1.1 Konsep Kekurangan, Pilihan dan Kos Lepas
Sumber ekonomi yang ada sentiasa terhad, tetapi kehendak manusia tidak pernah terhad. Ketidakseimbangan inilah yang melahirkan masalah kekurangan, memaksa setiap unit ekonomi membuat pilihan, dan setiap pilihan yang dibuat pasti melibatkan kos lepas.
Objektif Pembelajaran
- Mentakrifkan ilmu ekonomi serta membezakan pandangan ahli ekonomi klasik, neoklasik dan moden.
- Menerangkan konsep kekurangan dan sebab setiap unit ekonomi perlu membuat pilihan.
- Mengenal pasti empat faktor pengeluaran serta ciri-ciri utamanya.
- Mentakrifkan kos lepas dan menganalisis implikasi pilihan individu, firma serta kerajaan.
- Menggunakan keluk kemungkinan pengeluaran untuk menjelaskan kekurangan, pilihan dan kos lepas yang semakin meningkat.
Rantaian Masalah Ekonomi dan Empat Faktor Pengeluaran
Lihat bagaimana sumber yang terhad dan kehendak yang tidak terhad membawa kepada kekurangan, pilihan dan akhirnya kos lepas, serta kenali sumber yang digunakan untuk mengeluarkan barang dan perkhidmatan.
Rajah 1: Rantaian masalah ekonomi — kekurangan, pilihan dan kos lepas (diadaptasi daripada Rajah 1.2 buku teks).
Tanah
Sumber anugerah alam semula jadi yang penawarannya terhad. Merangkumi sumber yang boleh diperbaharui seperti hasil hutan dan sumber laut, serta yang tidak boleh diperbaharui seperti bijih timah, besi dan petroleum.
Modal
Alat ciptaan manusia yang digunakan untuk mengeluarkan barang dan perkhidmatan. Contohnya bangunan, kilang, peralatan, jentera dan mesin.
Buruh
Sumbangan tenaga manusia yang produktif dari segi fizikal atau mental dalam proses pengeluaran. Terdiri daripada buruh mahir dan buruh tidak mahir.
Usahawan
Menggabungkan dan menyelaraskan faktor pengeluaran lain, iaitu tanah, modal dan buruh, dalam proses pengeluaran.
Penerangan Ringkas
Takrif Ilmu Ekonomi
Ilmu ekonomi ialah satu bidang sains sosial yang mengkaji cara manusia mengurus sumber ekonomi yang terhad untuk memenuhi kehendak manusia yang tidak terhad.
Perkataan ekonomi berasal daripada bahasa Yunani, iaitu oikou yang bermaksud “rumah tangga” dan nomos yang bererti “aturan”, maka ekonomi bermaksud peraturan rumah tangga.
Pandangan ahli ekonomi terhadap ilmu ekonomi berbeza: ahli ekonomi klasik melihatnya sebagai sains kekayaan, ahli ekonomi neoklasik sebagai sains kebajikan, manakala ahli ekonomi moden sebagai sains sosial yang mengkaji kekurangan dan pilihan.
Kekurangan dan Kehendak
Kekurangan ialah keinginan manusia yang jauh melebihi apa yang dapat dihasilkan dalam ekonomi dengan sumber ekonomi yang terhad.
Kehendak pula ialah keinginan manusia terhadap barang dan perkhidmatan agar mencapai kehidupan yang lebih selesa dan mewah. Kehendak adalah tidak terhad, berbeza antara individu mengikut tingkat pendapatan dan cita rasa, serta sentiasa bertambah dari masa ke masa.
Setiap Unit Ekonomi Menghadapi Kekurangan
Tiga unit ekonomi iaitu isi rumah, firma dan kerajaan menghadapi masalah kekurangan masing-masing.
Seorang pengguna tidak dapat membeli semua barang yang dikehendaki kerana pendapatannya terhad. Seorang petani tidak dapat menanam semua tanaman kerana tanahnya terhad. Pihak pentadbiran awam tidak dapat melaksanakan semua program kerajaan kerana peruntukan yang diberi terhad jumlahnya.
Kos Lepas Individu
Arwin mempunyai wang saku RM6.00. Dia ingin membeli sepinggan nasi ayam berharga RM5.00 dan sepinggan mi goreng berharga RM3.00 di kantin sekolah. Oleh sebab wangnya tidak mencukupi untuk kedua-duanya, dia terpaksa memilih. Jika Arwin memilih nasi ayam, kos lepasnya ialah mi goreng; sebaliknya jika dia memilih mi goreng, kos lepasnya ialah nasi ayam.
Kos Lepas Firma dan Kerajaan
Bagi firma, kos lepas ialah keuntungan yang mungkin diperoleh daripada keluaran atau projek pelaburan kedua terbaik yang terpaksa dilepaskan.
Bagi kerajaan, kos lepas ialah kebajikan yang mungkin diperoleh daripada projek pembangunan kedua terbaik yang terpaksa dilepaskan.
Keluk Kemungkinan Pengeluaran (KKP)
Keluk kemungkinan pengeluaran ialah keluk yang menunjukkan had maksimum tingkat pengeluaran yang dapat dicapai oleh sebuah ekonomi dengan menggunakan faktor pengeluaran yang ada dan tingkat teknologi tertentu.
Andaian analisis KKP: ekonomi telah mencapai guna tenaga penuh, ekonomi hanya mengeluarkan dua jenis barang, sumber yang dimiliki adalah terhad dan tetap, serta tingkat teknologi adalah tetap.
| Kombinasi | R | S | T | U | V |
|---|---|---|---|---|---|
| Pakaian (ribu helai) | 0 | 4 | 8 | 12 | 16 |
| Makanan (tan metrik) | 20 | 19 | 17 | 13 | 0 |
Rajah 2: Keluk kemungkinan pengeluaran (diadaptasi daripada Jadual 1.2 dan Rajah 1.3 buku teks).
