7.1 Jenis Kos dan Kerja dalam Proses
Perakaunan kos mengumpul, merekod dan memproses maklumat kos pengeluaran sesebuah firma perkilangan. Maklumat ini membantu pihak pengurusan membuat perancangan, mengawal kos, menetapkan harga dan membuat keputusan perniagaan.
Objektif Pembelajaran
- Menyatakan konsep kos dan jenis kos, iaitu kos tetap dan kos berubah.
- Mengenal pasti komponen kos pengeluaran: Kos Bahan Langsung, Kos Buruh Langsung, Belanja Langsung dan Kos Overhed.
- Mengira Kos Bahan Langsung, Kos Buruh Langsung, Belanja Langsung, Kos Prima dan Kos Overhed.
- Menerangkan maksud Kerja dalam Proses Awal dan Kerja dalam Proses Akhir.
- Mengira jumlah kos pengeluaran dengan mengambil kira Kerja dalam Proses Awal dan Kerja dalam Proses Akhir.
Carta Komponen Kos Pengeluaran dan Penyelarasan Kerja dalam Proses
Bagaimana kos langsung dan kos tak langsung membentuk jumlah kos pengeluaran.
Penerangan Ringkas
Konsep kos, jenis kos dan komponen kos pengeluaran.
Perakaunan Kos ialah proses penilaian dan pemprosesan data daripada aktiviti yang berlaku dalam industri untuk perancangan, kawalan dan pembuatan keputusan pengurusan. Kos pula ialah perbelanjaan firma terhadap penggunaan faktor-faktor pengeluaran.
Kos Tetap
Kos yang tidak berubah walaupun kuantiti pengeluaran berubah pada suatu tahap pengeluaran tertentu. Contohnya sewa bangunan kilang dan susut nilai mesin.
Kos Berubah
Kos yang berubah mengikut kuantiti pengeluaran. Contohnya kos bahan langsung dan kos buruh langsung.
Kos pengeluaran merangkumi semua kos yang terlibat secara langsung mahupun tidak langsung dalam proses pembuatan sesuatu produk. Ia terdiri daripada empat komponen:
Kos bahan utama yang digunakan dan menjadi sebahagian daripada produk siap, contohnya kayu untuk kilang perabot dan getah untuk kilang tayar.
Belanja upah yang dibayar kepada pekerja yang terlibat secara fizikal dan langsung dalam menukar bahan mentah kepada produk siap, contohnya upah operator mesin.
Perbelanjaan khas yang berubah mengikut unit pengeluaran dan boleh dikesan terus kepada produk tertentu, contohnya bayaran royalti reka bentuk, cap dagangan dan reka bentuk khas produk.
Kos perkilangan yang tidak terlibat secara langsung dalam pembuatan produk siap tetapi perlu dibelanjakan. Ia juga dikenali sebagai kos perkilangan tak langsung.
Kos Pengeluaran = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung + Belanja Langsung + Kos Overhed
Komponen Kos Pengeluaran
Pengiraan setiap komponen kos dan rumus Kos Prima.
1. Kos Bahan Langsung
Kos bahan langsung meningkat selaras dengan peningkatan harga dan penggunaan bahan langsung. Pengiraannya ialah:
Kos Bahan Langsung = Inventori Awal Bahan Langsung + Belanja Pembelian Bahan Langsung – Inventori Akhir Bahan Langsung
Manakala Belanja Pembelian Bahan Langsung dikira seperti berikut:
Belanja Pembelian Bahan Langsung = Belian Bahan Langsung – Pulangan Belian Bahan Langsung + Angkutan Masuk + Duti Belian + Insurans atas Belian
2. Kos Buruh Langsung
Kos buruh langsung ialah kos berubah. Semakin banyak kuantiti produk yang dikeluarkan, semakin tinggi kos buruh langsung.
3. Belanja Langsung
Belanja langsung ialah perbelanjaan khas selain bahan dan buruh yang berubah mengikut unit pengeluaran. Contohnya bayaran royalti reka bentuk, cap dagangan dan reka bentuk khas produk.
4. Kos Prima
Kos Prima merujuk kepada kos utama untuk menghasilkan sesuatu barang.
Kos Prima = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung
Sekiranya terdapat Belanja Langsung:
Kos Prima = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung + Belanja Langsung
5. Kos Overhed
Kos overhed ialah kos perkilangan yang tidak terlibat secara langsung dalam pembuatan produk siap tetapi perlu dibelanjakan. Sebahagian besar kos overhed bersifat tetap pada suatu tahap pengeluaran.
| Komponen | Contoh |
|---|---|
| Kos Buruh Tak Langsung | Gaji pengurus kilang, gaji penyelia kilang, gaji pengawal keselamatan kilang, penyelia stor, gaji kerani kilang. |
| Kos Bahan Tak Langsung | Bahan api kilang, minyak pelincir mesin. |
| Belanja Pentadbiran dan Pengurusan Kilang | Belanja alat-alat kecil, kadar bayaran kilang, cukai tanah kilang, sewa bangunan kilang, susut nilai loji/mesin/jentera, penyelenggaraan loji/mesin/jentera, insurans kilang. |
Kerja dalam Proses
Penyelarasan barang separuh siap pada awal dan akhir tempoh perakaunan.
