5.2 Ekuiti Pemilik Syarikat Berhad Menurut Syer
Syarikat berhad menurut syer memperoleh modal perniagaan melalui terbitan syer kepada orang awam. Modal syer terdiri daripada Syer Biasa dan Syer Keutamaan yang masing-masing mempunyai hak, kadar dividen serta keutamaan tertentu.
Objektif Pembelajaran
- Menerangkan jenis modal syer, iaitu Syer Biasa dan Syer Keutamaan.
- Membandingkan ciri-ciri Syer Biasa dengan Syer Keutamaan bersifat kumulatif.
- Mengira Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh berdasarkan bilangan unit dan harga sesyer.
- Merekod terbitan syer ke dalam Jurnal Am dan memindahkannya ke Lejar (terbitan pertama dan kedua).
- Mengusulkan dan merekod tindakan sewajarnya sekiranya modal diterbitkan mengalami situasi kurangan langganan atau lebihan langganan.
Carta Alir Aliran Catatan Terbitan Syer & Situasi Langganan
Hubungan antara akaun Permohonan Syer, Modal Syer dan Bank, serta tindakan bagi kurangan dan lebihan langganan.
Penerangan Ringkas
Jenis modal syer, ciri-ciri syer, dan cara mengira Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh.
Syer yang diterbitkan oleh syarikat tidak mempunyai nilai tara. Harga sesyer ditentukan oleh Lembaga Pengarah berdasarkan nilai sebenar syarikat (net worth of company). Harga terbitan kali pertama mungkin berbeza dengan terbitan berikutnya.
Syer Biasa
- Dividen diterima hanya selepas bayaran dividen kepada Syer Keutamaan dibuat, jika syarikat ada keuntungan.
- Kadar dividen tidak tetap dan bergantung pada keuntungan serta prestasi syarikat.
- Mempunyai kuasa mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan (AGM) dan boleh memilih ahli lembaga pengarah serta mempengaruhi pentadbiran syarikat.
- Liabiliti pemegang syer terhad kepada modal yang dilaburkan sahaja.
Syer Keutamaan
- Menerima dividen terlebih dahulu sebelum pemegang Syer Biasa.
- Kadar dividen adalah tetap setiap tahun, contohnya 8% Syer Keutamaan.
- Terdiri daripada beberapa jenis seperti bersifat kumulatif, bukan kumulatif, dan partisipatif.
- Bagi jenis kumulatif, berhak menerima tunggakan dividen pada tahun perakaunan lain sekiranya syarikat mengalami kerugian pada tahun semasa.
- Tiada hak mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan (AGM) untuk melantik lembaga pengarah.
| Ciri-ciri | Syer Biasa | Syer Keutamaan |
|---|---|---|
| Kadar dividen | Tidak tetap | Tetap |
| Keutamaan pembayaran dividen | Diberikan sekiranya ada lebihan keuntungan selepas Syer Keutamaan dibayar | Menerima dividen terlebih dahulu daripada Syer Biasa |
| Hak mengundi | Ada hak mengundi semasa Mesyuarat Agung Tahunan untuk melantik lembaga pengarah | Tiada hak mengundi untuk melantik lembaga pengarah |
| Tuntutan atas aset semasa pembubaran | Dibuat hanya setelah tuntutan Syer Keutamaan dan semua liabiliti diselesaikan | Berhak membuat tuntutan balik modal terlebih dahulu |
| Tunggakan dividen | Tiada tunggakan (tidak bersifat kumulatif) | Berhak menerima tunggakan dividen bagi syer kumulatif jika rugi pada tahun sebelumnya |
Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh
Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh merupakan syer yang ditawarkan kepada orang awam dan telah dibayar penuh. Tiada had ditetapkan terhadap bilangan syer yang boleh diterbitkan.
Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh = Bilangan Syer Diterbitkan × Harga Sesyer
Merekod Terbitan Syer dalam Jurnal Am dan Lejar
Aturan catatan bergu bagi terbitan syer dan penerimaan wang.
Syarikat awam perlu memperoleh kebenaran Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC) dan menerbitkan prospektus kepada bakal pelabur.
