Pelajaran 10: Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah
Pelajaran ini membincangkan pegangan akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ) yang menjadi pegangan majoriti umat Islam di seluruh dunia, termasuk di Malaysia. Murid akan mempelajari takrif, nama-nama lain bagi golongan ASWJ, serta enam prinsip utama pegangan akidahnya berpandukan dalil al-Quran dan al-Sunnah.
Objektif Pembelajaran
- Menyatakan takrif Ahli Sunnah Wal Jamaah serta nama-nama lain bagi golongan ini.
- Menjelaskan enam prinsip utama akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah berserta dalil naqli.
- Menjelaskan latar belakang sejarah dan prinsip utama aliran yang bertentangan dengan Ahli Sunnah Wal Jamaah (Syiah, Khawarij dan Muktazilah).
- Menghuraikan perbandingan pandangan antara Ahli Sunnah Wal Jamaah dengan aliran bertentangan dalam lima isu akidah utama.
- Menerangkan kepentingan berpegang teguh dengan akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah dalam kehidupan.
- Menjelaskan usaha-usaha memelihara diri daripada fahaman yang menyeleweng.
Peta Konsep Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah dan Aliran Bertentangan
Gambaran keseluruhan topik: membezakan pegangan ASWJ dengan tiga aliran utama serta menghafal 7 kepentingan berpegang dengan ASWJ secara berstruktur.
Penerangan Ringkas
Takrif Ahli Sunnah Wal Jamaah
Kumpulan majoriti umat Islam yang memahami dan berpegang pada al-Quran dan al-Sunnah menerusi para sahabat dan tabiin serta tabi' tabiin dalam prinsip akidah, syariat dan akhlak.
Nama-nama Lain Ahli Sunnah Wal Jamaah
- Al-Salaf al-Soleh السَّلَفُ الصَّالِحُ
- Al-Sawad al-A'zam السَّوَادُ الأَعْظَمُ
- Al-Asya'irah الأَشَاعِرَةُ
- Al-Maturidiyyah المَاتُرِيدِيَّةُ
- Ahlul Hadis أَهْلُ الحَدِيثِ
Enam Prinsip Utama Akidah ASWJ
| Bil. | Prinsip | Huraian |
|---|---|---|
| 1 | Konsep Iman | Iman ialah kepercayaan serta keyakinan dalam hati, pengakuan dengan lidah dan beramal dengan perbuatan sebagai bukti kesempurnaan iman. |
| 2 | Perbuatan Manusia | Segala perbuatan manusia dicipta oleh Allah SWT, namun manusia diberi pilihan atau kehendak untuk melakukannya ataupun tidak serta dihitung baginya dosa dan pahala. |
| 3 | Perkara Ghaib | Meyakini kewujudan perkara-perkara ghaib seperti yang diwahyukan dalam al-Quran dan al-Sunnah, antaranya persoalan kubur, hari akhirat, titian sirat, mizan, malaikat, jin dan sebagainya. |
| 4 | Syurga dan Neraka | Meyakini bahawa syurga dan neraka telah wujud sebelum dijadikan makhluk. Kewujudan syurga dan neraka adalah kekal selama-lamanya. |
| 5 | Syafaat Rasulullah SAW | Syafaat Rasulullah SAW adalah dengan izin Tuhannya, termasuklah syafaat baginda untuk pelaku dosa besar kerana mereka masih dikira beriman. |
| 6 | Perutusan Para Nabi dan Rasul | Perutusan para nabi dan rasul adalah harus bagi Allah SWT dan merupakan rahmat Allah SWT kepada manusia. |
وَأَنَّ هَٰذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ ۚ
Maksudnya: "Dan bahawa sesungguhnya inilah jalanku yang betul lurus, maka hendaklah kamu menurutnya dan janganlah kamu menurut jalan-jalan (yang lain daripada Islam) kerana jalan-jalan (yang lain itu) menceraiberaikan kamu daripada jalan Allah..." Surah al-An'am, ayat 153
Aliran yang Bertentangan dengan ASWJ
Tiga aliran utama yang menyimpang daripada pegangan Ahli Sunnah Wal Jamaah.
