2.2 Item Setiap Komponen Akaun Perdagangan dan Untung Rugi dan Penyata Kedudukan Kewangan
Catatan kontra mengurangkan baki akaun induk yang berkaitan, manakala carta akaun menyusun semua akaun secara sistematik dalam sistem perakaunan berkomputer.
Objektif Pembelajaran
- Menjelaskan maksud Catatan Kontra.
- Menyenaraikan akaun yang boleh dikontrakan dengan akaun yang lain.
- Menerangkan dan menunjukkan kesan Catatan Kontra terhadap akaun yang berkaitan dalam Penyata Kewangan.
- Menerangkan kesan sekiranya tidak dibuat Catatan Kontra terhadap akaun yang berkaitan.
- Menjelaskan definisi Carta Akaun.
- Menjelaskan fungsi dan kegunaan Carta Akaun dalam perisian perakaunan.
- Menyediakan jadual Carta Akaun mengikut langkah-langkah yang betul.
Hubungan Akaun Berkaitan dan Catatan Kontra Serta Kedudukannya dalam Penyata Kewangan
Pasangan akaun induk dan catatan kontranya, serta operasi penolakan dalam Penyata Kewangan.
Penerangan Ringkas
Maksud Catatan Kontra dan Carta Akaun.
Catatan Kontra ialah catatan yang mengurangkan baki akaun yang berkaitan dengannya. Bukan semua akaun mempunyai catatan kontra; hanya beberapa akaun tertentu sahaja.
Pasangan Akaun Berkaitan dan Catatan Kontranya
- Aset Bukan Semasa dikontrakan dengan Susut nilai terkumpul.
- Akaun Belum Terima dikontrakan dengan Peruntukan hutang ragu.
- Modal / Ekuiti Pemilik dikontrakan dengan Ambilan.
- Jualan dikontrakan dengan Pulangan jualan / Pulangan masuk.
- Belian dikontrakan dengan Pulangan belian / Pulangan keluar.
Kedudukan dalam Lejar (Sifat Baki)
Kedudukan baki Catatan Kontra adalah songsang dengan akaun berkaitan.
- Akaun Belian berbaki debit → Akaun Pulangan Belian berbaki kredit.
- Akaun Jualan berbaki kredit → Akaun Pulangan Jualan berbaki debit.
- Akaun Modal berbaki kredit → Akaun Ambilan berbaki debit.
- Akaun Belum Terima berbaki debit → Akaun Peruntukan Hutang Ragu berbaki kredit.
| Penyata | Pengiraan | Kesan |
|---|---|---|
| Akaun Perdagangan dan Untung Rugi | Jualan − Pulangan Jualan = Jualan Bersih | Pulangan Jualan mengurangkan baki Jualan. |
| Akaun Perdagangan dan Untung Rugi | Belian − Pulangan Belian = Belian Bersih | Pulangan Belian mengurangkan baki Belian. |
| Penyata Kedudukan Kewangan | Kos Aset Bukan Semasa − Susut Nilai Terkumpul = Nilai Buku | Aset ditunjukkan pada harga kos dan nilai buku selaras dengan prinsip kos. |
| Penyata Kedudukan Kewangan | Akaun Belum Terima − Peruntukan Hutang Ragu = Jumlah bersih ABT | Jumlah bersih ABT yang dijangka dapat dikutip. |
| Penyata Kedudukan Kewangan | Modal Awal + Untung Bersih − Ambilan = Modal Akhir | Ambilan mengurangkan modal pemilik. |
Peringatan: Inventori akhir dan kos jualan bukan catatan kontra, tetapi merupakan sebahagian daripada pengiraan untuk menghitung untung atau rugi kasar.
Kesan Sekiranya Catatan Kontra Tidak Dibuat
Ketiadaan catatan kontra menyebabkan angka akaun induk terlebih nyata.
Tiada Akaun Pulangan Jualan
Jualan akan terlebih nyata, menyebabkan Untung Kasar terlebih nyata.
Tiada Akaun Pulangan Belian
Belian akan terlebih nyata, menyebabkan Untung Kasar terkurang nyata.
Tiada Akaun Ambilan
Modal akhir akan terlebih nyata.
Tiada Akaun Susut Nilai Terkumpul Aset Bukan Semasa
Nilai buku aset berkenaan terlebih nyata.
Tiada Akaun Peruntukan Hutang Ragu
Akaun Belum Terima akan terlebih nyata.
