4.4 Pembubaran Perkongsian
Apabila ikatan perkongsian ditamatkan, operasi perniagaan turut berakhir. Semua aset perlu direalis, semua liabiliti dijelaskan, dan baki ekuiti setiap rakan kongsi diselesaikan dengan tertib.
Objektif Pembelajaran
- Menerangkan sebab-sebab pembubaran sesebuah perniagaan perkongsian.
- Menerangkan empat langkah tatacara pembubaran perkongsian.
- Merekodkan proses pembubaran perkongsian dalam Jurnal Am mengikut langkah yang betul.
- Menyediakan Akaun Realisasi, Akaun Modal pekongsi, Akaun Bank, dan akaun-akaun berkaitan.
- Membincangkan punca dan kaedah penyelesaian apabila Akaun Modal pekongsi berbaki debit (kurangan modal) di akhir proses pembubaran.
Carta Alir 4 Langkah Tatacara Pembubaran Perkongsian
Empat langkah tertib yang mesti diikuti sehingga nama perkongsian dibatalkan di SSM.
Penerangan Ringkas
Maksud pembubaran, sebab-sebabnya, dan peranan Akaun Realisasi.
Pembubaran Perkongsian bermaksud ikatan perkongsian antara rakan kongsi ditamatkan dan operasi perniagaan turut berakhir. Apabila perniagaan dibubarkan, semua aset perniagaan akan direalis (dijual atau diambil alih), semua liabiliti dijelaskan, dan baki ekuiti setiap rakan kongsi akan diselesaikan. Rakan kongsi bebas menetapkan tempoh perkongsian atau menamatkannya bila-bila masa dengan memberi notis.
Sebab-sebab Pembubaran Perkongsian
- Kematian, muflis, atau pekongsi tidak siuman.
- Tempoh perkongsian tamat seperti yang dipersetujui dalam perjanjian.
- Tujuan penubuhan perkongsian telah tercapai.
- Perintah mahkamah.
- Pertukaran entiti perniagaan kepada syarikat.
- Persetujuan bersama oleh semua pekongsi.
Apabila sesebuah perkongsian dibubarkan, entiti perniagaan tersebut berhenti beroperasi secara sah. Akaun Realisasi dibuka sebagai akaun sementara untuk mengumpulkan semua nilai aset yang ditutup, merekod hasil jualan aset, belanja pembubaran, diskaun daripada pembekal, serta mengira sama ada pembubaran tersebut mencatat keuntungan atau kerugian.
Keuntungan atau kerugian realisasi akan dipindahkan ke Akaun Modal mengikut nisbah perkongsian. Akaun Semasa juga akan dipindahkan ke Akaun Modal. Akhir sekali, jika baki modal adalah kredit, perniagaan akan membuat bayaran balik kepada rakan kongsi melalui bank. Sebaliknya, jika modal berbaki debit (kurangan modal), pekongsi wajib membayar wang tunai ke dalam bank perkongsian untuk melunaskan baki tersebut.
Tatacara Pembubaran Perkongsian
Empat langkah utama yang mesti diikuti secara tertib.
Aset perlu dijual atau diambil alih oleh pekongsi. Akaun Bank dan Akaun Tunai tidak ditutup ke Akaun Realisasi kerana ia merupakan aset cair yang digunakan terus untuk menerima hasil jualan dan membayar liabiliti serta belanja realisasi.
Semua Akaun Belum Bayar, pinjaman dan liabiliti lain diselesaikan sama ada melalui bayaran tunai, diskaun diterima, atau pengambilalihan oleh rakan kongsi.
Perkongsian membayar balik modal kepada pekongsi, atau pekongsi membayar kurangan modal kepada perkongsian, mengikut baki akhir Akaun Modal dan Akaun Semasa.
Langkah ini merupakan prosedur pentadbiran undang-undang dan tidak melibatkan sebarang catatan jurnal.
Perekodan Pembubaran dalam Jurnal Am
Catatan jurnal mengikut urutan langkah pembubaran.
Langkah 1: Menutup Aset dan Realisasi Aset
| Urus Niaga | Debit | Kredit |
|---|---|---|
| Menutup akaun aset ke Akaun Realisasi (kecuali Tunai/Bank) | Akaun Realisasi | Akaun Aset (pada nilai buku) |
| Menutup Akaun Semasa pekongsi dan memindahkannya ke Akaun Modal pekongsi | Akaun Semasa | Akaun Modal (jika baki kredit) |
| Penerimaan tunai daripada penjualan aset | Akaun Bank / Tunai | Akaun Realisasi |
| Aset diambil alih oleh rakan kongsi | Akaun Modal (nama pekongsi) | Akaun Realisasi (pada nilai yang dipersetujui) |
| Kutipan tunai daripada Akaun Belum Terima (ABT) | Akaun Bank / Tunai | Akaun Realisasi (abaikan hutang lapuk / diskaun diberi) |
| Membayar belanja realisasi | Akaun Realisasi | Akaun Bank / Tunai |
Langkah 2: Menyelesaikan Liabiliti
| Urus Niaga | Debit | Kredit |
|---|---|---|
| Bayaran kepada Akaun Belum Bayar (ABB) / Liabiliti lain | Akaun Belum Bayar / Akaun Pinjaman | Akaun Bank / Tunai (jumlah sebenar yang dibayar) |
| Diskaun diterima daripada ABB | Akaun Belum Bayar | Akaun Realisasi |
| Liabiliti diambil alih oleh rakan kongsi | Akaun Belum Bayar / Akaun Pinjaman | Akaun Modal (nama pekongsi) |
| Liabiliti tambahan dijumpai dan dibayar | Akaun Realisasi | Akaun Bank / Tunai |
Langkah 3: Pembahagian Untung/Rugi Realisasi dan Penutupan Modal
| Urus Niaga | Debit | Kredit |
|---|---|---|
| Untung realisasi (kredit Realisasi melebihi debit Realisasi) | Akaun Realisasi | Akaun Modal pekongsi (dibahagi mengikut nisbah untung rugi) |
| Rugi realisasi (debit Realisasi melebihi kredit Realisasi) | Akaun Modal pekongsi (dibahagi mengikut nisbah untung rugi) | Akaun Realisasi |
| Pembayaran balik modal kepada pekongsi (modal berbaki kredit) | Akaun Modal pekongsi | Akaun Bank / Tunai |
| Kemasukan tunai oleh pekongsi kerana kurangan modal (modal berbaki debit) | Akaun Bank / Tunai | Akaun Modal pekongsi |
Akaun Realisasi
Fungsi dan format Akaun Realisasi dalam pembubaran perkongsian.
Fungsi Akaun Realisasi
- Merekod semua aset yang dijual atau diambil alih.
- Menghitung keuntungan atau kerugian atas pembubaran.
- Membahagikan keuntungan atau kerugian atas pembubaran kepada rakan kongsi mengikut nisbah perkongsian.
| Debit (Dt) | Kredit (Kt) | ||
|---|---|---|---|
| Butir | RM | Butir | RM |
| Aset Bukan Semasa (nilai buku) | – | Bank (Hasil jualan aset / kutipan ABT) | – |
| Akaun Belum Terima (nilai buku) | – | Akaun Belum Bayar (Diskaun diterima) | – |
| Inventori (nilai buku) | – | Modal Pekongsi (Aset yang diambil alih) | – |
| Bank (Belanja Realisasi) | – | Modal Pekongsi (jika rugi realisasi) | – |
| Bank (Liabiliti tambahan) | – | – | |
| Modal Pekongsi (jika untung realisasi) | – | – | |
Akaun Modal Pekongsi Berbaki Debit (Kurangan Modal)
Punca dan penyelesaian apabila Akaun Modal berbaki debit pada akhir pembubaran.
Secara lazimnya, Akaun Modal berbaki kredit. Walau bagaimanapun, timbul situasi di mana Akaun Modal berbaki debit pada akhir pembubaran. Kurangan Modal bermaksud pekongsi terhutang kepada perkongsian, bukan sebaliknya.
Punca-punca Akaun Modal berbaki debit
- Modal awal yang disumbangkan oleh pekongsi adalah rendah.
- Ambilan pekongsi yang berlebihan.
- Nilai aset yang diambil alih oleh pekongsi terlalu tinggi.
- Bahagian rugi realisasi melebihi baki kredit Akaun Modal pekongsi.
Penyelesaian Kurangan Modal
Pekongsi yang berkenaan perlu membawa masuk tunai tambahan ke dalam akaun bank perniagaan untuk menampung kurangan tersebut.
Catatan jurnal: Debit Akaun Bank, Kredit Akaun Modal pekongsi berkenaan.
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Mengapakah Akaun Bank atau Tunai tidak dipindahkan ke Akaun Realisasi semasa penutupan akaun aset?
Soalan 2
Apakah catatan jurnal untuk merekodkan perabot perniagaan yang diambil alih oleh pekongsi?
Soalan 3
Nyatakan dua sebab yang boleh menyebabkan Akaun Modal seseorang pekongsi berbaki debit pada akhir pembubaran.
Kesalahan Biasa
Empat kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Menutup Akaun Bank ke Akaun Realisasi
Murid tersilap mendebitkan Akaun Realisasi dan mengkreditkan Akaun Bank pada langkah pertama, walhal Akaun Bank tidak boleh ditutup ke Akaun Realisasi.
Betul: Akaun Bank dan Akaun Tunai kekal terbuka kerana ia digunakan terus untuk menerima hasil jualan aset dan membayar liabiliti serta belanja realisasi.Merekod nilai buku bagi aset yang diambil alih
Semasa merekod aset yang diambil alih oleh pekongsi, murid tersilap menggunakan nilai buku asal dan bukannya nilai pengambilalihan yang telah dipersetujui.
Betul: Aset yang diambil alih direkod pada nilai pengambilalihan yang dipersetujui, bukan nilai buku asal.Membuat catatan jurnal untuk pembatalan di SSM
Murid cuba mendraf catatan lejar atau jurnal bagi langkah membatalkan nama di SSM, sedangkan langkah ini merupakan prosedur pentadbiran undang-undang tanpa catatan perakaunan.
Betul: Langkah 4 tidak melibatkan sebarang catatan jurnal.Mencatat hutang lapuk secara berasingan semasa realisasi
Apabila Akaun Belum Terima dikutip sebahagian dan bakinya dihapuskan sebagai hutang lapuk, murid cuba membuka akaun hutang lapuk, walhal dalam pembubaran, hanya jumlah tunai sebenar yang diterima dicatat.
Betul: Debit Bank, Kredit Realisasi — abaikan hutang lapuk dan diskaun diberi.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Diskaun diterima daripada Akaun Belum Bayar dikreditkan ke Akaun Diskaun Diterima."
Fakta Betul
Dalam proses pembubaran, Akaun Diskaun Diterima tidak dibuka. Diskaun yang diterima daripada pembekal dikreditkan terus ke dalam Akaun Realisasi kerana ia mengurangkan kos liabiliti dan mempengaruhi untung/rugi realisasi.
Salah Faham
"Akaun Modal berbaki debit bermaksud perkongsian berhutang wang kepada pekongsi."
Fakta Betul
Baki debit dalam Akaun Modal bermaksud pekongsi mengalami kurangan modal dan terhutang kepada perkongsian. Pekongsi perlu membawa masuk wang tunai tambahan ke dalam bank perkongsian.
Salah Faham
"Untung atau rugi realisasi dibahagi sama rata secara automatik kepada semua rakan kongsi."
Fakta Betul
Untung atau rugi realisasi mesti dibahagikan mengikut nisbah pembahagian untung atau rugi yang telah dipersetujui dalam perjanjian perkongsian, bukannya sentiasa dibahagi sama rata.
Ringkasan
- Pembubaran perkongsian merupakan penamatan perniagaan yang melibatkan empat langkah tertib: menutup akaun aset ke Akaun Realisasi, menjelaskan semua liabiliti, menyelesaikan baki akaun ekuiti rakan kongsi, dan membatalkan perniagaan di SSM.
- Akaun Realisasi berperanan menghitung untung atau rugi pembubaran yang kemudiannya diagihkan ke Akaun Modal pekongsi mengikut nisbah perkongsian.
- Baki akhir Akaun Modal akan diselesaikan melalui Akaun Bank — sama ada perniagaan membayar balik modal (baki kredit) atau pekongsi menyuntik modal tambahan untuk menampung kurangan modal (baki debit).
- Langkah keempat, iaitu pembatalan nama di SSM, tidak melibatkan sebarang catatan jurnal.
- Diskaun diterima daripada Akaun Belum Bayar dikreditkan terus ke Akaun Realisasi, bukan ke Akaun Diskaun Diterima.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Apabila Akaun Modal pekongsi menunjukkan baki debit di akhir proses pembubaran, keadaan ini dipanggil sebagai modal.
4 Langkah keempat dalam tatacara pembubaran perkongsian ialah membatalkan nama perkongsian di Suruhanjaya Syarikat Malaysia dan langkah ini melibatkan sebarang catatan jurnal.
C. Padankan Urus Niaga dengan Kesan Catatan pada Akaun Realisasi
Seret urus niaga ke kesan catatan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan urus niaga dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