Syiah شيعة
Sejarah: Kumpulan yang menuntut supaya Saidina Ali bin Abi Talib RA dilantik sebagai khalifah selepas Rasulullah SAW dan berkeyakinan bahawa hanya Ahlul Bait sahaja yang lebih layak memegang jawatan khalifah.
- Meyakini bahawa al-Imamah merupakan rukun agama dan telah ditentukan oleh Allah SWT melalui lisan Rasul-Nya secara nas.
- Meyakini bahawa imam-imam adalah maksum, iaitu terpelihara daripada dosa kecil dan besar.
- Menyanjung Saidina Ali RA secara keterlaluan sehingga disamakan dengan Rasulullah SAW.
- Mengamalkan al-Taqiyyah التَّقِيَّةُ, iaitu menyembunyikan sesuatu yang boleh membahayakan diri atau harta bendanya dengan menampakkan sesuatu yang berbeza dengan hakikat sebenarnya.
- Menambah nama Saidina Ali RA dalam syahadah selepas nama Nabi Muhammad SAW.
Khawarij خوارج
Sejarah: Kumpulan pengikut Saidina Ali bin Abi Talib RA yang berpaling tadah kerana tidak berpuas hati dengan keputusan Majlis Tahkim (arbitration).
- Jawatan khalifah atau imam hendaklah diserahkan pemilihannya kepada rakyat untuk memilih sesiapa sahaja daripada kaum muslimin yang layak.
- Mereka menyatakan bahawa Saidina Ali RA telah melakukan dosa besar serta kufur kerana bersetuju mengadakan Majlis Tahkim.
- Wajib keluar menentang pemimpin atau khalifah yang tidak adil.
- Beriktikad bahawa orang yang melakukan maksiat dikira berdosa besar dan kafir.
Muktazilah معتزلة
Sejarah: Kumpulan yang diasaskan oleh Wasil bin 'Ata' setelah berlaku perbezaan pendapat antara beliau dengan guru beliau, Hasan al-Basri, tentang kedudukan pelaku dosa besar.
Lima Prinsip Utama (Usul al-Khamsah):
- Al-Tauhid التَّوْحِيدُ: Menafikan sifat ma'ani pada zat Allah SWT.
- Al-'Adl العَدْلُ: Meyakini manusia bertanggungjawab sepenuhnya atas perbuatan mereka sama ada baik atau buruk tanpa ditentukan oleh Allah SWT.
- Al-Wa'du wal-Wa'id الوَعْدُ وَالوَعِيدُ: Meyakini bahawa Allah SWT wajib memberikan balasan baik kepada orang yang taat dan ancaman azab kepada orang yang melakukan maksiat.
- Al-Manzilah baina al-Manzilatain المَنْزِلَةُ بَيْنَ المَنْزِلَتَيْنِ: Meyakini bahawa pelaku dosa besar berada pada satu kedudukan antara mukmin dengan kafir dan mereka kekal di dalam neraka.
- Al-Amru bil-Ma'ruf wan-Nahyu 'anil-Munkar الأَمْرُ بِالمَعْرُوفِ وَالنَّهْيُ عَنِ المُنْكَرِ: Meyakini bahawa menyeru kebaikan dan mencegah keburukan adalah wajib ditegakkan dalam keadaan apa sekalipun.
يَخْرُجُ مِنْهُ قَوْمٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ ، لَا يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ ، يَمْرُقُونَ مِنَ الْإِسْلَامِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ
Maksudnya: "Dari sanalah muncul sekelompok kaum yang membaca al-Quran tidak melebihi kerongkong mereka, mereka keluar dari Islam sebagaimana anak panah keluar dari busurnya." Riwayat al-Bukhari daripada Sahl bin Hunaif
اللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ.
