1. Learn
  2. Quick Notes
  3. List
  4. Alat Dasar Ekonomi
Back

Alat Dasar Ekonomi

1.3 Alat Dasar Ekonomi
EKONOMI • Tingkatan 5 • Bab 1: Ekonomi dan Kerajaan

1.3 Alat Dasar Ekonomi

Dasar ekonomi merupakan instrumen penting yang digunakan oleh kerajaan bagi mencapai matlamat makroekonomi negara seperti guna tenaga penuh, kestabilan harga, pertumbuhan ekonomi yang mampan, dan kestabilan imbangan pembayaran. Dasar ekonomi berasaskan permintaan merangkumi dua alat utama, iaitu dasar fiskal dan dasar kewangan. Melalui manipulasi cukai, perbelanjaan kerajaan, bekalan wang, dan kadar faedah, kerajaan bersama Bank Negara Malaysia bekerjasama untuk menstabilkan kitaran ekonomi daripada ancaman inflasi dan kemelesetan ekonomi.

Objektif Pembelajaran

  • Menjelaskan maksud dasar fiskal dan dasar kewangan.
  • Mengklasifikasikan dan menjelaskan jenis hasil kerajaan (cukai langsung, cukai tak langsung, dan hasil bukan cukai).
  • Menganalisis kesan cukai progresif, regresif, dan berkadar malar terhadap agihan pendapatan masyarakat.
  • Menjelaskan jenis perbelanjaan kerajaan (perbelanjaan mengurus dan perbelanjaan pembangunan).
  • Menganalisis kesan belanjawan defisit, belanjawan lebihan, dan belanjawan seimbang terhadap ekonomi negara.
  • Menjelaskan alat-alat dasar kewangan yang digunakan oleh bank pusat untuk mengawal kestabilan ekonomi.
  • Menganalisis kesan perubahan kadar faedah terhadap pengguna, firma, dan kestabilan ekonomi.
  • Menjelaskan kesan penggunaan alat dasar fiskal dan alat dasar kewangan terhadap pencapaian empat objektif makroekonomi negara.

Matriks Tindakan Alat Dasar Ekonomi Mengatasi Masalah Ekonomi Negara

Bandingkan tindakan dasar fiskal dan dasar kewangan semasa kemelesetan ekonomi berbanding inflasi.

Jadual 1: Tindakan alat dasar ekonomi mengikut masalah ekonomi negara
Alat Dasar Ekonomi Kemelesetan Ekonomi / Pengangguran Inflasi
Cukai \(\downarrow\) Turunkan cukai \(\uparrow\) Naikkan cukai
Perbelanjaan Kerajaan \(\uparrow\) Tingkatkan perbelanjaan \(\downarrow\) Kurangkan perbelanjaan
Nisbah Rizab \(\downarrow\) Turunkan nisbah \(\uparrow\) Naikkan nisbah
Syarat Sewa Beli Longgarkan syarat Ketatkan syarat
Surat Jaminan Kerajaan Beli surat jaminan Jual surat jaminan
Kadar Faedah \(\downarrow\) Turunkan kadar faedah \(\uparrow\) Naikkan kadar faedah

Penerangan Ringkas

Dasar Fiskal

Dasar fiskal ialah suatu dasar kerajaan yang dilaksanakan melalui perubahan dasar cukai dan perbelanjaan kerajaan agar keadaan ekonomi yang stabil dapat dicapai.

Tujuannya adalah untuk mencapai kestabilan ekonomi tanpa masalah inflasi dan pengangguran serta merapatkan jurang agihan pendapatan antara golongan kaya dengan miskin.

Terdapat dua jenis dasar fiskal:

Dasar Fiskal Mengembang bertujuan meningkatkan permintaan agregat untuk mengatasi kemelesetan ekonomi dan pengangguran. Kaedahnya ialah menurunkan kadar cukai dan/atau meningkatkan perbelanjaan kerajaan. Penurunan cukai meningkatkan pendapatan boleh guna dan kuasa beli masyarakat. Peningkatan perbelanjaan kerajaan merangsang aktiviti ekonomi, pengeluaran bertambah, dan lebih banyak peluang pekerjaan diwujudkan.

Dasar Fiskal Menguncup bertujuan mengurangkan permintaan agregat untuk membendung masalah inflasi. Kaedahnya ialah menaikkan kadar cukai dan/atau mengurangkan perbelanjaan kerajaan. Cukai dinaikkan menyebabkan pendapatan boleh guna dan kuasa beli menurun. Pengurangan perbelanjaan kerajaan memperlahankan aktiviti ekonomi, seterusnya menurunkan paras harga umum di pasaran.

Hasil Kerajaan

Semua jenis pendapatan yang diterima oleh kerajaan bagi membiayai perbelanjaan negara.