Debit: Permohonan Syer
Kredit: Modal Syer
Debit: Bank
Kredit: Permohonan Syer
| Tarikh | Butir | Fol | Debit (RM) | Kredit (RM) |
|---|---|---|---|---|
| 2026 Jan 1 | Permohonan Syer Biasa | – | 1 000 000 | – |
| Modal Syer Biasa | – | – | 1 000 000 | |
| (Merekod terbitan 2 000 000 unit Syer Biasa pada harga RM0.50 sesyer) | ||||
| 2026 Jan 31 | Bank | – | 1 000 000 | – |
| Permohonan Syer Biasa | – | – | 1 000 000 | |
| (Merekod wang diterima dan dibankkan) | ||||
| Debit (Dt) | Kredit (Kt) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tarikh | Butir | Fol | RM | Tarikh | Butir | Fol | RM |
| 2026 Jan 1 | Modal Syer Biasa | – | 1 000 000 | 2026 Jan 31 | Bank | – | 1 000 000 |
| Debit (Dt) | Kredit (Kt) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tarikh | Butir | Fol | RM | Tarikh | Butir | Fol | RM |
| – | – | 2026 Jan 1 | Permohonan Syer Biasa | – | 1 000 000 | ||
| Debit (Dt) | Kredit (Kt) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tarikh | Butir | Fol | RM | Tarikh | Butir | Fol | RM |
| 2026 Jan 31 | Permohonan Syer Biasa | – | 1 000 000 | – | – | ||
Kurangan Langganan dan Lebihan Langganan
Tindakan perakaunan apabila permohonan syer tidak sama dengan syer diterbitkan.
Kurangan Langganan
Berlaku apabila permohonan syer kurang daripada syer diterbitkan. Wang langganan daripada orang awam tidak mencukupi jumlah modal diterbitkan.
Pihak penaja jamin (underwriter seperti bank saudagar atau firma broker) akan menanggung dan membayar jumlah kurangan tersebut.
Catatan Jurnal:
Debit: Bank
Kredit: Permohonan Syer
Lebihan Langganan
Berlaku apabila permohonan syer melebihi syer diterbitkan. Wang langganan yang diterima daripada orang awam melebihi nilai modal yang diterbitkan.
Wang lebihan mesti dipulangkan semula kepada pemohon yang tidak berjaya.
Catatan Jurnal Pemulangan Lebihan:
Debit: Permohonan Syer
Kredit: Bank
Kitaran Catatan Bergu
Untuk menguasai topik ini, murid perlu mengingati dua proses utama:
- Pengiraan Modal: Nilai modal diperoleh dengan mendarabkan bilangan unit syer dengan harga sesyer. Syarikat boleh menerbitkan syer pada harga berbeza untuk terbitan pertama dan kedua, dan kedua-dua nilai ini dijumlahkan di bawah Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh.
- Kitaran Catatan Bergu: Semasa tarikh terbitan, buka tuntutan langganan dengan mendebitkan Akaun Permohonan Syer dan mengkreditkan Akaun Modal Syer. Semasa tarikh tutup atau penerimaan wang, masukkan wang ke bank dengan mendebitkan Akaun Bank dan menutup tuntutan tersebut dengan mengkreditkan Akaun Permohonan Syer.
- Akaun Permohonan Syer bertindak sebagai akaun sementara. Selepas urus niaga selesai sepenuhnya, termasuk tindakan penaja jamin atau pemulangan wang lebihan, baki Akaun Permohonan Syer akan sentiasa menjadi sifar atau seimbang.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Apakah perbezaan utama antara kadar dividen bagi pemegang Syer Biasa dan pemegang Syer Keutamaan?
Soalan 2
Syarikat Harmoni Berhad menerbitkan 2 000 000 unit Syer Biasa pada harga RM0.50 sesyer dan 500 000 unit 6% Syer Keutamaan pada harga RM1.00 sesyer. Kira jumlah Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh.
Soalan 3
Apakah tindakan syarikat sekiranya berlaku lebihan langganan semasa terbitan syer dibuat kepada orang awam?
Kesalahan Biasa
Lima kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Mencatat terus penerimaan wang ke Akaun Modal Syer
Murid kerap merekodkan penerimaan wang terbitan syer terus ke dalam Akaun Modal Syer tanpa melalui Akaun Permohonan Syer terlebih dahulu.
Betul: wang diterima direkodkan sebagai Debit Bank dan Kredit Permohonan Syer. Akaun Permohonan Syer ialah akaun sementara yang kemudiannya ditutup kepada Akaun Modal Syer.Terbalik catatan pemulangan lebihan langganan
Murid merekodkan Debit Bank, Kredit Permohonan Syer dan bukannya Debit Permohonan Syer, Kredit Bank.
Betul: pemulangan wang lebihan mengurangkan wang di bank, jadi Bank dikreditkan, dan mengurangkan liabiliti sementara kutipan langganan, jadi Permohonan Syer didebitkan.Menganggap dividen Syer Biasa wajib dibayar
Murid menganggap dividen Syer Biasa wajib dibayar walaupun syarikat mengalami kerugian.
Betul: dividen Syer Biasa hanya dibayar jika syarikat mempunyai keuntungan dan selepas dividen Syer Keutamaan dijelaskan.Terkeliru peranan penaja jamin dengan pemohon awam
Murid menganggap penaja jamin sama seperti pemohon orang awam dalam situasi kurangan langganan.
Betul: penaja jamin ialah pihak yang menanggung dan membayar jumlah kurangan syer yang tidak dilanggan oleh orang awam.Mengira dividen Syer Keutamaan tanpa mendarab dengan modal
Murid mengira dividen Syer Keutamaan tanpa mendarabkannya dengan nilai modal syer.
Betul: dividen Syer Keutamaan dikira berdasarkan kadar peratusan didarab dengan nilai modal syer keutamaan.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Syer yang diterbitkan mempunyai nilai tara yang tetap secara undang-undang seperti format lama."
Fakta Betul
Menurut Akta Syarikat 2016 dalam buku teks, syer yang diterbitkan kini tidak mempunyai nilai tara. Harga sesyer ditentukan sepenuhnya oleh lembaga pengarah berdasarkan nilai sebenar syarikat (net worth).
Salah Faham
"Pemegang Syer Keutamaan mempunyai kuasa untuk mengundi dan memilih pengarah dalam AGM."
Fakta Betul
Pemegang Syer Keutamaan tidak mempunyai hak mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan untuk melantik lembaga pengarah. Hanya pemegang Syer Biasa yang mempunyai hak mengundi tersebut.
Salah Faham
"Semua jenis Syer Keutamaan berhak mendapat tunggakan dividen."
Fakta Betul
Hanya Syer Keutamaan yang bersifat kumulatif berhak menerima tunggakan dividen bagi tahun perakaunan sebelumnya yang tertunggak.
Ringkasan
- Modal syarikat berhad diperoleh melalui terbitan Syer Biasa dan Syer Keutamaan.
- Syer Biasa mempunyai dividen tidak tetap dan hak mengundi dalam AGM, manakala Syer Keutamaan mempunyai dividen tetap, tiada hak mengundi, serta keutamaan menerima dividen dan tuntutan modal pembubaran.
- Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh dihitung dengan formula Bilangan Syer Diterbitkan × Harga Sesyer.
- Urus niaga terbitan syer direkodkan dalam Akaun Permohonan Syer, Akaun Modal Syer, dan Akaun Bank.
- Dalam keadaan kurangan langganan, pihak penaja jamin akan menanggung baki kurangan. Dalam situasi lebihan langganan, wang lebihan mesti dipulangkan semula kepada pemohon.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Apabila berlaku kurangan langganan terbitan syer, pihak akan menanggung dan membayar jumlah kurangan tersebut.
4 Rumus untuk mengira Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh ialah Bilangan Syer Diterbitkan didarab dengan .
C. Padankan Ciri atau Istilah dengan Keterangan
Seret ciri atau istilah ke keterangan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan ciri dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