Maksudnya: "Ya Allah, tunjukkanlah kepada kami kebenaran itu sebagai kebenaran dan rezekikanlah kepada kami untuk mengikutinya. Dan tunjukkanlah kepada kami kebatilan itu sebagai kebatilan dan rezekikanlah kepada kami untuk menjauhinya."
Pandangan ASWJ dan Aliran Bertentangan tentang Beberapa Isu
Perbandingan lima isu akidah utama antara Ahli Sunnah Wal Jamaah dengan aliran yang lain.
| Isu | Ahli Sunnah Wal Jamaah | Aliran yang Lain |
|---|---|---|
| Adakah al-Quran makhluk? | Meyakini bahawa al-Quran merupakan kalam Allah SWT yang bersifat qadim (sedia ada). | Muktazilah: Mengatakan bahawa al-Quran adalah makhluk yang bersifat hadis (baharu). |
| Melihat Allah SWT | Meyakini bahawa semua orang beriman dapat melihat Allah SWT pada hari akhirat kelak. | Muktazilah: Mengatakan bahawa adalah mustahil makhluk boleh melihat Allah SWT kerana Allah SWT tidak menyerupai makhluk. |
| Pelaku dosa besar | Pelaku dosa besar tetap dikira sebagai mukmin bukan kafir dan dihukum fasik jika tidak bertaubat. | Khawarij: Pelaku dosa besar dianggap kafir. Muktazilah: Pelaku dosa besar berada pada satu kedudukan antara mukmin dengan kafir (al-manzilah baina al-manzilatain) dan mereka kekal di dalam neraka. |
| Qadak dan qadar | Meyakini bahawa setiap perkara baik dan buruk datang daripada Allah SWT dan Allah SWT mengurniakan manusia akal untuk berfikir dengan berikhtiar untuk memilih antara baik dengan buruk. | Muktazilah: Meyakini bahawa setiap perkara baik dan buruk datangnya daripada manusia semata-mata. |
| Kedudukan iman | Mempercayai bahawa iman boleh bertambah dan berkurang bergantung pada amal soleh dan maksiat yang dilakukan. | Khawarij dan Muktazilah: Iman tidak boleh bertambah dan berkurang. Iman ada apabila melakukan kebaikan dan iman hilang apabila melakukan kemungkaran. |
Kepentingan Berpegang dengan Akidah ASWJ
Tujuh kepentingan utama berpegang teguh dengan akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah.
- Menjadi asas penerimaan sesuatu amalan.
- Mendapat keredaan Allah SWT.
- Menghindarkan umat Islam daripada fahaman yang melampau.
- Membersihkan akidah daripada sebarang bentuk kekeliruan.
- Mengelak umat Islam daripada terjebak dengan ajaran sesat.
- Menjamin keamanan negara.
- Memelihara kesucian agama Islam.
Cuba Jawab Dulu
Cuba jawab dalam kepala dahulu, kemudian tekan butang untuk menyemak. Bahagian ini tidak dikira markah.
Apakah status pelaku dosa besar menurut Ahli Sunnah Wal Jamaah sekiranya dia meninggal dunia sebelum sempat bertaubat?
Nyatakan dua nama lain bagi golongan Ahli Sunnah Wal Jamaah.
Mengapakah kaum Muktazilah berpendapat bahawa mustahil manusia melihat Allah SWT pada hari akhirat?
Kesalahan Biasa
Keliru tentang status pelaku dosa besar: Ada murid tersilap menyatakan bahawa ASWJ mengkafirkan pelaku dosa besar seperti pegangan Khawarij, atau menganggap pelaku dosa besar berada di tempat tengah-tengah antara syurga dan neraka. Hakikatnya, ASWJ menegaskan pelaku dosa besar tetap mukmin tetapi fasik.
Tersilap mengaitkan prinsip al-Taqiyyah: Murid sering tersilap menganggap al-Taqiyyah sebagai amalan Muktazilah atau Khawarij, sedangkan ia merupakan prinsip Syiah yang bermaksud berpura-pura menyembunyikan pegangan sebenar.
