5.1 Lejar
Lejar merupakan buku akaun utama yang digunakan dalam perniagaan untuk merekodkan pelbagai urus niaga secara tepat dan sistematik berasaskan Sistem Catatan Bergu. Melalui lejar, setiap urus niaga dikumpulkan dan diringkaskan mengikut akaun masing-masing sama ada dalam bentuk 'T' atau bentuk lajur, serta dikelaskan kepada lejar am dan lejar khas bagi melancarkan proses perekodan.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan tujuan penyediaan lejar.
- Menyatakan fungsi setiap lejar.
- Menerangkan format lejar dalam bentuk 'T' dan bentuk lajur.
- Mengklasifikasikan akaun-akaun mengikut kumpulan akaun (Akaun Nyata dan Akaun Nominal).
Carta Klasifikasi Lejar dan Bentuk Format Lejar
Kenal pasti pembahagian lejar, klasifikasi akaun dan perbezaan format lejar secara sepintas lalu.
Penerangan Ringkas
Apakah lejar, dan mengapakah ia dibahagikan kepada beberapa jenis?
Lejar ialah buku akaun utama untuk merekodkan pelbagai jenis urus niaga perniagaan. Akaun dalam lejar merupakan ringkasan urus niaga perniagaan yang tepat dan sistematik. Perekodan dalam lejar menggunakan Sistem Catatan Bergu.
Lejar Am (LA)
Merekodkan semua akaun kecuali Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar barang niaga.
Contoh akaun yang direkodkan: Akaun Hasil, Akaun Belanja, Akaun Aset, Akaun Liabiliti, Akaun Modal dan Akaun Ambilan.
Lejar Khas (Subsidiari)
Merekodkan urus niaga dengan pelanggan dan pembekal barang niaga secara kredit.
Terbahagi kepada dua: Lejar Jualan (LJ) untuk Akaun Belum Terima, dan Lejar Belian (LB) untuk Akaun Belum Bayar.
| Tujuan |
|---|
| Memudahkan kerja-kerja mencatat. |
| Kesilapan dapat diminimumkan. |
| Kualiti dan kecekapan perekodan dapat ditingkatkan. |
| Mudah untuk membuat rujukan. |
Format Lejar
Dua format utama: bentuk 'T' dan bentuk lajur.
Bentuk 'T'
Terdiri daripada dua bahagian: sebelah kiri dipanggil Debit (Dt) dan sebelah kanan dipanggil Kredit (Kt).
Mengandungi lajur: Tarikh, Butir, Folio, Amaun di sebelah debit dan Tarikh, Butir, Folio, Amaun di sebelah kredit.
Maklumat yang direkodkan:
- Tarikh: merekodkan tarikh urus niaga berlaku.
- Butir: nama akaun yang terlibat.
- Folio: rujukan catatan diperoleh.
- Amaun: nilai wang urus niaga.
Bentuk Lajur (Tiga Lajur)
Mempunyai lajur: Tarikh, Butir, Folio, Debit (RM), Kredit (RM), Baki (RM).
Baki akaun akan dikemas kini secara berterusan selepas setiap urus niaga dicatat.
Perekodan di bahagian debit atau kredit bergantung kepada jenis akaun. Contohnya, penambahan Akaun Aset didebitkan dan pengurangannya dikreditkan.
| Debit (Dt) | Kredit (Kt) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tarikh | Butir | Folio | Amaun (RM) | Tarikh | Butir | Folio | Amaun (RM) |
| 2026 Jan 1 | Modal | LA1 | 10 000 | 2026 Jan 3 | Belian | LA2 | 2 500 |
| Tarikh | Butir | Folio | Debit (RM) | Kredit (RM) | Baki (RM) |
|---|---|---|---|---|---|
| 2026 Jan 1 | Modal | LA1 | 10 000 | – | 10 000 |
| 2026 Jan 3 | Belian | LA2 | – | 2 500 | 7 500 |
Klasifikasi Akaun dalam Lejar
Selain Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar, akaun lejar dikelaskan kepada Akaun Nyata dan Akaun Nominal.
Akaun Nyata
Akaun yang merekodkan semua aset perniagaan.