Cukai Langsung ialah cukai yang beban cukainya tidak boleh dipindahkan kepada pihak lain. Contohnya cukai pendapatan individu, cukai pendapatan syarikat, cukai pendapatan koperasi, cukai pendapatan petroleum, cukai keuntungan hartanah, duti setem, cukai tanah, dan cukai pintu.

Cukai Tak Langsung ialah cukai yang beban cukainya boleh dipindahkan kepada pihak lain, sebahagian atau sepenuhnya melalui kenaikan harga barang. Contohnya duti eksais, duti import, duti eksport, cukai barang dan perkhidmatan (GST), cukai perjudian, dan levi.

Hasil Bukan Cukai merangkumi bayaran lesen dan permit, bayaran denda dan penalti, faedah dan pulangan pelaburan kerajaan, bayaran sewa, dividen, royalti petroleum dan gas asli, pemberian kerajaan luar negara dan agensi antarabangsa, serta dividen daripada saham dan GLC.

Kesan Bentuk Cukai atas Agihan Pendapatan

Cukai progresif kadarnya semakin tinggi apabila pendapatan bertambah. Golongan berpendapatan tinggi membayar kadar dan jumlah cukai lebih tinggi; ini membantu merapatkan jurang agihan pendapatan masyarakat.

Cukai regresif kadarnya semakin menurun apabila pendapatan bertambah. Beban cukai lebih berat ditanggung oleh golongan berpendapatan rendah berbanding golongan kaya kerana perkadaran cukai berbanding pendapatan adalah lebih tinggi.

Cukai berkadar malar kadarnya tetap sama walaupun tingkat pendapatan berubah.

Perbelanjaan Mengurus

Perbelanjaan semasa kerajaan yang berulang-ulang pada setiap tahun bagi membolehkan pentadbiran harian beroperasi lancar. Tidak dipengaruhi oleh paras pendapatan negara.

Komponennya termasuk emolumen, bayaran khidmat hutang, bekalan dan perkhidmatan, pencen dan ganjaran, pemberian dan serahan kepada kerajaan negeri, pemberian subsidi, serta biasiswa, dermasiswa, dan bantuan kerajaan.

Perbelanjaan Pembangunan

Perbelanjaan pelaburan ke atas projek pembangunan fizikal dan sosioekonomi untuk meningkatkan pembentukan modal negara, guna tenaga, dan taraf hidup masyarakat.

Meliputi sektor perkhidmatan ekonomi (pengangkutan, perhubungan, kemudahan awam, pertanian, perdagangan dan perindustrian), sektor perkhidmatan sosial (pendidikan dan latihan, kesihatan, perumahan), sektor keselamatan (pertahanan dan keselamatan dalam negeri), serta sektor pentadbiran am (infrastruktur ICT, ruang pejabat, kelengkapan pejabat).

Belanjawan Negara

Penyata anggaran jumlah hasil yang diterima berbanding anggaran jumlah perbelanjaan yang dibuat untuk tahun kewangan akan datang.

Belanjawan Seimbang (Hasil = Perbelanjaan) dilaksanakan apabila ekonomi mencapai guna tenaga penuh untuk mengekalkan kestabilan tanpa menambah hutang.

Belanjawan Defisit (Hasil < Perbelanjaan) dilaksanakan semasa kemelesetan ekonomi dan pengangguran. Kerajaan menambahkan perbelanjaan dan mengurangkan cukai untuk menjana peluang pekerjaan, memulihkan kuasa beli, dan merangsang KDNK.

Belanjawan Lebihan (Hasil > Perbelanjaan) dilaksanakan semasa ekonomi mengalami inflasi. Kerajaan menaikkan cukai dan mengurangkan perbelanjaan untuk menyekat permintaan berlebihan dan menurunkan tingkat harga umum.

Dasar Kewangan

Dasar kewangan ialah kawalan bekalan wang dan kadar faedah oleh bank pusat (Bank Negara Malaysia) supaya ekonomi sentiasa stabil.

Dasar kewangan mengembang menambahkan bekalan wang untuk mengatasi kemelesetan ekonomi dan pengangguran. Dasar kewangan menguncup mengurangkan bekalan wang untuk membendung inflasi.

