Quick Notes

Quick Notes

Pendidikan Islam Chapter 5: Sirah dan Tamadun Islam
5.1
Pelajaran 18: Kerajaan Khulafa al-Rasyidin
PENDIDIKAN ISLAM • Tingkatan 4 • Bab 5: Bidang Sirah dan Tamadun Islam

Pelajaran 18: Kerajaan Khulafa al-Rasyidin

Kerajaan Khulafa al-Rasyidin merupakan era pemerintahan Islam selepas kewafatan Rasulullah SAW yang diterajui oleh empat orang sahabat utama, iaitu Khalifah Abu Bakar al-Siddiq, Umar bin al-Khattab, Uthman bin Affan, dan Ali bin Abi Talib. Pemerintahan ini berpandukan al-Quran dan sunnah, serta memperlihatkan kepimpinan unggul dalam mentadbir negara, mengembangkan dakwah Islamiah, mengukuhkan ekonomi, memperluas sistem pendidikan, dan menjaga kebajikan rakyat.

Objektif Pembelajaran

  • Menerangkan ciri-ciri kepimpinan setiap khalifah dalam Kerajaan Khulafa al-Rasyidin.
  • Menjelaskan pencapaian pemerintahan Khulafa al-Rasyidin dalam bidang agama, politik, ekonomi, sosial, ketenteraan, dan pendidikan.
  • Menghuraikan iktibar daripada pemerintahan Khulafa al-Rasyidin serta mengaplikasikannya dalam kehidupan harian.

Garis Masa & Peta Minda Ciri Kepimpinan serta Pencapaian Khulafa al-Rasyidin

Empat khalifah, enam bidang pencapaian utama: agama, politik, ekonomi, sosial, ketenteraan, dan pendidikan.

Garis masa dan peta minda Khulafa al-Rasyidin Empat panel khalifah: Abu Bakar al-Siddiq, Umar bin al-Khattab, Uthman bin Affan, dan Ali bin Abi Talib. Setiap panel menunjukkan ciri kepimpinan utama dan pencapaian dalam enam bidang. ABU BAKAR UMAR Tegas, berpandangan jauh Tegas, adil, cekap Kumpul al-Quran Majlis syura, al-Diwan Perangi murtad Takwim Hijrah, al-Kuttab Politik: Syam, Iraq Ekonomi: jizyah, kharaj Pendidikan: tulis semula naskhah Sosial: undang-undang tanah UTHMAN & ALI Mashaf Uthmani, tentera laut, keberanian Ali, keilmuan Ali

Penerangan Ringkas

Ciri Kepimpinan Khulafa al-Rasyidin

Setiap khalifah menampilkan ketokohan kepimpinan yang melengkapi antara satu sama lain:

  • Abu Bakar al-Siddiq RA: Tegas, berpandangan jauh, mengamalkan syura, setia dengan arahan Rasulullah SAW.
  • Umar bin al-Khattab RA: Tegas, berfikiran terbuka, adil, cekap.
  • Uthman bin Affan RA: Berpandangan jauh, berfikiran terbuka, prihatin, inovatif.
  • Ali bin Abi Talib RA: Tegas, berpandangan jauh, berani, berilmu.

Pencapaian Mengikut Bidang

Pencapaian pemerintahan Khulafa al-Rasyidin dibahagikan kepada 6 bidang utama:

  • Agama: Memerangi murtad, menyebarkan dakwah.
  • Politik: Pembukaan wilayah, majlis syura, jabatan pentadbiran.
  • Ekonomi: Cukai jizyah dan kharaj, sistem pengairan, Baitulmal.
  • Sosial: Takwim Islam, undang-undang tanah, kemudahan awam.
  • Ketenteraan: Pembebasan wilayah, tentera laut Islam pertama.
  • Pendidikan: Pengumpulan al-Quran, sekolah al-Kuttab, Mashaf Uthmani.

Cuba Jawab Dulu

Cuba jawab dalam kepala dahulu, kemudian tekan butang untuk menyemak. Bahagian ini tidak dikira markah.

1

Mengapakah Khalifah Abu Bakar al-Siddiq mengarahkan Zaid bin Thabit menghimpunkan tulisan ayat al-Quran?

Kerana ramai penghafaz al-Quran (seramai 70 orang) telah syahid dalam Perang Yamamah, maka usaha ini dilakukan untuk menyelamatkan dan memelihara ayat-ayat al-Quran.
2

Nyatakan dua sumbangan Khalifah Umar bin al-Khattab dalam bidang ekonomi.

Memperkenalkan cukai baharu seperti jizyah dan kharaj, serta membina sistem pengairan dan saliran melalui Terusan Amirul Mukminin di Mesir dan Empangan Abu Musa di Basrah.
3

Apakah tindakan inovatif yang dilakukan oleh Khalifah Uthman bin Affan dalam bidang ketenteraan?

Menubuhkan angkatan tentera laut Islam yang pertama bagi tujuan keselamatan dan peluasan kuasa wilayah Islam.

Kesalahan Biasa

Tertukar antara pengumpulan al-Quran dengan penyelarasan mashaf. Abu Bakar al-Siddiq yang mengumpul dan menulis semula cebisan al-Quran, manakala Uthman bin Affan membukukan dan menyelaraskan bacaan mashaf (Mashaf Uthmani) menggunakan lahjah Quraisy.

Menganggap kalendar Hijrah bermula sejak zaman Nabi SAW, sedangkan penetapan takwim Hijrah diasaskan oleh Khalifah Umar bin al-Khattab RA.

Menganggap penubuhan tentera laut bermula zaman Abu Bakar atau Umar. Angkatan tentera laut Islam yang pertama diasaskan oleh Khalifah Uthman bin Affan RA.

Salah Faham Konsep

Salah Faham

Menyangka tindakan Khalifah Ali bin Abi Talib menangguhkan hukuman qisas ke atas pembunuh Khalifah Uthman sebagai tanda kelemahan.

Fakta Betul

Tindakan tersebut membuktikan pandangan jauh dan kebijaksanaan beliau kerana keadaan negara pada masa itu sangat tegang, huru-hara, dan masih dikuasai oleh puak pemberontak. Keutamaan ketika itu ialah memulihkan ketenteraman negara terlebih dahulu.

Salah Faham

Beranggapan bahawa sistem cukai Islam (jizyah dan kharaj) membebankan orang bukan Islam.

Fakta Betul

Cukai jizyah dikenakan ke atas golongan zimmi sebagai jaminan perlindungan nyawa, harta, dan keselamatan mereka di bawah naungan negara Islam, manakala kharaj adalah cukai hasil tanah yang adil.

Ringkasan

  • Abu Bakar al-Siddiq RA: Tegas menentang murtad, nabi palsu, dan keengganan bayar zakat; berpandangan jauh mengumpulkan al-Quran susulan Perang Yamamah.
  • Umar bin al-Khattab RA: Memperkenalkan majlis syura, jabatan pentadbiran (al-Diwan), takwim Hijrah, sekolah al-Kuttab, terusan/empangan, dan cukai jizyah serta kharaj.
  • Uthman bin Affan RA: Menyelaras Mashaf Uthmani berasaskan bahasa Quraisy, membina tentera laut Islam pertama, membesarkan Masjid Nabawi, dan meluaskan wilayah hingga Cyprus.
  • Ali bin Abi Talib RA: Berani berada di barisan hadapan medan perang, berilmu luas sebagai hakim, tegas memecat gabenor untuk meredakan pemberontakan, dan berpandangan jauh menangguhkan hukuman qisas demi ketenteraman negara.
  • Iktibar: Mengutamakan agama, menyuburkan dakwah, menjaga perpaduan, menyumbang kepakaran, berakhlak mulia, dan memperkukuh ekonomi umat.

Aktiviti Ringkas

Lengkapkan ketiga-tiga bahagian, kemudian tekan Semak Jawapan. Markah penuh ialah 8.

A. Kuiz Objektif

1. Apakah faktor utama yang mendorong Khalifah Abu Bakar al-Siddiq RA bertindak mengumpulkan tulisan ayat al-Quran?
2. Antara berikut, yang manakah sumbangan Khalifah Umar bin al-Khattab RA dalam bidang sosial?

B. Isi Tempat Kosong

Khalifah Umar bin al-Khattab RA telah membina institusi pendidikan kanak-kanak yang dikenali sebagai __________.

Khalifah Uthman bin Affan RA telah menubuhkan angkatan tentera __________ Islam yang pertama untuk menjamin keselamatan dan meluaskan empayar.

C. Seret dan Lepas: Padankan Khalifah dengan Pencapaian

Pada telefon, tekan satu istilah kemudian tekan kotak yang betul.

 
1 Memerangi golongan murtad, nabi palsu, dan orang yang enggan membayar zakat.
2 Menubuhkan majlis syura dan membina Terusan Amirul Mukminin di Mesir.
3 Menyelaraskan bacaan al-Quran dengan menghasilkan Mashaf Uthmani.
4 Menangguhkan hukuman qisas terhadap pembunuh khalifah demi meredakan kekacauan.
 

Kata Kunci

Tekan atau hover pada setiap istilah untuk melihat maksudnya.

Khulafa al-Rasyidin Majlis Syura Al-Diwan Baitulmal Jizyah Kharaj Al-Kuttab Mashaf Uthmani Zimmi Qisas