (9,9) — toleransi dan hubungan baik; berupaya mempengaruhi pekerja mencapai matlamat.
Sumber Manusia
Fungsi perniagaan yang memberi fokus kepada keperluan tenaga kerja semasa, pengurusan pembahagian kerja, dan penambahbaikan tenaga kerja.
Sumber Manusia Dalaman: Pekerja yang sedang berkhidmat dalam organisasi.
- Kelebihan: memotivasikan pekerja, pekerja memahami budaya organisasi, maklumat prestasi diketahui majikan.
- Kekurangan: tidak membawa idea baharu, kekosongan jawatan, pengetahuan stereotaip.
Sumber Manusia Luaran: Pengambilan pekerja dari luar organisasi.
- Kelebihan: idea baharu, kemahiran baharu dan terkini, semangat berkobar-kobar.
- Kekurangan: memerlukan program induksi, mengambil masa memahami budaya, kos merekrut tinggi.
Pemasaran
Sistem aktiviti merancang dan melaksanakan strategi produk, penentuan harga, promosi, dan pengedaran untuk memenuhi keperluan dan kehendak pengguna.
Campuran Pemasaran (4P):
- Produk — tahap kualiti, reka bentuk, gaya dan jenama, pembungkusan, saiz produk, jaminan produk.
- Pengedaran — saluran pengedaran, kawasan pengedaran, kadar inventori, pengangkutan, lokasi syarikat.
- Promosi — kaedah pengiklanan, pendekatan jualan, aktiviti promosi, program publisiti.
- Harga — harga yang ditetapkan, kadar diskaun, tempoh bayaran jualan kredit, kemudahan kredit.
Pengeluaran
Proses menghasilkan barang atau perkhidmatan bagi memenuhi keperluan dan kehendak manusia yang tidak terhad melalui aktiviti tambah nilai dari input kepada output.
Kewangan
Merujuk kepada struktur kewangan, kaedah perniagaan menjalankan urus niaga, sistem perakaunan/kewangan yang diamalkan, sumber pendapatan, serta peluang-peluang pelaburan.
Teknologi Maklumat
Mengubah kaedah komunikasi antara peniaga dengan pembekal, pelabur, dan pelanggan melalui Internet; memudahkan pencapaian, penghantaran, penyimpanan maklumat secara teratur; membantu proses membuat keputusan; meluaskan pasaran.
Penyelidikan dan Pembangunan (R&D)
Aktiviti kreatif dan inovatif yang sistematik untuk membangunkan produk baharu atau meningkatkan kualiti produk/perkhidmatan sedia ada bagi memenuhi cita rasa pengguna yang sentiasa berubah.
Faktor Luaran
Merujuk kepada faktor persekitaran yang berada di luar kawalan syarikat yang membawa peluang atau ancaman:
- Politik — perkembangan politik dan dasar kerajaan yang memberi kesan positif atau negatif. Contoh: pelaksanaan GST pada kadar 6% pada 1 April 2015 yang memerlukan peniaga mengeluarkan modal membeli perisian kewangan berkaitan.
- Ekonomi — mempengaruhi kuasa beli dan gaya perbelanjaan pengguna. Pendapatan meningkat menyebabkan kuasa beli meningkat. Contoh: kemelesetan ekonomi 2015 di Malaysia menjejaskan industri perhotelan dan automobil.
- Sosiobudaya — amalan cara hidup, komposisi kaum/etnik, dan perubahan sikap pengguna. Contoh: peningkatan kesedaran gaya hidup sihat meningkatkan perniagaan pusat kecergasan dan produk kesihatan.
- Teknologi — mewujudkan peluang dan pasaran baharu, membolehkan penawaran pada harga lebih rendah dan penyampaian produk yang efisien. Contoh: perkhidmatan perbankan 24 jam melalui mesin ATM tanpa mengira lokasi.
- Ekologi — melibatkan isu alam sekitar, sumber bahan mentah yang terhad, sumber tenaga, pencemaran, dan pengurusan sumber semula jadi. Contoh: penggunaan teknologi solar yang lebih mesra alam, bersih, dan murah.
- Undang-undang — peraturan yang digubal untuk melindungi masyarakat, pengguna, dan alam sekitar serta mewujudkan persaingan sihat daripada penyelewengan peniaga.
Analisis SWOT
SWOT ialah alat analisis persekitaran keseluruhan yang menilai kekuatan, kelemahan, peluang dan ancaman untuk merangka strategi perniagaan.
- Kekuatan (S) — keupayaan dan kemampuan dalaman perniagaan untuk bersaing. Contoh: jenama popular, paten, hubungan baik dengan pelanggan, modal kewangan kukuh.
- Kelemahan (W) — kekurangan faktor dalaman dari segi tenaga kerja, kepakaran, bahan mentah, jenama belum dikenali, atau pekerja kurang berkemahiran.
- Peluang (O) — kelebihan daripada persekitaran luaran kesan perubahan pasaran. Contoh: perkembangan teknologi baharu, perubahan cita rasa pelanggan.