1
Nisbah Rizab Berkanun
Simpanan wajib bank perdagangan di Bank Pusat berdasarkan jumlah deposit. Semasa inflasi, nisbah dinaikkan \(\rightarrow\) keupayaan memberi pinjaman menurun \(\rightarrow\) bekalan wang berkurang \(\rightarrow\) harga turun. Semasa kemelesetan, nisbah diturunkan \(\rightarrow\) pinjaman meningkat \(\rightarrow\) bekalan wang bertambah \(\rightarrow\) kuasa beli pulih.
2
Nisbah Rizab Tunai
Simpanan tunai wajib di bank perdagangan sendiri untuk memenuhi tuntutan pelanggan. Semasa inflasi, dinaikkan \(\rightarrow\) mengurangkan keupayaan penciptaan kredit bank. Semasa kemelesetan, diturunkan \(\rightarrow\) meningkatkan keupayaan memberi pinjaman.
3
Syarat Sewa Beli
Penetapan had pinjaman maksimum, tempoh bayaran balik, dan kadar faedah pinjaman beli aset/barang tahan lama. Semasa inflasi, syarat diketatkan \(\rightarrow\) permintaan pinjaman menurun. Semasa kemelesetan, syarat dilonggarkan \(\rightarrow\) permintaan pinjaman meningkat.
4
Surat Jaminan Kerajaan
Surat bertulis pinjaman kewangan kerajaan. Semasa inflasi, menjual surat jaminan \(\rightarrow\) aliran tunai diserap keluar dari pasaran \(\rightarrow\) bekalan wang berkurang. Semasa kemelesetan, membeli surat jaminan \(\rightarrow\) aliran tunai disuntik masuk ke dalam pasaran \(\rightarrow\) bekalan wang bertambah.
5
Kadar Faedah
Kos pinjaman yang ditanggung oleh peminjam. Semasa inflasi, dinaikkan \(\rightarrow\) kos meminjam mahal \(\rightarrow\) jumlah pinjaman berkurang \(\rightarrow\) kuasa beli turun \(\rightarrow\) harga stabil. Semasa kemelesetan, diturunkan \(\rightarrow\) kos pinjaman murah \(\rightarrow\) pinjaman meningkat \(\rightarrow\) pelaburan dan perbelanjaan bertambah.

Kesan Peningkatan Kadar Faedah

Pengguna: Kos pinjaman meningkat \(\rightarrow\) pinjaman berkurang \(\rightarrow\) elak bayaran kredit \(\rightarrow\) kuasa beli dan perbelanjaan agregat menurun.

Firma: Kos pinjaman meningkat \(\rightarrow\) hadkan pinjaman \(\rightarrow\) modal berkurangan \(\rightarrow\) pelaburan agregat menurun \(\rightarrow\) daya saing menyusut.

Kestabilan ekonomi: Mengurangkan tekanan inflasi. Namun, jika faedah dinaikkan berterusan, pengeluaran menyusut dan kadar pengangguran boleh meningkat.

Kesan Penurunan Kadar Faedah

Pengguna: Kos pinjaman murah \(\rightarrow\) pinjaman dan perbelanjaan agregat meningkat.

Firma: Kos pinjaman murah \(\rightarrow\) pinjaman bertambah \(\rightarrow\) pelaburan agregat meningkat \(\rightarrow\) daya saing meningkat.

Kestabilan ekonomi: Mengatasi kemelesetan dan mencipta peluang pekerjaan. Namun, jika berlebihan, boleh mencetuskan inflasi.

Kesan Alat Dasar Ekonomi ke atas Objektif Makroekonomi

Kenaikan Cukai / Pengurangan Perbelanjaan Kerajaan / Dasar Kewangan Menguncup:

Guna tenaga penuh: guna tenaga berkurang (pengangguran meningkat). Kestabilan harga: tingkat harga umum menurun (mengatasi inflasi). Pertumbuhan ekonomi: pertumbuhan ekonomi menjadi perlahan/merosot. Kestabilan imbangan pembayaran: aliran masuk wang merosot kerana kurang peluang/kos pelaburan meningkat.

Penurunan Cukai / Peningkatan Perbelanjaan Kerajaan / Dasar Kewangan Mengembang:

Guna tenaga penuh: guna tenaga meningkat (pengangguran berkurang). Kestabilan harga: tingkat harga umum cenderung meningkat. Pertumbuhan ekonomi: pertumbuhan ekonomi menjadi semakin pesat. Kestabilan imbangan pembayaran: aliran masuk modal meningkat kerana aktiviti dan peluang pelaburan bertambah.

Cuba Jawab Dulu

Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".

1

Nyatakan perbezaan antara cukai langsung dan cukai tak langsung beserta satu contoh bagi setiap jenis.

Jawapan: Cukai langsung ialah cukai yang beban cukainya tidak boleh dipindahkan kepada pihak lain (contoh: cukai pendapatan individu atau cukai pendapatan syarikat), manakala cukai tak langsung ialah cukai yang beban cukainya boleh dipindahkan kepada pihak lain sebahagian atau sepenuhnya (contoh: duti eksais, duti import, atau GST).
2

Bagaimanakah bank pusat menggunakan surat jaminan kerajaan untuk membendung masalah inflasi?

Jawapan: Bank pusat akan menjual surat jaminan kerajaan kepada orang ramai dan institusi kewangan di pasaran. Tindakan ini menyerap aliran wang tunai keluar dari pasaran, mengurangkan keupayaan bank memberi pinjaman, mengurangkan bekalan wang dan kuasa beli, seterusnya menurunkan tingkat harga barangan.
3

Apakah komponen perbelanjaan mengurus yang mencatatkan peruntukan terbesar dalam belanjawan kerajaan?

