1. Learn
  2. Quick Notes
  3. List
  4. Penyerahan Sarawak kepada kerajaan British
Back

Penyerahan Sarawak kepada kerajaan British

4.4 Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British
SEJARAH • Tingkatan 4 • Bab 4: Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita

4.4 Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British

Selepas Perang Dunia Kedua tamat, Sarawak tidak lagi ditadbir oleh Dinasti Brooke sebaliknya diserahkan kepada kerajaan British. Sebelum penyerahan rasmi berlaku, Sarawak melalui fasa pentadbiran tentera. Penyerahan Sarawak didorong oleh beberapa faktor utama seperti ketiadaan waris takhta, tekanan daripada pihak British, dan masalah kewangan yang meruncing. Langkah penyerahan ini melibatkan proses rundingan rasmi, tinjauan ahli parlimen British, dan pengundian undang-undang di Majlis Negeri sebelum Sarawak diisytiharkan sebagai tanah jajahan British.

Objektif Pembelajaran

  • Menyatakan pentadbiran tentera yang diperkenalkan di Sarawak selepas Perang Dunia Kedua.
  • Menjelaskan faktor-faktor penyerahan Sarawak kepada kerajaan British oleh Vyner Brooke.
  • Memerihalkan kronologi dan proses penyerahan Sarawak sehingga diisytiharkan sebagai tanah jajahan British.
  • Menghuraikan hasil tinjauan ahli parlimen British (Gammans dan Rees Williams) serta keputusan undian dalam Majlis Negeri.

Carta Alir Kronologi Proses Penyerahan Sarawak kepada British

Lihat langkah demi langkah proses penyerahan daripada rundingan awal hingga pengisytiharan rasmi di Kuching.

1 Pentadbiran Tentera BBCAU 11 September 1945

Tentera Australia mendarat di Kuching dan memperkenalkan British Borneo Civil Affairs Unit (BBCAU).

2 Persetujuan Vyner Brooke 24 Oktober 1945

Vyner Brooke bersetuju menyerahkan Sarawak selepas menandatangani persetujuan dengan Pejabat Tanah Jajahan.

3 Misi Gammans & Rees Williams 2 Mei 1946

Dua ahli parlimen British tiba di Kuching untuk membuat tinjauan terhadap reaksi rakyat Sarawak.

4 Pengundian Cession Bill

Majlis Negeri meluluskan Rang Undang-Undang Penyerahan dengan keputusan 19 menyokong lawan 16 menentang.

5 Hari Penyerahan Sarawak 1 Julai 1946

Sarawak secara rasmi diisytiharkan sebagai tanah jajahan British di Kuching.

Penerangan Ringkas

Fahami pentadbiran tentera, faktor penyerahan dan proses penyerahan Sarawak kepada British.

Pentadbiran Tentera di Sarawak

Selepas Perang Dunia Kedua tamat, tentera Australia mendarat di Kuching. Pentadbiran tentera diperkenalkan iaitu BBCAU pada 11 September 1945. Pada tahun 1946, British memperkenalkan BMA di Sarawak. Pada 1 Julai 1946, Vyner Brooke menyerahkan Sarawak kepada kerajaan British, mencetuskan tentangan hebat masyarakat tempatan.

Faktor Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British

1. Masalah Pewarisan Takhta

  • Vyner Brooke tidak mempunyai anak lelaki untuk menggantikan tempatnya sebagai raja.
  • Beliau semakin tua dan uzur.
  • Vyner Brooke enggan melantik anak saudaranya, Anthony Brooke, untuk menggantikannya.

2. Desakan Kerajaan British

  • Pada 19 Jun 1944, Pejabat Tanah Jajahan mendesak Vyner Brooke memberikan kuasa lebih luas bagi meluaskan penguasaan British di Sarawak.
  • British ingin menguasai kekayaan ekonomi dan menjaga kepentingan pelaburan British di Sarawak dengan menjadikannya tanah jajahan.
  • Pada 28 Februari 1945, Pejabat Tanah Jajahan mengutus surat pendirian penyerahan kepada Vyner Brooke, dan akhirnya Vyner Brooke bersetuju.

3. Masalah Kewangan

  • Vyner Brooke menghadapi masalah kewangan untuk memulihkan Sarawak pasca-Perang Dunia Kedua.
  • Ekonomi Sarawak terjejas: lombong minyak musnah dan ladang getah terbiar.
  • Kemudahan asas seperti pendidikan, kesihatan, jalan raya, dan lapangan terbang memerlukan pembaikan segera.
  • Vyner Brooke tidak berkemampuan membangunkan semula negeri Sarawak.