Contoh: Akaun Lengkapan, Akaun Perabot, Akaun Kenderaan, Akaun Bank, Akaun Tunai, Akaun Inventori, Akaun Premis dan Akaun Alatan Pejabat.
Akaun Nominal
Akaun yang merekodkan semua hasil dan belanja perniagaan.
Contoh: Akaun Belian, Akaun Jualan, Akaun Belanja Am, Akaun Kadar Bayaran, Akaun Dividen, Akaun Sewa Diterima, Akaun Pulangan Belian, Akaun Pulangan Jualan, Akaun Gaji dan Akaun Faedah atas Pinjaman.
Info Tambahan Buku Teks
Banyak perisian perakaunan memudahkan kerja mencatat hingga penyediaan penyata kewangan seperti UBS, MYOB, MyBiz Accounting, Century Software, Proline dan DKS.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Apakah fungsi utama Lejar Am?
Soalan 2
Nyatakan perbezaan utama antara format lejar bentuk 'T' dengan lejar bentuk lajur dari segi paparan baki.
Soalan 3
Kelaskan akaun berikut kepada Akaun Nyata atau Akaun Nominal: Akaun Perabot, Akaun Kadar Bayaran, Akaun Sewa Diterima, Akaun Kenderaan.
Kesalahan Biasa
Tiga kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Mencatat Akaun Belum Terima ke dalam Lejar Am
Murid kerap mencatat urus niaga Akaun Belum Terima (pelanggan barang niaga) ke dalam Lejar Am dan bukannya ke dalam Lejar Khas.
Betul: Akaun Belum Terima barang niaga direkodkan dalam Lejar Jualan, iaitu sebahagian daripada Lejar Khas.Tertukar posisi debit dan kredit dalam bentuk 'T'
Murid tersilap meletakkan kredit di sebelah kiri dan debit di sebelah kanan.
Betul: dalam lejar bentuk 'T', kiri ialah Debit dan kanan ialah Kredit.Mengelaskan Akaun Belian atau Akaun Jualan sebagai Akaun Nyata
Murid menganggap kedua-duanya melibatkan barang fizikal, maka ia dikelaskan sebagai Akaun Nyata.
Betul: dalam perakaunan, Akaun Belian ialah belanja dan Akaun Jualan ialah hasil. Kedua-duanya dikelaskan sebagai Akaun Nominal.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Menyenggara lejar bermaksud mengulang semula catatan Buku Tunai atau Jurnal tanpa sebarang perbezaan."
Fakta
Lejar ialah buku akaun utama yang meringkaskan urus niaga berasaskan Sistem Catatan Bergu dengan mengumpulkan setiap jenis urus niaga ke dalam akaun khususnya sendiri.
Salah Faham
"Akaun Belum Bayar barang niaga boleh dimasukkan ke dalam Lejar Am sekiranya pembekal tersebut jarang berurus niaga."
Fakta
Semua akaun pembekal barang niaga secara kredit wajib direkodkan dalam Lejar Khas, iaitu Lejar Belian.
Ringkasan
- Lejar ialah buku rekod utama yang menggunakan Sistem Catatan Bergu.
- Lejar dibahagikan kepada Lejar Am dan Lejar Khas (Lejar Jualan dan Lejar Belian) bagi memudahkan pencatatan, meminimumkan kesilapan dan meningkatkan kecekapan rujukan.
- Perekodan lejar boleh dibuat mengikut format Bentuk 'T' (debit di kiri, kredit di kanan) atau Bentuk Lajur (baki dikemas kini serta-merta).
- Kandungan lejar terdiri daripada Akaun Nyata (semua jenis aset) dan Akaun Nominal (semua jenis hasil dan belanja).
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Dalam format lejar bentuk 'T', bahagian sebelah kiri dipanggil bahagian manakala bahagian sebelah kanan dipanggil kredit.
4 Format lejar bentuk lajur mempunyai kelebihan kerana ruangan akan dikemas kini serta-merta selepas setiap urus niaga direkodkan.
C. Padankan Istilah Lejar dengan Penerangan / Contoh
Seret istilah ke penerangan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan istilah dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
