Quick Notes

Quick Notes

Sains Komputer Chapter 3: Interaksi Manusia dan Komputer
3.2
3.1 Reka Bentuk Interaksi
SAINS KOMPUTER • Tingkatan 4 • Bab 3: Interaksi Manusia dengan Komputer

3.1 Reka Bentuk Interaksi

Reka bentuk interaksi merupakan aspek penting dalam pembangunan sesuatu produk atau aplikasi untuk memastikan pengguna selesa, seronok dan mudah menggunakannya. Reka bentuk merujuk kepada susun atur teks, gambar, butang dan menu, manakala interaksi ialah tindakan manusia semasa menggunakan produk tersebut.

Objektif Pembelajaran

  • Menyatakan maksud reka bentuk interaksi dan komponennya.
  • Menjelaskan lima prinsip asas reka bentuk interaksi: konsistensi, kebolehan membuat pemerhatian, boleh dipelajari, kebolehan untuk menjangka, dan maklum balas.
  • Mengkaji keperluan interaksi antara manusia dengan komputer (HCI).
  • Mengenal pasti kaedah penilaian produk interaktif berasaskan instrumen soal selidik (Skala Likert dan Skala Guttman).

Lima Prinsip Reka Bentuk Interaksi

Setiap produk interaktif yang baik dibina berasaskan lima prinsip asas. Prinsip-prinsip ini memastikan pengguna selesa, fokus dan mudah menggunakan produk.

Peta Lima Prinsip Reka Bentuk Interaksi

Lima Prinsip Reka Bentuk Interaksi Gambar rajah jejari dengan satu bulatan tengah berlabel Lima Prinsip Reka Bentuk Interaksi. Lima cabang keluar dari bulatan tengah ke lima kotak di sekelilingnya. Kotak di bahagian atas ialah Konsistensi, iaitu semua elemen kekal pada kedudukan yang sama. Kotak di kiri atas ialah Kebolehan Membuat Pemerhatian, iaitu butang atau penunjuk mudah dikesan. Kotak di kiri bawah ialah Boleh Dipelajari, iaitu antara muka mudah difahami dan diingati. Kotak di kanan bawah ialah Maklum Balas, iaitu sistem memberikan tindak balas bermakna terhadap tindakan pengguna. Kotak di kanan atas ialah Kebolehan untuk Menjangka, iaitu pengguna dapat meramal aliran proses. Lima Prinsip Reka Bentuk Interaksi Konsistensi Kebolehan untuk Menjangka Maklum Balas Boleh Dipelajari Kebolehan Membuat Pemerhatian

Lima prinsip asas reka bentuk interaksi yang perlu dipatuhi oleh pembangun produk interaktif.

Penerangan Ringkas

Konsep reka bentuk interaksi, lima prinsip asas, keperluan interaksi manusia dengan komputer, dan kaedah penilaian produk interaktif.

Apakah itu reka bentuk interaksi?

Reka bentuk merujuk kepada susun atur teks, gambar, butang dan menu dalam sesuatu produk. Interaksi pula ialah tindakan manusia semasa menggunakan produk tersebut.

Matlamat kebolehgunaan adalah untuk memastikan pengguna mudah belajar, memberi kesan yang baik, serta memberikan kepuasan dan pengalaman yang menyeronokkan. Contohnya WhatsApp, Facebook, Instagram dan Telegram.

Interaksi Manusia dan Komputer (HCI)

Interaksi Manusia dan Komputer (HCI) membolehkan pengguna menggunakan perkakasan dan perisian komputer dengan mudah dan berkesan.

Bagi memastikan sistem interaktif berjaya, pembangun mesti mengaplikasikan lima prinsip reka bentuk interaksi iaitu konsistensi, kebolehan membuat pemerhatian, boleh dipelajari, kebolehan untuk menjangka, dan maklum balas.

