2.4 Perkembangan Nasionalisme di Asia Tenggara
Nasionalisme di Asia Tenggara berakar umbi daripada gerakan membebaskan diri daripada penjajahan kuasa Barat seperti yang berlaku di Filipina, Burma (Myanmar), Vietnam, dan Indonesia. Di Thailand pula, gerakan nasionalisme bersifat unik kerana bermatlamat menuntut pembaharuan dalam pentadbiran dan mengekalkan kedaulatan negara daripada ancaman imperialisme Barat.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan perkembangan gerakan nasionalisme di Filipina, Burma, Vietnam, dan Indonesia yang menentang penjajahan Barat.
- Menganalisis ciri-ciri gerakan nasionalisme di Thailand yang berbeza daripada negara Asia Tenggara yang lain.
- Mengenal pasti tokoh-tokoh utama, pertubuhan, akhbar, serta peristiwa penting dalam perjuangan nasionalisme di setiap negara Asia Tenggara.
Garis Masa & Pemetaan Nasionalisme di Asia Tenggara
Bandingkan matlamat perjuangan dan tokoh utama di lima negara Asia Tenggara.
| Negara | Penjajah / Status | Tokoh Utama | Isu Pencetus / Cara Perjuangan | Hasil / Pencapaian |
|---|---|---|---|---|
| 🇵🇭Filipina | Sepanyol, kemudian Amerika Syarikat | Jose Rizal, Andres Bonifacio, Emilio Aguinaldo, Sergio Osmena | Gerakan Propaganda, Liga Filipina, Katipunan, Revolusi Filipina 1896, diplomasi politik | Kemerdekaan diisytihar 1899 tetapi tidak diiktiraf AS; perwakilan dalam Dewan Perhimpunan 1907 |
| 🇲🇲Burma | British | U Ba Pe, Saya San, Aung San, Kyaw Nein, U Nu, Dr. Ba Maw | Isu kasut dalam kuil Buddha, Revolusi Pelajar 1920, Pemberontakan Saya San, Parti Do Bama Asiayone | Perlembagaan Burma 1935; Dr. Ba Maw menjadi Perdana Menteri pertama 1937 |
| 🇻🇳Vietnam | Perancis | Nguyen Thai Hoc, Ho Chi Minh | Akhbar Tribune Indige dan Cloche Felee, VNQDD, Parti Komunis Vietnam, pemberontakan 1930 | Kemerdekaan Republik Demokratik Vietnam 1945; Republik Vietnam bersatu 1976 |
| 🇮🇩Indonesia | Belanda | Raden Adjeng Kartini, Soekarno | Pendidikan wanita, Muhammadiyah, Sarekat Islam, PKI, PNI, Sumpah Pemuda 1928, PPPKI | Ikrar satu tanah air, satu bangsa, satu bahasa; permuafakatan parti politik |
| 🇹🇭Thailand | Tidak pernah dijajah | Raja Mongkut, Raja Chulalongkorn, Nai Pridi Phanomyong, Phibulsongkram | Pemodenan birokrasi Barat, Revolusi Thai 1932, nasionalisme ekonomi | Raja berperlembagaan; nama Siam ditukar kepada Thailand 1939 |
Penerangan Ringkas
Gerakan nasionalisme di Asia Tenggara terbahagi kepada dua bentuk utama.
Negara yang Dijajah
Filipina, Burma, Vietnam, dan Indonesia berjuang untuk menyingkirkan penjajah asing dan menuntut kemerdekaan. Perjuangan bermula daripada gerakan sederhana atau budaya dan pendidikan, lalu bertukar menjadi radikal dan revolusioner.
Thailand yang Unik
Thailand mengamalkan nasionalisme defensif dan reformis. Raja-rajanya memodenkan negara melalui birokrasi Barat untuk mengelak penjajahan, manakala rakyat melancarkan Revolusi 1932 bagi menuntut sistem demokrasi raja berperlembagaan dan menguasai ekonomi daripada orang asing.
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan “Semak Jawapan”.
Mengapakah gerakan nasionalisme di Thailand berbeza daripada gerakan nasionalisme di negara Asia Tenggara yang lain?
Apakah isu awal yang digunakan oleh Persatuan Belia Buddha di Burma untuk membangkitkan semangat kebangsaan?
Apakah tiga ikrar utama yang termaktub dalam “Sumpah Pemuda” 1928 di Indonesia?
Kesalahan Biasa
- Menganggap Emilio Aguinaldo menentang Amerika Syarikat sejak awal, sedangkan beliau pada asalnya bekerjasama dengan Amerika Syarikat untuk mengusir Sepanyol sebelum kecewa kerana kemerdekaan Filipina tidak diiktiraf.
- Tertukar parti dan tokoh di Vietnam, iaitu mengaitkan Nguyen Thai Hoc dengan Parti Komunis Vietnam, sedangkan beliau merupakan pemimpin Viet Nam Quoc Dang Dang (VNQDD).
- Menganggap Thailand pernah dijajah oleh kuasa Barat seperti British kerana terdapat penasihat British dalam pentadbirannya.
Salah Faham Konsep
Nasionalisme hanya wujud melalui perjuangan bersenjata atau revolusi menentang penjajah.
Nasionalisme juga boleh dizahirkan melalui penulisan karya, pendidikan seperti Raden Adjeng Kartini, diplomasi politik seperti Sergio Osmena, serta pemodenan pentadbiran dan birokrasi dari dalam seperti Raja Mongkut dan Raja Chulalongkorn.
Istilah “Thakin” di Burma ialah gelaran yang diberikan oleh penjajah British kepada penduduk tempatan.
“Thakin” bermaksud “tuan”, iaitu gelaran yang diambil sendiri oleh siswazah universiti dan pemimpin Do Bama Asiayone untuk menegaskan bahawa orang Burma mesti bertuankan orang Burma, bukannya orang luar.
Ringkasan
- Nasionalisme di Asia Tenggara dipacu oleh kesedaran menolak penindasan penjajah di Filipina, Burma, Vietnam, dan Indonesia.
- Di Thailand, nasionalisme didorong oleh usaha memelihara kedaulatan serta menuntut pembaharuan pentadbiran.
- Gabungan pendekatan diplomasi, pendidikan, agama, dan revolusi radikal membentuk haluan kemerdekaan dan pembinaan negara bangsa di rantau ini.
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Mengapakah Jose Rizal menubuhkan Liga Filipina pada tahun 1892?
2 Apakah kesan Revolusi Thai 1932 yang dilancarkan oleh Parti Rakyat pimpinan Nai Pridi Phanomyong dan Phibulsongkram?
B. Isi Tempat Kosong
3 Karya Raden Adjeng Kartini yang mendedahkan dasar diskriminasi Belanda terhadap bangsa Indonesia diterbitkan dengan judul .
4 Golongan Thakin di Burma menubuhkan Parti yang bermaksud “Kami Orang Burma” untuk memperjuangkan kemerdekaan.
C. Padankan Tokoh Nasionalis dengan Peranan
Seret nama tokoh ke kotak peranan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak peranan.