Jawapan: Emolumen (iaitu bayaran gaji dan upah kepada kakitangan kerajaan).

Kesalahan Biasa

  • ! Tertukar alat dasar: Menamakan cukai dan perbelanjaan kerajaan sebagai dasar kewangan, atau menamakan kadar faedah sebagai alat dasar fiskal. Dasar fiskal dikendalikan oleh kerajaan/Kementerian Kewangan, manakala dasar kewangan dikendalikan oleh bank pusat (Bank Negara Malaysia).
  • ! Tertukar arah tindakan semasa masalah ekonomi: Menyatakan cukai dinaikkan untuk mengatasi pengangguran, sedangkan kenaikan cukai memburukkan lagi pengangguran. Cukai sepatutnya diturunkan semasa pengangguran dan dinaikkan semasa inflasi.
  • ! Keliru antara perbelanjaan mengurus dan perbelanjaan pembangunan: Menganggap pembinaan sekolah atau hospital sebagai perbelanjaan mengurus, sedangkan pembinaan bangunan baharu ialah pelaburan fizikal di bawah perbelanjaan pembangunan. Bayaran gaji guru/doktor barulah tergolong dalam perbelanjaan mengurus (emolumen).

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Menyangka bahawa cukai regresif bermaksud kadar cukai berkurang secara mutlak bagi orang miskin.

Fakta Betul

Cukai regresif (seperti GST) mengenakan peratusan atau nilai cukai yang sama atas barangan, namun perkadaran beban cukai tersebut terhadap pendapatan adalah jauh lebih tinggi dan membebankan bagi golongan miskin berbanding golongan kaya.

Salah Faham

Menganggap belanjawan defisit sentiasa mencerminkan kelemahan pengurusan ekonomi kerajaan.

Fakta Betul

Belanjawan defisit ialah strategi sengaja yang dirancang secara saintifik semasa fasa kemelesetan ekonomi untuk menyuntik kecairan dana dan merangsang pertumbuhan ekonomi negara.

Ringkasan

  • Dasar ekonomi terbahagi kepada dasar fiskal (cukai dan perbelanjaan kerajaan) dan dasar kewangan (nisbah rizab berkanun, nisbah rizab tunai, syarat sewa beli, surat jaminan kerajaan, dan kadar faedah).
  • Semasa menghadapi kemelesetan ekonomi dan pengangguran, dasar mengembang dilaksanakan dengan mengurangkan cukai, menambah perbelanjaan, melonggarkan syarat pinjaman, menurunkan rizab, dan menurunkan kadar faedah.
  • Semasa inflasi, dasar menguncup dijalankan dengan menaikkan cukai, mengurangkan perbelanjaan kerajaan, mengetatkan pinjaman, menaikkan rizab, dan menaikkan kadar faedah bagi menstabilkan semula kestabilan makroekonomi negara.

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Apakah tindakan dasar fiskal yang paling tepat diambil oleh kerajaan sekiranya ekonomi negara sedang menghadapi masalah pengangguran yang serius?

2 Antara yang berikut, alat dasar kewangan manakah yang digunakan oleh Bank Negara Malaysia untuk mengurangkan bekalan wang semasa inflasi?

B. Isi Tempat Kosong

3 Bentuk cukai yang kadarnya semakin tinggi apabila tingkat pendapatan individu bertambah dinamakan cukai .

4 Komponen perbelanjaan mengurus kerajaan yang paling besar merujuk kepada bayaran gaji dan upah kakitangan awam yang dikenali sebagai .

C. Padankan Alat Dasar Ekonomi dengan Perihalannya

Seret alat dasar ekonomi ke tempat yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Alat Dasar Ekonomi
Duti Eksais
Nisbah Rizab Berkanun
Belanjawan Defisit
Perbelanjaan Pembangunan
Perihalan / Fungsi
1 Cukai tak langsung yang dikenakan ke atas barangan tertentu buatan tempatan seperti rokok dan kenderaan.
2 Simpanan wajib bank perdagangan yang mesti disimpan di bank pusat berdasarkan jumlah deposit.
3 Keadaan apabila jumlah perbelanjaan kerajaan melebihi jumlah hasil yang diperoleh kerajaan.
4 Perbelanjaan pelaburan kerajaan ke atas projek fizikal seperti membina sekolah, jalan raya, dan hospital.
 

Kata Kunci

Dasar Fiskal Dasar Kewangan Cukai Langsung Cukai Tak Langsung Cukai Progresif Cukai Regresif Perbelanjaan Mengurus Perbelanjaan Pembangunan Belanjawan Defisit Belanjawan Lebihan Nisbah Rizab Berkanun Surat Jaminan Kerajaan
The views expressed in the notes here are those of the contributor and don’t necessarily represent the views of Pandai.