Lima Prinsip Asas Reka Bentuk Interaksi

Konsistensi (consistency) — Semua elemen perlu kekal pada kedudukan yang sama agar pengguna berasa selesa dan fokus tidak terganggu. Reka bentuk perlu konsisten dari segi persembahan dan fungsi pada semua antara muka. Contoh: Butang Close pada Microsoft Windows terletak di penjuru kanan atas, manakala pada Apple MacBook terletak di penjuru kiri atas.
Kebolehan membuat pemerhatian (perceivability) — Penunjuk atau butang interaksi mestilah mudah dikenal pasti oleh pengguna tanpa rasa ragu-ragu. Contoh: Perubahan antara muka Facebook dari semasa ke semasa memerlukan masa untuk pengguna mengenal pasti kedudukan butang interaksi yang baharu.
Boleh dipelajari (learnability) — Reka bentuk interaksi sepatutnya mudah dipelajari dan mudah diingati. Pengguna boleh mengingati cara pengendalian walaupun hanya menggunakannya sekali. Contoh: Aplikasi WhatsApp yang mudah difahami cara operasinya dengan sekali penggunaan.
Kebolehan untuk menjangka (predictability) — Pengguna dapat membuat jangkaan tentang aliran proses sebelum melaksanakannya. Contoh: Pengguna dapat meneka perkara yang akan dipaparkan apabila menekan ikon emosi pada aplikasi WhatsApp.
Maklum balas (feedback) — Sistem memberikan tindak balas bermakna terhadap tindakan pengguna untuk mengelakkan ralat atau pengulangan tindakan yang tidak perlu. Contoh: Paparan pilihan audiens apabila menekan butang public di Facebook, atau teks status loading semasa memproses arahan.

Keperluan Interaksi antara Manusia dengan Komputer

  • Mendapat permintaan dalam pasaran — Pengguna memilih produk dengan kebolehgunaan tinggi, selamat, berfungsi, dan menyeronokkan.
  • Meningkatkan produktiviti — Membantu menghasilkan output dengan lebih cepat melalui penggunaan sumber secara optimum.
  • Mengurangkan kos selepas jualan — Mengurangkan ralat dan kerosakan produk yang membawa kepada kos pembaikan yang tinggi.
  • Mengurangkan kos pembangunan — Mengelakkan pembinaan ciri-ciri yang tidak disukai pengguna atau tidak cekap.
  • Mengembangkan aktiviti dan menambahkan pengalaman manusia — Membuka peluang penerokaan aktiviti baharu melalui infrastruktur teknologi terkini.
  • Pengkomputeran sosial — Membolehkan komunikasi dan perhubungan sosial sesama manusia berlaku melalui perantara komputer.

Menilai Produk Interaktif Berdasarkan Prinsip Asas

Kaedah penilaian produk interaktif termasuk temu bual, pemerhatian, soal selidik, perbincangan ahli kumpulan, dan refleksi.

Pembinaan borang soal selidik kebolehgunaan

Membina sekurang-kurangnya 5 soalan bagi setiap kriteria. Soalan mesti merangkumi aspek positif dan negatif, jelas, tidak berat sebelah, dan tidak terlalu panjang lebar.

Bentuk pilihan jawapan

Skala Likert (1932) mengukur tahap persetujuan pengguna (1 = Tidak Pasti, 2 = Sangat Tidak Setuju, 3 = Tidak Setuju, 4 = Setuju, 5 = Amat Setuju).

Skala Guttman (1944) menghasilkan data yang tegas, jelas, dan konsisten (contoh: Ya / Tidak).

Cuba Jawab Dulu

Cuba jawab sendiri dahulu, kemudian tekan butang untuk menyemak.

Apakah perbezaan antara konsep reka bentuk dan interaksi dalam konteks produk interaktif?

Reka bentuk ialah susun atur teks, gambar, butang dan menu dalam sesuatu produk, manakala interaksi ialah tindakan manusia semasa menggunakan produk tersebut.