Carta Akaun
Definisi, struktur nombor kod dan langkah penyediaan.
Carta Akaun ialah senarai nombor dan tajuk bagi semua akaun yang disusun secara sistematik untuk tujuan perekodan dalam sistem perekodan berkomputer.
Struktur Nombor Kod
- Mengandungi sekurang-kurangnya 3 digit (contohnya '120').
- Perniagaan kecil lazimnya menggunakan kod 3 digit, manakala syarikat gergasi menggunakan lebih daripada 5 digit.
- Digit pertama: Menunjukkan klasifikasi akaun (cth. '1' untuk Aset, '2' untuk Liabiliti, '3' untuk Ekuiti Pemilik, '4' untuk Hasil, '5' untuk Belanja, '6' untuk Catatan Kontra).
- Digit-digit berikutnya: Menunjukkan kedudukan akaun tersebut dalam lejar (cth. '20' mewakili muka surat ke-20 atau akaun aset yang ke-20).
Langkah-langkah Menyediakan Carta Akaun
Kenal pasti semua akaun yang terlibat dalam sesebuah perniagaan.
Klasifikasikan akaun-akaun tersebut kepada aset, liabiliti, Ekuiti Pemilik, hasil, belanja dan kontra.
Tetapkan bilangan digit yang perlu digunakan (cth. 3 digit untuk perniagaan kecil).
Tetapkan digit pertama bagi setiap jenis klasifikasi akaun.
Berikan nombor kepada setiap akaun mengikut klasifikasinya (cth. '110' untuk Akaun Perabot, '210' untuk Akaun Belum Bayar).
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan 1
Apakah maksud Catatan Kontra?
Soalan 2
Apakah kesan terhadap Untung Kasar sekiranya perniagaan tidak merekodkan Akaun Pulangan Belian?
Soalan 3
Berapakah bilangan digit minimum yang lazimnya digunakan dalam Carta Akaun dan apakah yang diwakili oleh digit pertamanya?
Kesalahan Biasa
Empat kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Menganggap Inventori Akhir dan Kos Jualan sebagai Catatan Kontra
Murid kerap menyenaraikan kedua-duanya sebagai catatan kontra.
Betul: kedua-duanya hanyalah komponen dalam pengiraan untung atau rugi kasar.Terkeliru antara kesan ketiadaan Pulangan Jualan dan Pulangan Belian
Murid kerap tertukar kesan terhadap Untung Kasar.
Betul: ketiadaan Pulangan Jualan menyebabkan untung kasar terlebih nyata, manakala ketiadaan Pulangan Belian menyebabkan untung kasar terkurang nyata.Tersilap menentukan kedudukan baki lejar catatan kontra
Murid kerap meletakkan baki catatan kontra sama dengan akaun induknya.
Betul: baki catatan kontra sentiasa songsang dengan akaun induknya, contohnya Akaun Belian didebitkan manakala Akaun Pulangan Belian dikreditkan.Memberikan nombor kod Carta Akaun tanpa mengikut susunan digit klasifikasi
Murid kerap menetapkan digit pertama secara rawak.
Betul: digit pertama mesti mengikut klasifikasi yang telah ditetapkan.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Semua akaun dalam lejar mempunyai pasangan catatan kontra masing-masing."
Fakta Betul
Bukan semua akaun mempunyai catatan kontra; hanya akaun tertentu sahaja seperti Aset Bukan Semasa, Akaun Belum Terima, Modal, Jualan, dan Belian.
Salah Faham
"Catatan Kontra menambahkan nilai sesuatu akaun dalam Penyata Kedudukan Kewangan."
Fakta Betul
Catatan Kontra sentiasa berfungsi mengurangkan baki akaun berkaitan.
Salah Faham
"Carta Akaun merupakan senarai baki akhir akaun-akaun lejar."
Fakta Betul
Carta Akaun ialah senarai nombor kod dan tajuk akaun yang disusun mengikut klasifikasi untuk tujuan sistem perekodan berkomputer, bukannya senarai baki wang.
Ringkasan
- Catatan Kontra mengurangkan baki akaun berkaitan: Susut Nilai Terkumpul mengurangkan Aset Bukan Semasa, Peruntukan Hutang Ragu mengurangkan Akaun Belum Terima, Ambilan mengurangkan Modal, Pulangan Jualan mengurangkan Jualan, dan Pulangan Belian mengurangkan Belian.
- Baki akaun kontra bersikap songsang dengan akaun induknya di dalam lejar.
- