5.3 Akaun Kawalan
Akaun Kawalan merupakan ringkasan kepada lejar khas iaitu Lejar Jualan dan Lejar Belian yang ditunjukkan dalam Lejar Am. Melalui Akaun Kawalan, perniagaan dapat menentukan jumlah baki Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar secara menyeluruh dengan cepat tanpa perlu merujuk setiap akaun individu.
Objektif Pembelajaran
- Menerangkan tujuan penyediaan Akaun Kawalan Belum Terima dan Akaun Kawalan Belum Bayar.
- Mengenal pasti Buku Catatan Pertama sebagai sumber maklumat kepada penyediaan Akaun Kawalan.
- Menyediakan Akaun Kawalan secara manual atau menggunakan aplikasi TMK.
- Menerangkan sebab-sebab Akaun Kawalan Belum Terima dan Akaun Kawalan Belum Bayar boleh berbaki minoriti.
- Menerangkan dengan contoh situasi di mana seorang penghutang juga merupakan seorang pemiutang bagi entiti perniagaan dan dihubungkaitkan dengan Catatan Kontra.
- Menerangkan implikasi sekiranya Akaun Kawalan tidak disediakan menggunakan contoh berkaitan.
Aliran Sumber Maklumat ke Akaun Kawalan dan Mekanisme Catatan Kontra
Bagaimana Buku Catatan Pertama membentuk Akaun Kawalan, dan bagaimana kontra memindahkan baki terendah.
Penerangan Ringkas
Akaun Kawalan sebagai akaun induk bagi Lejar Jualan dan Lejar Belian.
Akaun Kawalan berfungsi sebagai akaun induk atau ringkasan bagi lejar subsidiari, iaitu Lejar Jualan dan Lejar Belian. Akaun ini dibuka dalam Lejar Am.
Akaun Kawalan Belum Terima
Ringkasan lejar jualan. Baki normalnya berada di sebelah debit kerana ia merupakan aset semasa, iaitu hutang pelanggan kepada perniagaan.
Butiran yang menambah hutang dicatat di sebelah debit, seperti jualan kredit, faedah dan cek tak laku. Butiran yang mengurangkan hutang dicatat di sebelah kredit, seperti bayaran bank, diskaun diberi, pulangan jualan, hutang lapuk dan kontra.
Akaun Kawalan Belum Bayar
Ringkasan lejar belian. Baki normalnya berada di sebelah kredit kerana ia merupakan liabiliti semasa, iaitu hutang perniagaan kepada pembekal.
Butiran yang menambah hutang dicatat di sebelah kredit, seperti belian kredit, angkutan masuk dan faedah. Butiran yang mengurangkan hutang dicatat di sebelah debit, seperti bayaran bank, pulangan belian, diskaun diterima dan kontra.
Tujuan Penyediaan Akaun Kawalan
Jumlah baki keseluruhan Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar dapat dihitung dengan cepat tanpa merujuk setiap akaun individu.
Ketepatan catatan dalam Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar dapat disemak dengan membandingkan jumlah baki lejar subsidiari dengan baki Akaun Kawalan.
Akaun Kawalan membolehkan Imbangan Duga disediakan dan diimbangkan.
Syarikat dapat menentukan jumlah Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar dengan mudah.
Format Akaun Kawalan
Butiran debit dan kredit bagi kedua-dua Akaun Kawalan.
Akaun Kawalan Belum Terima
Sebelah Debit:
- Baki b/b (baki awal normal — debit)
- Jualan (jualan kredit daripada Jurnal Jualan)
- Faedah (dikenakan ke atas pelanggan daripada Jurnal Am)
- Bank (Cek tak laku daripada Buku Tunai)
- Diskaun Diberi dibatalkan (daripada Jurnal Am)
- Baki h/b (baki kredit akhir / minoriti)
Sebelah Kredit:
- Baki b/b (baki awal minoriti — kredit)
- Pulangan Jualan (daripada Jurnal Pulangan Jualan)
- Bank (penerimaan cek/tunai daripada Buku Tunai)
- Diskaun Diberi (daripada Buku Tunai)
- Hutang Lapuk (daripada Jurnal Am)
- Kontra (daripada Jurnal Am)
- Baki h/b (baki debit akhir / normal)
Akaun Kawalan Belum Bayar
Sebelah Debit:
- Baki b/b (baki awal minoriti — debit)
- Bank (pembayaran cek/tunai daripada Buku Tunai)
- Diskaun Diterima (daripada Buku Tunai)
- Pulangan Belian (daripada Jurnal Pulangan Belian)
- Kontra (daripada Jurnal Am)
- Baki h/b (baki kredit akhir / normal)
Sebelah Kredit:
- Baki b/b (baki awal normal — kredit)
- Belian (belian kredit daripada Jurnal Belian)
- Angkutan Masuk (dikenakan oleh pembekal daripada Jurnal Am)
- Faedah (dikenakan oleh pembekal daripada Jurnal Am)
- Baki h/b (baki debit akhir / minoriti)
Sumber Maklumat Buku Catatan Pertama
| Buku Catatan Pertama | Butiran yang direkodkan |
|---|---|
| Buku Tunai | Penerimaan daripada pelanggan (Bank / Tunai), pembayaran kepada pembekal (Bank / Tunai), Diskaun Diberi, Diskaun Diterima, dan Cek tak laku. |
| Jurnal Jualan | Jumlah Jualan Kredit. |
| Jurnal Belian | Jumlah Belian Kredit. |
| Jurnal Pulangan Jualan | Jumlah Pulangan Jualan. |
| Jurnal Pulangan Belian | Jumlah Pulangan Belian. |
| Jurnal Am | Faedah, Hutang Lapuk, Angkutan Masuk, Diskaun Diberi dibatalkan, dan Catatan Kontra. |
Baki Normal dan Baki Minoriti
Bilakah Akaun Kawalan berbaki bertentangan daripada sifat asalnya?
Akaun Kawalan Belum Terima
Berbaki debit kerana ia merupakan aset.
Berbaki kredit (baki minoriti) jika:
- Pulangan barang niaga oleh Akaun Belum Terima setelah hutang dijelaskan.
- Akaun Belum Terima menerima diskaun daripada peniaga setelah hutang dijelaskan.
Akaun Kawalan Belum Bayar
Berbaki kredit kerana ia merupakan liabiliti.
Berbaki debit (baki minoriti) jika:
- Pulangan barang niaga setelah hutang dijelaskan.
- Peniaga menerima diskaun daripada Akaun Belum Bayar setelah hutang dijelaskan.
Catatan Kontra
Penyelesaian hutang timbal balik antara penghutang dan pemiutang yang sama.
Catatan Kontra ialah pindahan baki daripada Lejar Jualan ke dalam Lejar Belian atau sebaliknya. Ia berlaku jika sesebuah perniagaan menjual dan membeli secara kredit dengan peniaga yang sama, iaitu peniaga tersebut serentak bertindak sebagai penghutang dan pemiutang.
Kaedah Penyelesaian
Hutang diselesaikan dengan memindahkan amaun yang lebih kecil ke dalam akaun yang lebih besar jumlahnya.
Kesan Catatan Bergu bagi Kontra:
- Debit: Akaun Belum Bayar / Akaun Kawalan Belum Bayar
- Kredit: Akaun Belum Terima / Akaun Kawalan Belum Terima
Contoh Situasi
Perniagaan Ali membeli barang niaga RM1 200 daripada Pembekal Tan dan menjual barang niaga RM800 kepada Pembekal Tan. Amaun kontra ialah RM800, iaitu nilai yang lebih kecil. Catatannya ialah mendebitkan Akaun Kawalan Belum Bayar sebanyak RM800 dan mengkreditkan Akaun Kawalan Belum Terima sebanyak RM800.
Implikasi Sekiranya Akaun Kawalan Tidak Disediakan
Kesukaran mengesan kesilapan dalam lejar subsidiari.
Tanpa Akaun Kawalan, sukar untuk mengesan kesilapan semasa menjumlahkan baki akaun individu.
Catatan yang tertinggal dalam lejar subsidiari tidak mudah dikesan kerana tiada jumlah kawalan untuk dibandingkan.
Kesilapan semasa memindahkan catatan daripada Buku Catatan Pertama ke lejar sukar dikesan tanpa Akaun Kawalan.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Nyatakan dua tujuan penyediaan Akaun Kawalan.