Nyatakan dua skala pilihan jawapan yang boleh digunakan dalam membina instrumen soal selidik penilaian kebolehgunaan.

Skala Likert (1932) dan Skala Guttman (1944).

Mengapakah maklum balas penting dalam sesebuah reka bentuk interaksi?

Maklum balas penting untuk memberitahu pengguna bahawa sistem sedang bertindak balas terhadap tindakannya serta mengelakkan proses pengulangan tindakan yang salah dan ralat.

Kesalahan Biasa

  • Menganggap "kebolehan untuk menjangka" sama dengan "maklum balas". Kebolehan menjangka berlaku sebelum/semasa pengguna menekan butang berdasarkan jangkaan aliran, manakala maklum balas ialah tindak balas sistem selepas butang ditekan.
  • Menukar kedudukan elemen antaramuka sesuka hati dalam pelbagai halaman paparan sehingga melanggar prinsip konsistensi.
  • Membina soalan soal selidik yang terlalu panjang atau berat sebelah (bias) yang memaparkan keburukan produk secara terang-terangan.

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Reka bentuk interaksi hanya memfokuskan kepada kecantikan grafik semata-mata.

Fakta Betul

Reka bentuk interaksi turut merangkumi kemudahan penggunaan, kebolehcapaian, susun atur fungsi, serta tindak balas sistem agar mencapai matlamat kebolehgunaan pengguna.

Salah Faham

Skala Likert memberikan jawapan mutlak ya atau tidak.

Fakta Betul

Skala Likert mengukur darjah persetujuan berperingkat (misalnya dari skala 1 hingga 5), manakala Skala Guttman memberikan jawapan dikotomi yang tegas seperti Ya atau Tidak.

Ringkasan

  • Reka bentuk interaksi menggabungkan susun atur visual dan tindak balas manusia berlandaskan lima prinsip utama: konsistensi, kebolehan membuat pemerhatian, boleh dipelajari, kebolehan untuk menjangka, dan maklum balas.
  • Prinsip-prinsip ini menjamin kebolehgunaan yang tinggi, menjimatkan kos, serta meningkatkan produktiviti pengguna.
  • Penilaian kebolehgunaan produk interaktif boleh dinilai secara sistematik menggunakan instrumen soal selidik berasaskan Skala Likert atau Skala Guttman.

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Antara yang berikut, manakah prinsip reka bentuk interaksi yang dipatuhi apabila semua elemen paparan kekal pada kedudukan yang sama pada setiap antara muka aplikasi?

2 Apakah tujuan utama penggunaan Skala Guttman (1944) dalam borang soal selidik penilaian kebolehgunaan produk?

B. Isi Tempat Kosong

3 Simbol atau teks status 'loading' yang dipaparkan semasa sistem memproses arahan merupakan contoh prinsip reka bentuk interaksi iaitu .

4 Prinsip membolehkan pengguna membuat anggapan atau jangkaan terhadap perkara yang akan berlaku dalam aliran proses aplikasi sebelum menggunakannya.

C. Padankan Prinsip Reka Bentuk dengan Penerangannya

Seret prinsip ke penerangan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Prinsip Reka Bentuk
Konsistensi
Kebolehan membuat pemerhatian
Boleh dipelajari
Maklum balas
Penerangan
1 Semua elemen kekal pada kedudukan yang sama pada semua antara muka
2 Butang atau penunjuk interaksi mudah dikesan dan dikenal pasti oleh pengguna
3 Antara muka mudah difahami dan diingati cara penggunaannya walaupun selepas sekali guna
4 Sistem memberikan tindak balas bermakna terhadap tindakan pengguna
 

Kata Kunci

Reka Bentuk Interaksi Kebolehgunaan Konsistensi Kebolehan Membuat Pemerhatian Boleh Dipelajari Kebolehan untuk Menjangka Maklum Balas Skala Likert Skala Guttman