Alat Dasar Ekonomi

1.3 Alat Dasar Ekonomi
EKONOMI • Tingkatan 5 • Bab 1: Ekonomi dan Kerajaan

1.3 Alat Dasar Ekonomi

Dasar ekonomi merupakan instrumen penting yang digunakan oleh kerajaan bagi mencapai matlamat makroekonomi negara seperti guna tenaga penuh, kestabilan harga, pertumbuhan ekonomi yang mampan, dan kestabilan imbangan pembayaran. Dasar ekonomi berasaskan permintaan merangkumi dua alat utama, iaitu dasar fiskal dan dasar kewangan. Melalui manipulasi cukai, perbelanjaan kerajaan, bekalan wang, dan kadar faedah, kerajaan bersama Bank Negara Malaysia bekerjasama untuk menstabilkan kitaran ekonomi daripada ancaman inflasi dan kemelesetan ekonomi.

Objektif Pembelajaran

  • Menjelaskan maksud dasar fiskal dan dasar kewangan.
  • Mengklasifikasikan dan menjelaskan jenis hasil kerajaan (cukai langsung, cukai tak langsung, dan hasil bukan cukai).
  • Menganalisis kesan cukai progresif, regresif, dan berkadar malar terhadap agihan pendapatan masyarakat.
  • Menjelaskan jenis perbelanjaan kerajaan (perbelanjaan mengurus dan perbelanjaan pembangunan).
  • Menganalisis kesan belanjawan defisit, belanjawan lebihan, dan belanjawan seimbang terhadap ekonomi negara.
  • Menjelaskan alat-alat dasar kewangan yang digunakan oleh bank pusat untuk mengawal kestabilan ekonomi.
  • Menganalisis kesan perubahan kadar faedah terhadap pengguna, firma, dan kestabilan ekonomi.
  • Menjelaskan kesan penggunaan alat dasar fiskal dan alat dasar kewangan terhadap pencapaian empat objektif makroekonomi negara.

Matriks Tindakan Alat Dasar Ekonomi Mengatasi Masalah Ekonomi Negara

Bandingkan tindakan dasar fiskal dan dasar kewangan semasa kemelesetan ekonomi berbanding inflasi.

Jadual 1: Tindakan alat dasar ekonomi mengikut masalah ekonomi negara
Alat Dasar Ekonomi Kemelesetan Ekonomi / Pengangguran Inflasi
Cukai \(\downarrow\) Turunkan cukai \(\uparrow\) Naikkan cukai
Perbelanjaan Kerajaan \(\uparrow\) Tingkatkan perbelanjaan \(\downarrow\) Kurangkan perbelanjaan
Nisbah Rizab \(\downarrow\) Turunkan nisbah \(\uparrow\) Naikkan nisbah
Syarat Sewa Beli Longgarkan syarat Ketatkan syarat
Surat Jaminan Kerajaan Beli surat jaminan Jual surat jaminan
Kadar Faedah \(\downarrow\) Turunkan kadar faedah \(\uparrow\) Naikkan kadar faedah

Penerangan Ringkas

Dasar Fiskal

Dasar fiskal ialah suatu dasar kerajaan yang dilaksanakan melalui perubahan dasar cukai dan perbelanjaan kerajaan agar keadaan ekonomi yang stabil dapat dicapai.

Tujuannya adalah untuk mencapai kestabilan ekonomi tanpa masalah inflasi dan pengangguran serta merapatkan jurang agihan pendapatan antara golongan kaya dengan miskin.

Terdapat dua jenis dasar fiskal:

Dasar Fiskal Mengembang bertujuan meningkatkan permintaan agregat untuk mengatasi kemelesetan ekonomi dan pengangguran. Kaedahnya ialah menurunkan kadar cukai dan/atau meningkatkan perbelanjaan kerajaan. Penurunan cukai meningkatkan pendapatan boleh guna dan kuasa beli masyarakat. Peningkatan perbelanjaan kerajaan merangsang aktiviti ekonomi, pengeluaran bertambah, dan lebih banyak peluang pekerjaan diwujudkan.

Dasar Fiskal Menguncup bertujuan mengurangkan permintaan agregat untuk membendung masalah inflasi. Kaedahnya ialah menaikkan kadar cukai dan/atau mengurangkan perbelanjaan kerajaan. Cukai dinaikkan menyebabkan pendapatan boleh guna dan kuasa beli menurun. Pengurangan perbelanjaan kerajaan memperlahankan aktiviti ekonomi, seterusnya menurunkan paras harga umum di pasaran.

Hasil Kerajaan

Semua jenis pendapatan yang diterima oleh kerajaan bagi membiayai perbelanjaan negara.

Cukai Langsung ialah cukai yang beban cukainya tidak boleh dipindahkan kepada pihak lain. Contohnya cukai pendapatan individu, cukai pendapatan syarikat, cukai pendapatan koperasi, cukai pendapatan petroleum, cukai keuntungan hartanah, duti setem, cukai tanah, dan cukai pintu.