Proses Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British

1
Surat Perjanjian Awal 28 Februari 1945
Pejabat Tanah Jajahan mengutus surat meminta Vyner Brooke menandatangani perjanjian dengan George Henry Hall. Pada 24 Oktober 1945, Vyner Brooke bersetuju menyerahkan Sarawak.
2
Mendapatkan Persetujuan Ketua Tempatan
Vyner Brooke menghantar setiausaha peribadinya, Gerard T. MacBryan, untuk mendapatkan persetujuan daripada ketua-ketua tempatan. MacBryan pulang ke England membawa dokumen sokongan, namun penyerahan tersebut dilakukan tanpa pengetahuan rakyat Sarawak.
3
Arahan Kelulusan Rasmi
Kerajaan British mengarahkan Vyner Brooke mendapatkan kelulusan Majlis Negeri dan persetujuan rakyat Sarawak terlebih dahulu.
4
Tinjauan Ahli Parlimen British 2 Mei 1946
British menghantar dua ahli parlimen, iaitu Gammans dan Rees Williams, yang tiba di Kuching pada 2 Mei 1946. Hasil tinjauan: sebahagian besar peribumi menentang penyerahan Sarawak, orang Cina menyokong penyerahan Sarawak, dan terdapat penduduk yang tidak memahami maksud penyerahan Sarawak. Laporan tinjauan dibawa ke Majlis Negeri untuk diundi.
5
Pengundian Rang Undang-Undang Penyerahan (Cession Bill)
Majlis Negeri mengeluarkan Rang Undang-Undang Penyerahan. Keputusan undian: golongan propenyerahan menang tipis dengan 19 undi, manakala 16 undi menentang.
6
Pengisytiharan Penyerahan 1 Julai 1946
Taraf Sarawak sebagai negeri naungan British dimansuhkan dan Sarawak disahkan menjadi tanah jajahan British. Pada 1 Julai 1946, Hari Penyerahan Sarawak diisytiharkan di Kuching.

Cuba Jawab Dulu

Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan “Semak Jawapan”.

1

Apakah unit pentadbiran tentera yang diperkenalkan di Sarawak sebaik sahaja tentera Australia mendarat di Kuching pada 11 September 1945?

Jawapan: British Borneo Civil Affairs Unit (BBCAU).
2

Mengapakah Vyner Brooke menghadapi masalah pewarisan takhta di Sarawak?

Jawapan: Beliau tidak mempunyai anak lelaki untuk menggantikannya sebagai raja, semakin tua dan uzur, serta enggan melantik anak saudaranya Anthony Brooke.
3

Berapakah keputusan undian Rang Undang-Undang Penyerahan (Cession Bill) dalam Majlis Negeri?

Jawapan: Golongan propenyerahan menang dengan 19 undi, manakala 16 undi menentang.

Kesalahan Biasa

  • ! Menganggap Anthony Brooke ialah anak kandung kepada Vyner Brooke, padahal Anthony Brooke merupakan anak saudaranya (anak kepada Bertram Brooke).
  • ! Menyangka British terus mentadbir Sarawak melalui BMA sebaik sahaja Jepun menyerah kalah tanpa melalui pentadbiran tentera BBCAU oleh pihak Australia terlebih dahulu.
  • ! Menganggap seluruh penduduk Sarawak menentang penyerahan secara seragam, sedangkan hasil tinjauan mendapati orang Cina menyokong penyerahan manakala sebahagian penduduk tidak memahaminya.
  • ! Beranggapan Rang Undang-Undang Penyerahan diluluskan dengan sokongan majoriti mutlak, sedangkan undiannya sangat sengit (19 menyokong lawan 16 menentang).

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Sarawak diserahkan semata-mata kerana British merampas kuasa secara paksa tanpa persetujuan Vyner Brooke.

Fakta Betul

Walaupun Pejabat Tanah Jajahan mendesak, Vyner Brooke sendiri bersetuju menyerahkan Sarawak atas faktor ketiadaan waris takhta dan masalah kewangan yang meruncing untuk membangunkan semula Sarawak selepas perang.

Salah Faham

Tindakan Gerard T. MacBryan mendapatkan persetujuan ketua tempatan membuktikan seluruh rakyat Sarawak telah bersetuju.

Fakta Betul

Persetujuan tersebut ditandatangani oleh ketua tempatan secara tergesa-gesa tanpa pengetahuan dan kefahaman rakyat Sarawak secara menyeluruh.