- Ancaman (T) — perubahan persekitaran luaran yang membantutkan perkembangan perniagaan. Contoh: produk pengganti daripada pesaing, perubahan undang-undang kerajaan.
Penggunaan Matriks SWOT
- Strategi S-O (Kekuatan – Peluang) — menggunakan kekuatan faktor dalaman untuk merebut peluang yang wujud daripada persekitaran luaran.
- Strategi W-O (Kelemahan – Peluang) — mengambil langkah proaktif untuk mengatasi kelemahan dalaman supaya peluang luaran dapat direbut.
- Strategi S-T (Kekuatan – Ancaman) — menggunakan kekuatan dalaman bagi menghadapi ancaman yang wujud dari luar.
- Strategi W-T (Kelemahan – Ancaman) — mengurangkan kelemahan dalaman dan menjalin kerjasama dengan pihak lain bagi meminimumkan/mengatasi ancaman luaran.
Cuba Jawab Dulu
Soalan 1
Nyatakan dua kelebihan dan dua kekurangan pengambilan sumber manusia secara dalaman.
Soalan 2
Nyatakan empat elemen utama dalam campuran pemasaran.
Soalan 3
Berdasarkan analisis matriks SWOT, apakah tindakan yang perlu diambil oleh perniagaan dalam strategi W-O?
Kesalahan Biasa
Menyamakan teknologi maklumat dalaman dengan teknologi luaran
Murid kerap menganggap faktor teknologi maklumat (IT dalam syarikat) dan teknologi luaran sebagai perkara yang sama.
Betul: teknologi maklumat dalaman melibatkan sistem perniagaan sedia ada syarikat, manakala faktor teknologi luaran merujuk kepada inovasi umum luar seperti mesin ATM atau teknologi baharu di pasaran.Tertukar orientasi pekerja dan pengeluaran pada Grid Pengurusan
Murid menyangka (9,1) ialah berorientasikan pekerja, sedangkan (9,1) ialah autokratik iaitu pengeluaran maksimum (9) dan pekerja minimum (1).
Betul: koordinat pertama ialah orientasi pengeluaran, koordinat kedua ialah orientasi pekerja.Mengkategorikan persaingan dan pelanggan sebagai faktor dalaman
Murid meletakkan persaingan dan pelanggan di bawah kawalan syarikat.
Betul: persaingan dan pelanggan merupakan faktor luaran perniagaan.Mengabaikan strategi W-T
Murid menyangka jika ada kelemahan dan ancaman, syarikat mesti ditutup.
Betul: syarikat boleh merangka strategi kerjasama dengan pihak lain untuk mengatasinya.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Gaya pengurusan laissez-faire (1,1) adalah gaya pengurusan terbaik kerana memberi kebebasan penuh kepada pekerja untuk berkreativiti."
Fakta Betul
Gaya laissez-faire menunjukkan majikan terlalu memberi kebebasan sehingga mencetuskan masalah disiplin dan tingkah laku yang sukar dikawal, yang akhirnya menyebabkan organisasi gagal mencapai matlamat.
Salah Faham
"Faktor persekitaran luaran seperti undang-undang dan ekonomi boleh dikawal serta diubah oleh sesebuah perniagaan kecil secara langsung."
Fakta Betul
Faktor luaran berada di luar kawalan syarikat; syarikat hanya mampu menyesuaikan strategi dalaman (SWOT) untuk merebut peluang atau menangkis ancaman tersebut.
Ringkasan
- Faktor dalaman merangkumi gaya pengurusan, sumber manusia, pemasaran, pengeluaran, kewangan, teknologi maklumat dan R&D.
- Faktor luaran merangkumi politik, ekonomi, sosiobudaya, teknologi, ekologi dan undang-undang.
- Faktor dalaman membentuk Kekuatan (S) dan Kelemahan (W) syarikat.
- Faktor luaran membawa Peluang (O) dan Ancaman (T).
- Melalui Matriks SWOT, empat strategi utama dapat dibentuk iaitu strategi S-O, W-O, S-T, dan W-T.
- Strategi ini membolehkan organisasi mengoptimumkan potensi dalaman dan bersedia menghadapi sebarang ketidaktentuan luaran bagi merealisasikan matlamat perniagaan.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
1 Apakah gaya pengurusan dalam Grid Pengurusan yang menunjukkan majikan mengamalkan toleransi, menjalin hubungan baik dengan pekerja dalam semua aspek, dan berupaya mempengaruhi pekerja mencapai matlamat?
2 Antara yang berikut, yang manakah merupakan kelemahan pengambilan sumber manusia daripada sumber luaran?
B. Isi Tempat Kosong
3 Dalam strategi Matriks SWOT, strategi merujuk kepada tindakan menggunakan kekuatan faktor dalaman perniagaan untuk merebut peluang yang wujud ekoran perkembangan faktor luaran.
4 Proses mengubah input kepada output melalui aktiviti tambah nilai bagi menghasilkan barang atau perkhidmatan dikenali sebagai faktor .
C. Padankan Strategi SWOT dengan Huraian Tindakan
Seret strategi ke huraian tindakan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan strategi dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
