Quick Notes

Quick Notes

Sejarah Chapter 1: Warisan Negara Bangsa
1.4
1.4 Peranan Pemerintah dan Rakyat
SEJARAH • Tingkatan 4 • Bab 1: Warisan Negara Bangsa

1.4 Peranan Pemerintah dan Rakyat

Masyarakat dalam Kesultanan Melayu Melaka terbahagi kepada dua kelompok utama, iaitu golongan pemerintah dan golongan diperintah. Hubungan antara pemerintah dengan rakyat bertindak secara timbal balik berlandaskan konsep waadat (perjanjian).

Objektif Pembelajaran

  • Menyatakan struktur pembahagian masyarakat dalam Kesultanan Melayu Melaka (golongan pemerintah dan golongan diperintah).
  • Menyenaraikan peranan sultan, pembesar dan rakyat dalam sistem pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka.
  • Menjelaskan maksud dan kepentingan konsep waadat serta tulah dalam hubungan timbal balik antara pemerintah dengan rakyat.

Struktur Hubungan Timbal Balik Pemerintah dan Rakyat Kesultanan Melayu Melaka

Hierarki dua kelompok masyarakat serta aliran tanggungjawab timbal balik yang diikat oleh konsep waadat.

Golongan Pemerintah

Sultan, Pembesar, Kerabat Raja, Ulama

Peranan: Naungan, keselamatan, keadilan

↓
Waadat Perjanjian taat setia antara pemerintah dengan rakyat
↓

Golongan Diperintah

Rakyat merdeka: petani, peniaga, nelayan, tukang; dan Hamba: hamba raja, berhutang, biasa

Peranan: Kesetiaan, sistem kerah, tenaga perang

Penerangan Ringkas

Struktur Masyarakat

Masyarakat terbahagi kepada dua golongan: Golongan Pemerintah dan Golongan Diperintah.

Hubungan Timbal Balik

Hubungan antara pemerintah dengan rakyat bukanlah hubungan sehala, sebaliknya bercirikan timbal balik berlandaskan waadat.

1
Peranan Sultan
Menaungi dan menjaga keselamatan seluruh rakyat, mewujudkan perpaduan, memastikan kemakmuran serta kestabilan pentadbiran, dan memperkenalkan sistem undang-undang.
2
Peranan Pembesar
Memelihara keamanan dan kebajikan rakyat di kawasan pegangan, menjadi perantara rasmi antara sultan dengan rakyat, mengutip hasil cukai melalui sistem serah, dan membekalkan tenaga tentera melalui sistem kerah.
3
Peranan Rakyat
Menunjukkan taat setia, mematuhi arahan pemerintah, menyertai angkatan tentera, menghadiri majlis umum, menjadi pengayuh kapal perang, dan menyumbang tenaga kerja fizikal melalui sistem kerah.
"Rakyat itu umpama akar, yang raja itu umpama pohon: jikalau tiada akar nescaya pohon tiada akan dapat berdiri demikian lagi raja itu dengan segala rakyatnya." — Petikan Sejarah Melayu

Cuba Jawab Dulu

Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".

1

Siapakah dua tokoh yang memeterai perjanjian waadat dalam sejarah Kesultanan Melayu Melaka?

Jawapan: Sang Sapurba (mewakili golongan pemerintah) dan Demang Lebar Daun (mewakili golongan diperintah).
2

Apakah maksud konsep "tulah" menurut glosari buku teks?

Jawapan: Tulah bererti kecelakaan yang menimpa seseorang kerana melanggar larangan atau titah raja dan menderhaka kepada raja.
3

Nyatakan dua peranan pembesar dalam kawasan pegangan mereka.

Jawapan: Memelihara keamanan dan kebajikan rakyat, serta mengutip hasil melalui sistem serah (atau membekalkan tenaga tentera melalui sistem kerah).

Kesalahan Biasa

  • ! Menganggap ulama dan kerabat raja tergolong dalam golongan diperintah kerana bukan sultan; fakta sebenar dalam buku teks menetapkan ulama dan kerabat raja sebahagian daripada golongan pemerintah.
  • ! Menukar peranan antara sistem serah dan sistem kerah; sistem serah melibatkan kutipan hasil/cukai pertanian, manakala sistem kerah melibatkan sumbangan tenaga manusia (seperti membina istana atau jalan).
  • ! Menyatakan bahawa rakyat berhak menderhaka jika tidak berpuas hati; menurut waadat dan kepercayaan tradisi, rakyat dilarang menderhaka kerana takut ditimpa tulah.

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Hubungan raja dan rakyat bersifat mutlak di mana rakyat hanya diperhambakan tanpa sebarang tanggungjawab daripada pihak raja.

Fakta Betul

Hubungan ini bersifat timbal balik seperti perumpamaan "pohon dan akar"; raja tidak dapat berdiri kukuh tanpa sokongan rakyat, dan raja wajib menjaga keselamatan serta kebajikan rakyat baginda.

Salah Faham

Hamba bukan sebahagian daripada struktur masyarakat Kesultanan Melayu Melaka.

Fakta Betul

Hamba merupakan sebahagian daripada golongan diperintah yang terbahagi kepada tiga kategori, iaitu hamba raja, hamba berhutang dan hamba biasa.

Ringkasan

  • Masyarakat Kesultanan Melayu Melaka terbahagi kepada golongan pemerintah (sultan, pembesar, kerabat raja, ulama) dan golongan diperintah (rakyat bebas dan hamba).
  • Hubungan kedua-duanya terikat menerusi konsep waadat, di mana pemerintah menjamin keselamatan, keadilan dan kebajikan.
  • Rakyat membalasnya dengan taat setia, tenaga tentera, sistem serah serta sistem kerah bagi menjamin keharmonian negeri.

Aktiviti Ringkas

A. Kuiz Objektif

1 Antara berikut, yang manakah merupakan peranan utama seorang sultan dalam Kesultanan Melayu Melaka?

2 Apakah yang dimaksudkan dengan istilah "waadat"?

B. Isi Tempat Kosong

3 Mengikut kepercayaan tradisi Melayu, rakyat tidak akan menderhaka kepada raja kerana takut ditimpa .

4 Pembesar mengutip hasil daripada rakyat melalui sistem serah dan membekalkan tenaga tentera melalui sistem .

C. Padankan Peranan atau Status dengan Golongan Masyarakat

Seret pilihan ke tempat yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.

Peranan / Kategori
Ulama dan Kerabat Raja
Petani, Tukang dan Nelayan
Menyumbang tenaga membina istana dan jalan
Menjadi perantara antara sultan dengan rakyat
Golongan Masyarakat
1 Golongan Pemerintah
2 Rakyat Merdeka (Golongan Diperintah)
3 Peranan Rakyat (Sistem Kerah)
4 Peranan Pembesar
 

Kata Kunci

Waadat Tulah Sistem Serah Sistem Kerah Kawasan Pegangan Golongan Pemerintah Golongan Diperintah