Ringkasan

  • Sarawak diserahkan kepada kerajaan British pada 1 Julai 1946.
  • Penyerahan didorong oleh masalah pewarisan takhta Dinasti Brooke, desakan imperialisme ekonomi British, dan ketidakmampuan kewangan Vyner Brooke untuk memulihkan kerosakan pascaperang.
  • Walaupun majoriti peribumi menentang seperti yang dilaporkan oleh Gammans dan Rees Williams, penyerahan tetap diteruskan.
  • Penyerahan diluluskan secara sah melalui pengundian Cession Bill di Majlis Negeri dengan kelebihan 3 undi.

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Apakah tujuan utama kerajaan British menghantar dua ahli parlimennya, Gammans dan Rees Williams, ke Kuching pada Mei 1946?

2 Antara kemudahan berikut, yang manakah mengalami kerosakan teruk sehingga menimbulkan masalah kewangan kepada Vyner Brooke selepas Perang Dunia Kedua?

B. Isi Tempat Kosong

3 Pada 11 September 1945, tentera Australia memperkenalkan pentadbiran tentera di Sarawak yang dikenali sebagai .

4 Keputusan undian Rang Undang-Undang Penyerahan di Majlis Negeri menunjukkan golongan propenyerahan menang dengan memperoleh sebanyak undi.

C. Padankan Tokoh dengan Peranan / Tindakan

Seret nama tokoh ke peranan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak peranan.

Tokoh
Gerard T. MacBryan
Anthony Brooke
George Henry Hall
Gammans dan Rees Williams
Peranan / Tindakan
1 Setiausaha peribadi yang dihantar untuk mendapatkan persetujuan ketua tempatan Sarawak.
2 Anak saudara Vyner Brooke yang enggan dilantik sebagai pengganti raja Sarawak.
3 Setiausaha Tanah Jajahan yang berurusan dalam surat perjanjian penyerahan Sarawak dengan Vyner Brooke.
4 Ahli parlimen British yang menjalankan tinjauan reaksi rakyat Sarawak terhadap penyerahan.
 

Kata Kunci

BBCAU BMA Anthony Brooke Gerard T. MacBryan Cession Bill Negeri Naungan
The views expressed in the notes here are those of the contributor and don’t necessarily represent the views of Pandai.

Penyerahan Sarawak kepada kerajaan British

4.4 Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British
SEJARAH • Tingkatan 4 • Bab 4: Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita

4.4 Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British

Selepas Perang Dunia Kedua tamat, Sarawak tidak lagi ditadbir oleh Dinasti Brooke sebaliknya diserahkan kepada kerajaan British. Sebelum penyerahan rasmi berlaku, Sarawak melalui fasa pentadbiran tentera. Penyerahan Sarawak didorong oleh beberapa faktor utama seperti ketiadaan waris takhta, tekanan daripada pihak British, dan masalah kewangan yang meruncing. Langkah penyerahan ini melibatkan proses rundingan rasmi, tinjauan ahli parlimen British, dan pengundian undang-undang di Majlis Negeri sebelum Sarawak diisytiharkan sebagai tanah jajahan British.

Objektif Pembelajaran

  • Menyatakan pentadbiran tentera yang diperkenalkan di Sarawak selepas Perang Dunia Kedua.
  • Menjelaskan faktor-faktor penyerahan Sarawak kepada kerajaan British oleh Vyner Brooke.
  • Memerihalkan kronologi dan proses penyerahan Sarawak sehingga diisytiharkan sebagai tanah jajahan British.
  • Menghuraikan hasil tinjauan ahli parlimen British (Gammans dan Rees Williams) serta keputusan undian dalam Majlis Negeri.

Carta Alir Kronologi Proses Penyerahan Sarawak kepada British

Lihat langkah demi langkah proses penyerahan daripada rundingan awal hingga pengisytiharan rasmi di Kuching.

1 Pentadbiran Tentera BBCAU 11 September 1945

Tentera Australia mendarat di Kuching dan memperkenalkan British Borneo Civil Affairs Unit (BBCAU).

2 Persetujuan Vyner Brooke 24 Oktober 1945

Vyner Brooke bersetuju menyerahkan Sarawak selepas menandatangani persetujuan dengan Pejabat Tanah Jajahan.

3 Misi Gammans & Rees Williams 2 Mei 1946

Dua ahli parlimen British tiba di Kuching untuk membuat tinjauan terhadap reaksi rakyat Sarawak.

4 Pengundian Cession Bill

Majlis Negeri meluluskan Rang Undang-Undang Penyerahan dengan keputusan 19 menyokong lawan 16 menentang.

