2.4 Prosedur Mengurus Sumber Teknologi yang Diperlukan dalam Operasi Sesebuah Perniagaan
Sumber teknologi merupakan sebahagian daripada aset perniagaan yang amat bernilai. Dalam operasi sesebuah perniagaan, pengurusan sumber teknologi dilakukan secara sistematik melalui dua kaedah utama, iaitu pengurusan paten dan pengurusan hak cipta terpelihara. Pengurusan ini penting bagi memastikan reka cipta, inovasi produk, serta karya intelek sesebuah perniagaan mendapat perlindungan undang-undang dan tidak disalahgunakan oleh pihak lain.
Objektif Pembelajaran
- Menyatakan maksud dan kepentingan pengurusan paten serta hak cipta terpelihara dalam perniagaan.
- Menjelaskan prosedur permohonan dan syarat pendaftaran paten melalui Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO).
- Mengenal pasti kategori karya yang layak menerima perlindungan hak cipta terpelihara di bawah Akta Hak Cipta 1987 serta agensi penguatkuasa yang terlibat.
Infografik Perbandingan: Pengurusan Paten vs Hak Cipta Terpelihara
Memudahkan murid membezakan ciri, skop perlindungan, agensi, dan contoh bagi kedua-dua kaedah pengurusan sumber teknologi.
| Aspek | Paten | Hak Cipta Terpelihara |
|---|---|---|
| Definisi | Hak eksklusif untuk suatu reka cipta, sama ada berupa satu produk atau satu proses untuk menghasilkan sesuatu yang baharu. | Hak eksklusif kepada pencipta karya untuk mengawal penggunaan karya mereka bagi suatu tempoh masa tertentu. |
| Asas perundangan | Pendaftaran melalui Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO). | Akta Hak Cipta 1987. |
| Syarat utama | Reka cipta mestilah belum dizahirkan oleh mana-mana syarikat. | Ekspresi idea telah direkodkan atau dijadikan bahan dizahirkan. |
| Tempoh perlindungan | 20 tahun dari tarikh pemfailan. | Tempoh masa tertentu mengikut kategori karya. |
| Contoh | Paten reka bentuk kereta, paten teknologi telefon pintar. | Novel Justeru Impian di Jaring, filem BoBoiBoy The Movie, album Tahajjud Cinta. |
Penerangan Ringkas
Perniagaan perlu melindungi sumber teknologinya agar kelebihan daya saing tidak dicuri atau ditiru. Perlindungan ini terbahagi kepada dua kaedah utama, iaitu paten dan hak cipta terpelihara.
Pengurusan Paten
Paten ialah hak eksklusif untuk suatu reka cipta, sama ada berupa satu produk atau satu proses untuk menghasilkan sesuatu yang baharu. Semua reka cipta yang hendak dipatenkan mestilah belum dizahirkan oleh mana-mana syarikat.
Usahawan boleh mendaftar paten melalui Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO). Pendaftaran paten di Malaysia hanya melayakkan perlindungan di Malaysia sahaja.
Pemilikan paten bagi syarikat yang berdaftar dilindungi selama 20 tahun dari tarikh pemfailan.
Pengurusan Hak Cipta Terpelihara
Hak cipta terpelihara ialah hak eksklusif kepada pencipta karya untuk mengawal penggunaan karya mereka bagi suatu tempoh masa tertentu. Perlindungan di Malaysia adalah berdasarkan Akta Hak Cipta 1987.
Perlindungan hanya diberikan kepada ekspresi idea yang telah direkodkan atau telah dijadikan bahan dizahirkan, bukan sekadar idea mentah dalam fikiran.
Semua permohonan dikemukakan kepada MyIPO. Karya-karya dilindungi tanpa mengira kualiti dan tujuan karya-karya itu dihasilkan.
Karya yang Layak Dilindungi Hak Cipta Terpelihara
- Karya sastera
- Karya muzik
- Karya seni
- Filem
- Rakaman bunyi
- Siaran
- Karya terbitan
Agensi Penguatkuasa Hak Cipta
- Kementerian Perdagangan Dalam Negeri Dan Koperasi dan Kepenggunaan (kini dikenali sebagai KPDN).
- Polis Diraja Malaysia (PDRM).
Cuba Jawab Dulu
Soalan 1
Apakah badan kerajaan yang bertanggungjawab menerima pendaftaran paten dan hak cipta di Malaysia?
Soalan 2
Berapa lamakah tempoh perlindungan paten bagi syarikat yang berdaftar di Malaysia?
Soalan 3
Sebutkan dua agensi yang bertindak sebagai penguatkuasa undang-undang hak cipta di Malaysia.
Kesalahan Biasa
Menganggap paten Malaysia melindungi produk di luar negara
Murid kerap menulis bahawa paten yang didaftarkan di Malaysia secara automatik melindungi produk di pasaran luar negara.
Betul: Pendaftaran paten di Malaysia hanya melayakkan perlindungan di Malaysia sahaja.Menyangka idea mentah sudah layak mendapat hak cipta
Murid menulis bahawa idea yang masih dalam fikiran sudah boleh dilindungi hak cipta.
Betul: Perlindungan hak cipta hanya diberikan kepada ekspresi idea yang telah direkod atau dizahirkan.Menganggap karya perlu dinilai kualitinya dahulu
Murid menulis bahawa karya sastera atau seni perlu dinilai tahap kualitinya terlebih dahulu sebelum dilindungi hak cipta.
Betul: Karya dilindungi tanpa mengira mutu/kualiti dan tujuannya dihasilkan.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Hak cipta dan paten merujuk kepada perkara yang sama dan boleh ditukar ganti."
Fakta Betul
Paten khusus untuk reka cipta yang berupa produk baharu atau proses penghasilan baharu, manakala hak cipta melindungi ekspresi idea karya kreatif seperti karya sastera, muzik, seni, filem, siaran, dan rakaman.
Ringkasan
- Sumber teknologi diurus melalui dua kaedah: Paten dan Hak Cipta Terpelihara.
- Paten = Hak eksklusif terhadap produk baharu atau proses baharu yang belum pernah dizahirkan. Tempoh perlindungan: 20 tahun dari tarikh pemfailan.
- Hak cipta terpelihara = Hak eksklusif mengawal karya yang dizahirkan/direkodkan mengikut Akta Hak Cipta 1987.
- Agensi pendaftaran bagi kedua-duanya ialah MyIPO.
- Agensi penguatkuasa hak cipta ialah Kementerian Perdagangan Dalam Negeri Dan Koperasi dan Kepenggunaan dan PDRM.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
1 Berapakah tempoh masa perlindungan pemilikan paten yang diberikan kepada syarikat berdaftar di Malaysia?
2 Antara berikut, yang manakah merupakan syarat utama sebelum sesuatu idea layak diberikan perlindungan hak cipta?
B. Isi Tempat Kosong
3 Perlindungan hak cipta di Malaysia dikawal selia berdasarkan peruntukan undang-undang di bawah Hak Cipta 1987.
4 Usahawan boleh mengemukakan permohonan pendaftaran paten dan hak cipta terpelihara melalui agensi yang dinamakan .
C. Padankan Konsep dengan Huraiannya
Seret konsep ke huraian yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan konsep dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