Cukai Tak Langsung ialah cukai yang beban cukainya boleh dipindahkan kepada pihak lain, sebahagian atau sepenuhnya melalui kenaikan harga barang. Contohnya duti eksais, duti import, duti eksport, cukai barang dan perkhidmatan (GST), cukai perjudian, dan levi.

Hasil Bukan Cukai merangkumi bayaran lesen dan permit, bayaran denda dan penalti, faedah dan pulangan pelaburan kerajaan, bayaran sewa, dividen, royalti petroleum dan gas asli, pemberian kerajaan luar negara dan agensi antarabangsa, serta dividen daripada saham dan GLC.

Kesan Bentuk Cukai atas Agihan Pendapatan

Cukai progresif kadarnya semakin tinggi apabila pendapatan bertambah. Golongan berpendapatan tinggi membayar kadar dan jumlah cukai lebih tinggi; ini membantu merapatkan jurang agihan pendapatan masyarakat.

Cukai regresif kadarnya semakin menurun apabila pendapatan bertambah. Beban cukai lebih berat ditanggung oleh golongan berpendapatan rendah berbanding golongan kaya kerana perkadaran cukai berbanding pendapatan adalah lebih tinggi.

Cukai berkadar malar kadarnya tetap sama walaupun tingkat pendapatan berubah.

Perbelanjaan Mengurus

Perbelanjaan semasa kerajaan yang berulang-ulang pada setiap tahun bagi membolehkan pentadbiran harian beroperasi lancar. Tidak dipengaruhi oleh paras pendapatan negara.

Komponennya termasuk emolumen, bayaran khidmat hutang, bekalan dan perkhidmatan, pencen dan ganjaran, pemberian dan serahan kepada kerajaan negeri, pemberian subsidi, serta biasiswa, dermasiswa, dan bantuan kerajaan.

Perbelanjaan Pembangunan

Perbelanjaan pelaburan ke atas projek pembangunan fizikal dan sosioekonomi untuk meningkatkan pembentukan modal negara, guna tenaga, dan taraf hidup masyarakat.

Meliputi sektor perkhidmatan ekonomi (pengangkutan, perhubungan, kemudahan awam, pertanian, perdagangan dan perindustrian), sektor perkhidmatan sosial (pendidikan dan latihan, kesihatan, perumahan), sektor keselamatan (pertahanan dan keselamatan dalam negeri), serta sektor pentadbiran am (infrastruktur ICT, ruang pejabat, kelengkapan pejabat).

Belanjawan Negara

Penyata anggaran jumlah hasil yang diterima berbanding anggaran jumlah perbelanjaan yang dibuat untuk tahun kewangan akan datang.

Belanjawan Seimbang (Hasil = Perbelanjaan) dilaksanakan apabila ekonomi mencapai guna tenaga penuh untuk mengekalkan kestabilan tanpa menambah hutang.

Belanjawan Defisit (Hasil < Perbelanjaan) dilaksanakan semasa kemelesetan ekonomi dan pengangguran. Kerajaan menambahkan perbelanjaan dan mengurangkan cukai untuk menjana peluang pekerjaan, memulihkan kuasa beli, dan merangsang KDNK.

Belanjawan Lebihan (Hasil > Perbelanjaan) dilaksanakan semasa ekonomi mengalami inflasi. Kerajaan menaikkan cukai dan mengurangkan perbelanjaan untuk menyekat permintaan berlebihan dan menurunkan tingkat harga umum.

Dasar Kewangan

Dasar kewangan ialah kawalan bekalan wang dan kadar faedah oleh bank pusat (Bank Negara Malaysia) supaya ekonomi sentiasa stabil.

Dasar kewangan mengembang menambahkan bekalan wang untuk mengatasi kemelesetan ekonomi dan pengangguran. Dasar kewangan menguncup mengurangkan bekalan wang untuk membendung inflasi.