5 Hari Penyerahan Sarawak 1 Julai 1946

Sarawak secara rasmi diisytiharkan sebagai tanah jajahan British di Kuching.

Penerangan Ringkas

Fahami pentadbiran tentera, faktor penyerahan dan proses penyerahan Sarawak kepada British.

Pentadbiran Tentera di Sarawak

Selepas Perang Dunia Kedua tamat, tentera Australia mendarat di Kuching. Pentadbiran tentera diperkenalkan iaitu BBCAU pada 11 September 1945. Pada tahun 1946, British memperkenalkan BMA di Sarawak. Pada 1 Julai 1946, Vyner Brooke menyerahkan Sarawak kepada kerajaan British, mencetuskan tentangan hebat masyarakat tempatan.

Faktor Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British

1. Masalah Pewarisan Takhta

  • Vyner Brooke tidak mempunyai anak lelaki untuk menggantikan tempatnya sebagai raja.
  • Beliau semakin tua dan uzur.
  • Vyner Brooke enggan melantik anak saudaranya, Anthony Brooke, untuk menggantikannya.

2. Desakan Kerajaan British

  • Pada 19 Jun 1944, Pejabat Tanah Jajahan mendesak Vyner Brooke memberikan kuasa lebih luas bagi meluaskan penguasaan British di Sarawak.
  • British ingin menguasai kekayaan ekonomi dan menjaga kepentingan pelaburan British di Sarawak dengan menjadikannya tanah jajahan.
  • Pada 28 Februari 1945, Pejabat Tanah Jajahan mengutus surat pendirian penyerahan kepada Vyner Brooke, dan akhirnya Vyner Brooke bersetuju.

3. Masalah Kewangan

  • Vyner Brooke menghadapi masalah kewangan untuk memulihkan Sarawak pasca-Perang Dunia Kedua.
  • Ekonomi Sarawak terjejas: lombong minyak musnah dan ladang getah terbiar.
  • Kemudahan asas seperti pendidikan, kesihatan, jalan raya, dan lapangan terbang memerlukan pembaikan segera.
  • Vyner Brooke tidak berkemampuan membangunkan semula negeri Sarawak.

Proses Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British

1
Surat Perjanjian Awal 28 Februari 1945
Pejabat Tanah Jajahan mengutus surat meminta Vyner Brooke menandatangani perjanjian dengan George Henry Hall. Pada 24 Oktober 1945, Vyner Brooke bersetuju menyerahkan Sarawak.
2
Mendapatkan Persetujuan Ketua Tempatan
Vyner Brooke menghantar setiausaha peribadinya, Gerard T. MacBryan, untuk mendapatkan persetujuan daripada ketua-ketua tempatan. MacBryan pulang ke England membawa dokumen sokongan, namun penyerahan tersebut dilakukan tanpa pengetahuan rakyat Sarawak.
3
Arahan Kelulusan Rasmi
Kerajaan British mengarahkan Vyner Brooke mendapatkan kelulusan Majlis Negeri dan persetujuan rakyat Sarawak terlebih dahulu.
4
Tinjauan Ahli Parlimen British 2 Mei 1946
British menghantar dua ahli parlimen, iaitu Gammans dan Rees Williams, yang tiba di Kuching pada 2 Mei 1946. Hasil tinjauan: sebahagian besar peribumi menentang penyerahan Sarawak, orang Cina menyokong penyerahan Sarawak, dan terdapat penduduk yang tidak memahami maksud penyerahan Sarawak. Laporan tinjauan dibawa ke Majlis Negeri untuk diundi.
5
Pengundian Rang Undang-Undang Penyerahan (Cession Bill)
Majlis Negeri mengeluarkan Rang Undang-Undang Penyerahan. Keputusan undian: golongan propenyerahan menang tipis dengan 19 undi, manakala 16 undi menentang.
6
Pengisytiharan Penyerahan 1 Julai 1946
Taraf Sarawak sebagai negeri naungan British dimansuhkan dan Sarawak disahkan menjadi tanah jajahan British. Pada 1 Julai 1946, Hari Penyerahan Sarawak diisytiharkan di Kuching.

Cuba Jawab Dulu

Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan “Semak Jawapan”.

1

Apakah unit pentadbiran tentera yang diperkenalkan di Sarawak sebaik sahaja tentera Australia mendarat di Kuching pada 11 September 1945?

Jawapan: British Borneo Civil Affairs Unit (BBCAU).
2

Mengapakah Vyner Brooke menghadapi masalah pewarisan takhta di Sarawak?