Membaca Keluk Kemungkinan Pengeluaran
Pada titik R, semua faktor pengeluaran digunakan untuk mengeluarkan makanan sahaja, iaitu 20 tan metrik makanan dan tiada pakaian dikeluarkan. Sebaliknya pada titik V, semua faktor pengeluaran digunakan untuk mengeluarkan 16 ribu helai pakaian dan tiada makanan dikeluarkan.
Masalah pilihan ditunjukkan oleh pergerakan di sepanjang keluk, iaitu antara titik R, S, T, U dan V. Titik W yang berada di dalam keluk menunjukkan pengeluaran yang tidak cekap kerana ekonomi gagal menggunakan faktor pengeluaran sepenuhnya, bermaksud berlaku pengangguran atau pembaziran. Titik Y yang berada di luar keluk menunjukkan ketidakupayaan ekonomi, iaitu kombinasi yang tidak dapat dicapai.
Kos Lepas yang Semakin Meningkat
Kos lepas ditunjukkan oleh kecerunan keluk kemungkinan pengeluaran:
Daripada titik R ke titik S: \( \dfrac{19 - 20}{4 - 0} = -0.25 \)
Daripada titik S ke titik T: \( \dfrac{17 - 19}{8 - 4} = -0.50 \)
Kecerunan menjadi semakin curam. Ini bermakna untuk menambah satu unit sesuatu barang, ekonomi terpaksa mengurangkan kuantiti barang lain dengan jumlah yang semakin meningkat pada setiap tingkat pengeluaran. Keadaan ini berlaku kerana faktor pengeluaran tidak sama cekap untuk semua kegunaan.
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".
Mengapakah masalah kekurangan tetap berlaku walaupun sebuah negara mempunyai banyak sumber ekonomi?
Arwin mempunyai wang saku RM6.00. Nasi ayam berharga RM5.00 dan mi goreng berharga RM3.00. Mengapakah dia tidak dapat membeli kedua-duanya, dan apakah kos lepasnya jika dia memilih nasi ayam?
Apakah yang ditunjukkan oleh titik kombinasi yang berada di dalam keluk kemungkinan pengeluaran?
Kesalahan Biasa
- Menyamakan kos lepas dengan jumlah wang yang dibelanjakan. Kos lepas ialah pulangan pilihan kedua terbaik yang dilepaskan, bukan harga barang yang dibeli.
- Menganggap kos lepas merangkumi semua pilihan yang dilepaskan. Yang dikira hanyalah pilihan kedua terbaik sahaja.
- Mengelirukan titik di dalam keluk dengan titik di luar keluk. Titik di dalam keluk bermaksud pengeluaran tidak cekap, manakala titik di luar keluk bermaksud kombinasi itu tidak dapat dicapai.
- Menyangka kekurangan hanya bermaksud kuantiti barang itu sedikit. Kekurangan berlaku apabila kehendak melebihi sumber yang ada, walaupun bagi barang yang kelihatan banyak.
- Mencampuradukkan kehendak dengan keperluan. Kehendak ialah keinginan untuk hidup lebih selesa dan mewah, dan ia tidak terhad serta sentiasa berubah.
Salah Faham Konsep
Masalah kekurangan hanya dihadapi oleh individu atau negara yang miskin sahaja.
Setiap unit ekonomi iaitu isi rumah, firma dan kerajaan menghadapi masalah kekurangan kerana sumber ekonomi sentiasa terhad berbanding kehendak yang tidak terhad.
Kos lepas mesti diukur dalam bentuk wang ringgit.
Kos lepas diukur sebagai pulangan pilihan kedua terbaik yang dilepaskan. Bagi isi rumah ia boleh berupa kepuasan, bagi firma keuntungan, bagi kerajaan kebajikan masyarakat, dan dalam KKP ia berupa kuantiti barang lain.
Kos lepas kekal sama sepanjang keluk kemungkinan pengeluaran.
Kecerunan KKP menjadi semakin curam, menunjukkan kos lepas yang semakin meningkat kerana faktor pengeluaran tidak sama cekap untuk semua kegunaan.
Ringkasan
- Masalah kekurangan berlaku kerana ketidakseimbangan antara sumber ekonomi yang terhad dengan kehendak manusia yang tidak terhad.
- Empat faktor pengeluaran ialah tanah, modal, buruh dan usahawan.
- Kekurangan memaksa setiap unit ekonomi iaitu isi rumah, firma dan kerajaan membuat pilihan secara rasional mengikut keutamaan masing-masing.
- Kos lepas ialah pulangan yang mungkin diperoleh daripada barang atau perkhidmatan kedua terbaik yang terpaksa dilepaskan.
- Kekurangan, pilihan dan kos lepas bersama-sama dikenali sebagai masalah ekonomi.
- Keluk kemungkinan pengeluaran menunjukkan had maksimum tingkat pengeluaran dengan faktor pengeluaran dan teknologi tertentu; kecerunannya menunjukkan kos lepas yang semakin meningkat.
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Apakah yang dimaksudkan dengan kos lepas?
2 Dalam keluk kemungkinan pengeluaran, apakah yang ditunjukkan oleh titik kombinasi yang berada di dalam keluk?
B. Isi Tempat Kosong
3 Masalah kekurangan berlaku kerana ketidakseimbangan antara sumber ekonomi yang terhad dengan manusia yang tidak terhad.
4 Keluk kemungkinan pengeluaran menunjukkan had tingkat pengeluaran yang dapat dicapai oleh sebuah ekonomi.
C. Padankan Faktor Pengeluaran dengan Penerangannya
Seret faktor pengeluaran ke tempat yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