1
Nisbah Rizab Berkanun
Simpanan wajib bank perdagangan di Bank Pusat berdasarkan jumlah deposit. Semasa inflasi, nisbah dinaikkan \(\rightarrow\) keupayaan memberi pinjaman menurun \(\rightarrow\) bekalan wang berkurang \(\rightarrow\) harga turun. Semasa kemelesetan, nisbah diturunkan \(\rightarrow\) pinjaman meningkat \(\rightarrow\) bekalan wang bertambah \(\rightarrow\) kuasa beli pulih.
2
Nisbah Rizab Tunai
Simpanan tunai wajib di bank perdagangan sendiri untuk memenuhi tuntutan pelanggan. Semasa inflasi, dinaikkan \(\rightarrow\) mengurangkan keupayaan penciptaan kredit bank. Semasa kemelesetan, diturunkan \(\rightarrow\) meningkatkan keupayaan memberi pinjaman.
3
Syarat Sewa Beli
Penetapan had pinjaman maksimum, tempoh bayaran balik, dan kadar faedah pinjaman beli aset/barang tahan lama. Semasa inflasi, syarat diketatkan \(\rightarrow\) permintaan pinjaman menurun. Semasa kemelesetan, syarat dilonggarkan \(\rightarrow\) permintaan pinjaman meningkat.
4
Surat Jaminan Kerajaan
Surat bertulis pinjaman kewangan kerajaan. Semasa inflasi, menjual surat jaminan \(\rightarrow\) aliran tunai diserap keluar dari pasaran \(\rightarrow\) bekalan wang berkurang. Semasa kemelesetan, membeli surat jaminan \(\rightarrow\) aliran tunai disuntik masuk ke dalam pasaran \(\rightarrow\) bekalan wang bertambah.
5
Kadar Faedah
Kos pinjaman yang ditanggung oleh peminjam. Semasa inflasi, dinaikkan \(\rightarrow\) kos meminjam mahal \(\rightarrow\) jumlah pinjaman berkurang \(\rightarrow\) kuasa beli turun \(\rightarrow\) harga stabil. Semasa kemelesetan, diturunkan \(\rightarrow\) kos pinjaman murah \(\rightarrow\) pinjaman meningkat \(\rightarrow\) pelaburan dan perbelanjaan bertambah.

Kesan Peningkatan Kadar Faedah

Pengguna: Kos pinjaman meningkat \(\rightarrow\) pinjaman berkurang \(\rightarrow\) elak bayaran kredit \(\rightarrow\) kuasa beli dan perbelanjaan agregat menurun.

Firma: Kos pinjaman meningkat \(\rightarrow\) hadkan pinjaman \(\rightarrow\) modal berkurangan \(\rightarrow\) pelaburan agregat menurun \(\rightarrow\) daya saing menyusut.

Kestabilan ekonomi: Mengurangkan tekanan inflasi. Namun, jika faedah dinaikkan berterusan, pengeluaran menyusut dan kadar pengangguran boleh meningkat.

Kesan Penurunan Kadar Faedah

Pengguna: Kos pinjaman murah \(\rightarrow\) pinjaman dan perbelanjaan agregat meningkat.

Firma: Kos pinjaman murah \(\rightarrow\) pinjaman bertambah \(\rightarrow\) pelaburan agregat meningkat \(\rightarrow\) daya saing meningkat.

Kestabilan ekonomi: Mengatasi kemelesetan dan mencipta peluang pekerjaan. Namun, jika berlebihan, boleh mencetuskan inflasi.

Kesan Alat Dasar Ekonomi ke atas Objektif Makroekonomi

Kenaikan Cukai / Pengurangan Perbelanjaan Kerajaan / Dasar Kewangan Menguncup:

Guna tenaga penuh: guna tenaga berkurang (pengangguran meningkat). Kestabilan harga: tingkat harga umum menurun (mengatasi inflasi). Pertumbuhan ekonomi: pertumbuhan ekonomi menjadi perlahan/merosot. Kestabilan imbangan pembayaran: aliran masuk wang merosot kerana kurang peluang/kos pelaburan meningkat.

Penurunan Cukai / Peningkatan Perbelanjaan Kerajaan / Dasar Kewangan Mengembang:

Guna tenaga penuh: guna tenaga meningkat (pengangguran berkurang). Kestabilan harga: tingkat harga umum cenderung meningkat. Pertumbuhan ekonomi: pertumbuhan ekonomi menjadi semakin pesat. Kestabilan imbangan pembayaran: aliran masuk modal meningkat kerana aktiviti dan peluang pelaburan bertambah.

Cuba Jawab Dulu

Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".

1

Nyatakan perbezaan antara cukai langsung dan cukai tak langsung beserta satu contoh bagi setiap jenis.

Jawapan: Cukai langsung ialah cukai yang beban cukainya tidak boleh dipindahkan kepada pihak lain (contoh: cukai pendapatan individu atau cukai pendapatan syarikat), manakala cukai tak langsung ialah cukai yang beban cukainya boleh dipindahkan kepada pihak lain sebahagian atau sepenuhnya (contoh: duti eksais, duti import, atau GST).
2

Bagaimanakah bank pusat menggunakan surat jaminan kerajaan untuk membendung masalah inflasi?

Jawapan: Bank pusat akan menjual surat jaminan kerajaan kepada orang ramai dan institusi kewangan di pasaran. Tindakan ini menyerap aliran wang tunai keluar dari pasaran, mengurangkan keupayaan bank memberi pinjaman, mengurangkan bekalan wang dan kuasa beli, seterusnya menurunkan tingkat harga barangan.
3

Apakah komponen perbelanjaan mengurus yang mencatatkan peruntukan terbesar dalam belanjawan kerajaan?

Jawapan: Emolumen (iaitu bayaran gaji dan upah kepada kakitangan kerajaan).