Jawapan: Beliau tidak mempunyai anak lelaki untuk menggantikannya sebagai raja, semakin tua dan uzur, serta enggan melantik anak saudaranya Anthony Brooke.
3

Berapakah keputusan undian Rang Undang-Undang Penyerahan (Cession Bill) dalam Majlis Negeri?

Jawapan: Golongan propenyerahan menang dengan 19 undi, manakala 16 undi menentang.

Kesalahan Biasa

  • ! Menganggap Anthony Brooke ialah anak kandung kepada Vyner Brooke, padahal Anthony Brooke merupakan anak saudaranya (anak kepada Bertram Brooke).
  • ! Menyangka British terus mentadbir Sarawak melalui BMA sebaik sahaja Jepun menyerah kalah tanpa melalui pentadbiran tentera BBCAU oleh pihak Australia terlebih dahulu.
  • ! Menganggap seluruh penduduk Sarawak menentang penyerahan secara seragam, sedangkan hasil tinjauan mendapati orang Cina menyokong penyerahan manakala sebahagian penduduk tidak memahaminya.
  • ! Beranggapan Rang Undang-Undang Penyerahan diluluskan dengan sokongan majoriti mutlak, sedangkan undiannya sangat sengit (19 menyokong lawan 16 menentang).

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Sarawak diserahkan semata-mata kerana British merampas kuasa secara paksa tanpa persetujuan Vyner Brooke.

Fakta Betul

Walaupun Pejabat Tanah Jajahan mendesak, Vyner Brooke sendiri bersetuju menyerahkan Sarawak atas faktor ketiadaan waris takhta dan masalah kewangan yang meruncing untuk membangunkan semula Sarawak selepas perang.

Salah Faham

Tindakan Gerard T. MacBryan mendapatkan persetujuan ketua tempatan membuktikan seluruh rakyat Sarawak telah bersetuju.

Fakta Betul

Persetujuan tersebut ditandatangani oleh ketua tempatan secara tergesa-gesa tanpa pengetahuan dan kefahaman rakyat Sarawak secara menyeluruh.

Ringkasan

  • Sarawak diserahkan kepada kerajaan British pada 1 Julai 1946.
  • Penyerahan didorong oleh masalah pewarisan takhta Dinasti Brooke, desakan imperialisme ekonomi British, dan ketidakmampuan kewangan Vyner Brooke untuk memulihkan kerosakan pascaperang.
  • Walaupun majoriti peribumi menentang seperti yang dilaporkan oleh Gammans dan Rees Williams, penyerahan tetap diteruskan.
  • Penyerahan diluluskan secara sah melalui pengundian Cession Bill di Majlis Negeri dengan kelebihan 3 undi.

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Apakah tujuan utama kerajaan British menghantar dua ahli parlimennya, Gammans dan Rees Williams, ke Kuching pada Mei 1946?

2 Antara kemudahan berikut, yang manakah mengalami kerosakan teruk sehingga menimbulkan masalah kewangan kepada Vyner Brooke selepas Perang Dunia Kedua?

B. Isi Tempat Kosong

3 Pada 11 September 1945, tentera Australia memperkenalkan pentadbiran tentera di Sarawak yang dikenali sebagai .

4 Keputusan undian Rang Undang-Undang Penyerahan di Majlis Negeri menunjukkan golongan propenyerahan menang dengan memperoleh sebanyak undi.

C. Padankan Tokoh dengan Peranan / Tindakan

Seret nama tokoh ke peranan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak peranan.

Tokoh
Gerard T. MacBryan
Anthony Brooke
George Henry Hall
Gammans dan Rees Williams
Peranan / Tindakan
1 Setiausaha peribadi yang dihantar untuk mendapatkan persetujuan ketua tempatan Sarawak.
2 Anak saudara Vyner Brooke yang enggan dilantik sebagai pengganti raja Sarawak.
3 Setiausaha Tanah Jajahan yang berurusan dalam surat perjanjian penyerahan Sarawak dengan Vyner Brooke.
4 Ahli parlimen British yang menjalankan tinjauan reaksi rakyat Sarawak terhadap penyerahan.
 

Kata Kunci

BBCAU BMA Anthony Brooke Gerard T. MacBryan Cession Bill Negeri Naungan
The views expressed in the notes here are those of the contributor and don’t necessarily represent the views of Pandai.
Chapter : Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita
Topic : Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British
Form 4 Sejarah
Related notes

Report this note
© 2026 Pandai.org All Rights Reserved

Quiz
View video m
Notes
Account