Keliru asal usul kemunculan Khawarij dan Muktazilah: Murid kerap tertukar; Khawarij berpecah kerana peristiwa Majlis Tahkim, manakala Muktazilah diasaskan oleh Wasil bin 'Ata' yang berbeza pandangan dengan gurunya Hasan al-Basri tentang kedudukan pelaku dosa besar.
Memahami kedudukan al-Quran: Murid tersilap menyatakan ASWJ menganggap al-Quran makhluk baharu, sedangkan ASWJ meyakini al-Quran itu kalam Allah yang bersifat qadim, manakala fahaman al-Quran makhluk ialah pegangan Muktazilah.
Salah Faham Konsep
Menyangka iman seseorang itu bersifat statik dan tidak berubah langsung.
Menurut ASWJ, iman boleh bertambah dengan melakukan ketaatan dan amal soleh, serta boleh berkurang apabila melakukan maksiat. Pandangan bahawa iman tidak boleh bertambah dan berkurang adalah doktrin Khawarij dan Muktazilah.
Menyangka bahawa manusia tidak mempunyai pilihan langsung dalam perbuatannya (jabariyyah), atau manusia berkuasa mutlak mencipta perbuatannya sendiri (qadariyyah).
ASWJ berpegang pada jalan tengah: Segala perbuatan manusia dicipta oleh Allah SWT, namun manusia diberikan akal, ikhtiar dan kehendak untuk memilih amalan mereka, lalu dihisab atas pilihan tersebut.
Menganggap mencintai Ahlul Bait bermaksud sama dengan pegangan Syiah.
Ahli Sunnah Wal Jamaah sangat mencintai dan memuliakan keluarga Rasulullah SAW (Ahlul Bait), tetapi tidak melampaui batas seperti mendewakan Saidina Ali, mengkafirkan sahabat lain, atau menambah syahadah sebagaimana fahaman Syiah.
Ringkasan
- Ahli Sunnah Wal Jamaah ialah kumpulan majoriti umat Islam yang berpegang teguh pada al-Quran, al-Sunnah dan pandangan para sahabat serta salafussoleh.
- Nama lain ASWJ merangkumi al-Salaf al-Soleh, al-Sawad al-A'zam, al-Asya'irah, al-Maturidiyyah, dan Ahlul Hadis.
- Prinsip ASWJ merangkumi pemahaman iman (hati, lisan, amal), perbuatan manusia yang berikhtiar di bawah ciptaan Allah, keyakinan alam ghaib, syurga-neraka kekal wujud, syafaat Nabi SAW bagi pelaku dosa besar, dan kewajaran perutusan para rasul.
- Tiga aliran utama yang bertentangan dengan ASWJ ialah Syiah (fanatik Ahlul Bait, imam maksum, taqiyyah), Khawarij (keluar menentang Saidina Ali, kafirkan pelaku dosa besar), dan Muktazilah (mengagungkan akal, nafi sifat ma'ani, quran makhluk, al-manzilah baina al-manzilatain).
- Berpegang dengan akidah ASWJ menjamin penerimaan ibadah, mengelakkan fahaman ekstremis dan ajaran sesat, serta mengekalkan keamanan masyarakat dan negara.
Aktiviti Ringkas
Lengkapkan ketiga-tiga bahagian, kemudian tekan Semak Jawapan. Markah penuh ialah 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
Menurut akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah, al-Quran merupakan kalam Allah SWT yang bersifat __________ dan bukannya makhluk.
Amalan menyembunyikan pegangan sebenar untuk menjaga keselamatan diri dalam fahaman Syiah dikenali sebagai __________.
C. Seret dan Lepas: Padankan Aliran dengan Pegangan Prinsipnya
Pada telefon, tekan satu istilah kemudian tekan kotak yang betul.
Kata Kunci
Tekan atau hover pada setiap istilah untuk melihat maksudnya.