Soalan 2
Mengapakah Akaun Kawalan Belum Terima boleh mempunyai baki kredit (baki minoriti)?
Soalan 3
Perniagaan Ali membeli barang niaga RM1 200 daripada Pembekal Tan dan menjual barang niaga RM800 kepada Pembekal Tan. Berapakah jumlah amaun catatan kontra dan apakah kesan catatannya dalam Akaun Kawalan?
Kesalahan Biasa
Empat kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Mencatat butiran tunai ke dalam Akaun Kawalan
Memasukkan jualan tunai atau belian tunai ke dalam akaun kawalan.
Betul: hanya jualan kredit dan belian kredit sahaja yang direkodkan dalam akaun kawalan.Tertukar kedudukan debit dan kredit bagi Cek Tak Laku
Mengkreditkan cek tak laku dalam Akaun Kawalan Belum Terima.
Betul: cek tak laku membatalkan penerimaan sebelumnya, maka ia perlu didebit semula bagi menambah hutang penghutang.Salah mencatat kedudukan Kontra
Mengkreditkan Akaun Kawalan Belum Bayar dan mendebitkan Akaun Kawalan Belum Terima.
Betul: Debit Akaun Kawalan Belum Bayar dan Kredit Akaun Kawalan Belum Terima.Mengambil amaun yang lebih besar untuk Catatan Kontra
Menggunakan nilai maksimum hutang dan bukannya nilai minimum antara kedua-dua baki.
Betul: gunakan nilai yang lebih kecil antara kedua-dua baki.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Akaun Kawalan Belum Terima mesti sentiasa berbaki debit sahaja tanpa sebarang baki di sebelah kredit."
Fakta
Akaun Kawalan Belum Terima boleh mempunyai baki kredit (baki minoriti) sekiranya berlaku pulangan barang atau pemberian diskaun selepas hutang pelanggan selesai dijelaskan sepenuhnya.
Salah Faham
"Catatan Kontra bermaksud pembatalan transaksi jualan atau belian secara terus."
Fakta
Catatan Kontra ialah penyelesaian hutang timbal balas antara entiti perniagaan yang bertindak sebagai penghutang dan pemiutang serentak dengan memindahkan baki akaun yang bernilai lebih kecil.
Salah Faham
"Jumlah Akaun Belum Terima individu di Lejar Jualan tidak semestinya sama dengan baki Akaun Kawalan Belum Terima."
Fakta
Jumlah baki semua akaun individu dalam Lejar Jualan mestilah sentiasa sepadan dengan baki akhir Akaun Kawalan Belum Terima. Jika berbeza, bermakna terdapat kesilapan catatan.
Ringkasan
- Akaun Kawalan ialah ringkasan Lejar Jualan (Akaun Belum Terima) dan Lejar Belian (Akaun Belum Bayar) yang ditempatkan dalam Lejar Am.
- Sumber maklumat Akaun Kawalan diperoleh daripada Buku Catatan Pertama, iaitu Buku Tunai, Jurnal Jualan, Jurnal Belian, Jurnal Pulangan dan Jurnal Am.
- Baki normal Akaun Kawalan Belum Terima adalah debit (Aset), manakala baki normal Akaun Kawalan Belum Bayar adalah kredit (Liabiliti). Baki minoriti wujud akibat pulangan atau diskaun selepas hutang diselesaikan.
- Catatan Kontra memindahkan amaun hutang yang lebih kecil antara Lejar Jualan dan Lejar Belian untuk menyelesaikan hutang saling berhubungan, iaitu Debit Akaun Belum Bayar dan Kredit Akaun Belum Terima.
- Implikasi tanpa Akaun Kawalan ialah kesukaran mengesan kesilapan menjumlahkan baki, ketinggalan catatan dan kesilapan pemindahan catatan.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Catatan Kontra direkodkan dengan mendebitkan Akaun Kawalan Belum Bayar dan mengkreditkan Akaun Kawalan .
4 Sumber maklumat bagi butiran Cek Tak Laku dalam Akaun Kawalan Belum Terima diperoleh daripada Buku .
C. Padankan Butiran dengan Catatan dalam Akaun Kawalan
Seret butiran urus niaga ke catatan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan butiran dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