Kesalahan Biasa

  • ! Tertukar alat dasar: Menamakan cukai dan perbelanjaan kerajaan sebagai dasar kewangan, atau menamakan kadar faedah sebagai alat dasar fiskal. Dasar fiskal dikendalikan oleh kerajaan/Kementerian Kewangan, manakala dasar kewangan dikendalikan oleh bank pusat (Bank Negara Malaysia).
  • ! Tertukar arah tindakan semasa masalah ekonomi: Menyatakan cukai dinaikkan untuk mengatasi pengangguran, sedangkan kenaikan cukai memburukkan lagi pengangguran. Cukai sepatutnya diturunkan semasa pengangguran dan dinaikkan semasa inflasi.
  • ! Keliru antara perbelanjaan mengurus dan perbelanjaan pembangunan: Menganggap pembinaan sekolah atau hospital sebagai perbelanjaan mengurus, sedangkan pembinaan bangunan baharu ialah pelaburan fizikal di bawah perbelanjaan pembangunan. Bayaran gaji guru/doktor barulah tergolong dalam perbelanjaan mengurus (emolumen).

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Menyangka bahawa cukai regresif bermaksud kadar cukai berkurang secara mutlak bagi orang miskin.

Fakta Betul

Cukai regresif (seperti GST) mengenakan peratusan atau nilai cukai yang sama atas barangan, namun perkadaran beban cukai tersebut terhadap pendapatan adalah jauh lebih tinggi dan membebankan bagi golongan miskin berbanding golongan kaya.

Salah Faham

Menganggap belanjawan defisit sentiasa mencerminkan kelemahan pengurusan ekonomi kerajaan.

Fakta Betul

Belanjawan defisit ialah strategi sengaja yang dirancang secara saintifik semasa fasa kemelesetan ekonomi untuk menyuntik kecairan dana dan merangsang pertumbuhan ekonomi negara.

Ringkasan

  • Dasar ekonomi terbahagi kepada dasar fiskal (cukai dan perbelanjaan kerajaan) dan dasar kewangan (nisbah rizab berkanun, nisbah rizab tunai, syarat sewa beli, surat jaminan kerajaan, dan kadar faedah).
  • Semasa menghadapi kemelesetan ekonomi dan pengangguran, dasar mengembang dilaksanakan dengan mengurangkan cukai, menambah perbelanjaan, melonggarkan syarat pinjaman, menurunkan rizab, dan menurunkan kadar faedah.
  • Semasa inflasi, dasar menguncup dijalankan dengan menaikkan cukai, mengurangkan perbelanjaan kerajaan, mengetatkan pinjaman, menaikkan rizab, dan menaikkan kadar faedah bagi menstabilkan semula kestabilan makroekonomi negara.

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Apakah tindakan dasar fiskal yang paling tepat diambil oleh kerajaan sekiranya ekonomi negara sedang menghadapi masalah pengangguran yang serius?

2 Antara yang berikut, alat dasar kewangan manakah yang digunakan oleh Bank Negara Malaysia untuk mengurangkan bekalan wang semasa inflasi?

B. Isi Tempat Kosong

3 Bentuk cukai yang kadarnya semakin tinggi apabila tingkat pendapatan individu bertambah dinamakan cukai .

4 Komponen perbelanjaan mengurus kerajaan yang paling besar merujuk kepada bayaran gaji dan upah kakitangan awam yang dikenali sebagai .

C. Padankan Alat Dasar Ekonomi dengan Perihalannya

Seret alat dasar ekonomi ke tempat yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Alat Dasar Ekonomi
Duti Eksais
Nisbah Rizab Berkanun
Belanjawan Defisit
Perbelanjaan Pembangunan
Perihalan / Fungsi
1 Cukai tak langsung yang dikenakan ke atas barangan tertentu buatan tempatan seperti rokok dan kenderaan.
2 Simpanan wajib bank perdagangan yang mesti disimpan di bank pusat berdasarkan jumlah deposit.
3 Keadaan apabila jumlah perbelanjaan kerajaan melebihi jumlah hasil yang diperoleh kerajaan.
4 Perbelanjaan pelaburan kerajaan ke atas projek fizikal seperti membina sekolah, jalan raya, dan hospital.
 

Kata Kunci

Dasar Fiskal Dasar Kewangan Cukai Langsung Cukai Tak Langsung Cukai Progresif Cukai Regresif Perbelanjaan Mengurus Perbelanjaan Pembangunan Belanjawan Defisit Belanjawan Lebihan Nisbah Rizab Berkanun Surat Jaminan Kerajaan
The views expressed in the notes here are those of the contributor and don’t necessarily represent the views of Pandai.
Chapter : Ekonomi dan kerajaan
Topic : Alat Dasar Ekonomi
Form 5 Ekonomi
Related notes

Report this note
© 2026 Pandai.org All Rights Reserved

Quiz
View video m
Notes
Account