Kerja dalam Proses (KDP) ialah barangan yang belum siap diproses atau barang separuh siap pada sesuatu tarikh perakaunan.
Kerja dalam Proses Awal
Barangan yang belum siap diproses atau barang separuh siap pada awal tempoh perakaunan, dan akan disiapkan dalam tempoh perakaunan semasa.
Ditambah dalam pengiraan kos pengeluaran.
Kerja dalam Proses Akhir
Barangan yang belum siap diproses atau barang separuh siap pada akhir tempoh perakaunan, dan hanya akan disiapkan dalam tempoh perakaunan berikutnya.
Ditolak dalam pengiraan kos pengeluaran.
Kos Pengeluaran = Kos Prima + Kos Overhed + Kerja dalam Proses Awal – Kerja dalam Proses Akhir
Contoh Pengiraan: Kilang Keropok Ibai
| Butiran | RM |
|---|---|
| Kos Bahan Langsung | 73,450 |
| Kos Buruh Langsung | 26,000 |
| Belanja Langsung | 5,100 |
| Kos Prima | 104,550 |
| Kos Overhed | 15,560 |
| Jumlah Kos Pengeluaran Semasa | 120,110 |
| Tambah: Kerja dalam Proses Awal | 7,800 |
| Jumlah | 127,910 |
| Tolak: Kerja dalam Proses Akhir | (8,400) |
| Kos Pengeluaran Muktamad | 119,510 |
Kos Overhed terdiri daripada gaji pengurus RM5,000, kadar bayaran RM3,100, insurans kilang RM6,700 dan susut nilai mesin RM760, menjadikan jumlahnya RM15,560.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Apakah rumus untuk mengira Kos Prima sekiranya sesebuah kilang mempunyai belanja royalti reka bentuk produk?
Soalan 2
Mengapakah gaji pengurus kilang dan gaji pengawal keselamatan kilang dikelaskan sebagai Kos Overhed dan bukannya Kos Buruh Langsung?
Soalan 3
Mengapakah Kerja dalam Proses Akhir perlu ditolak dalam pengiraan kos pengeluaran tempoh semasa?
Kesalahan Biasa
Tiga kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Mencampurkan Buruh Tak Langsung ke dalam Kos Buruh Langsung
Murid kerap menganggap gaji pengurus kilang atau kerani kilang sebagai buruh langsung hanya kerana mereka bekerja di kilang.
Betul: mereka sepatutnya dikelaskan sebagai Kos Overhed, iaitu Kos Buruh Tak Langsung.Salah meletakkan operasi matematik bagi Kerja dalam Proses
Murid sering tersilap menolak KDP Awal dan menambah KDP Akhir.
Betul: Tambah KDP Awal, Tolak KDP Akhir.Mengabaikan Belanja Pembelian Bahan Langsung
Murid kerap terlupa bahawa angkutan masuk, duti belian dan insurans belian perlu dicampurkan ke dalam Belian Bahan Langsung sebelum menolak inventori akhir.
Betul: Belanja Pembelian Bahan Langsung = Belian Bahan Langsung – Pulangan Belian + Angkutan Masuk + Duti Belian + Insurans atas Belian.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Bayaran royalti dan paten ialah belanja pentadbiran atau kos overhed."
Fakta Betul
Royalti yang dibayar berdasarkan unit produk atau hak pembuatan produk dikelaskan sebagai Belanja Langsung, bukan kos overhed.
Salah Faham
"Minyak pelincir dan bahan api jentera ialah bahan langsung kerana ia digunakan di kilang."
Fakta Betul
Bahan tersebut tidak membentuk fizikal produk siap, jadi ia merupakan Kos Bahan Tak Langsung di bawah Kos Overhed.
Salah Faham
"Kos Prima dan Kos Pengeluaran adalah benda yang sama."
Fakta Betul
Kos Prima hanyalah sebahagian daripada kos pengeluaran, iaitu kos langsung sahaja. Kos Pengeluaran merangkumi Kos Prima, Kos Overhed, serta pelarasan Kerja dalam Proses.
Ringkasan
- Kos Pengeluaran terdiri daripada 4 komponen: Kos Bahan Langsung, Kos Buruh Langsung, Belanja Langsung dan Kos Overhed.
- Kos Prima = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung + Belanja Langsung.
- Kos Overhed merangkumi buruh tak langsung, bahan tak langsung, dan belanja operasi atau pentadbiran kilang.
- Kerja dalam Proses (KDP) ialah barang separuh siap. KDP Awal ditambah kerana disiapkan dalam tempoh semasa, manakala KDP Akhir ditolak kerana akan disiapkan dalam tempoh akan datang.
- Rumus Lengkap: Kos Pengeluaran = Kos Prima + Kos Overhed + KDP Awal – KDP Akhir.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Barangan yang belum siap diproses atau barang separuh siap pada akhir tempoh perakaunan dikenali sebagai Kerja dalam Proses .
4 Kos Prima merujuk kepada Kos untuk menghasilkan sesuatu produk sebelum ditambah kos overhed.
C. Padankan Butiran Kos dengan Komponen Kos Pengeluaran
Seret butiran kos ke komponen yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan butiran dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
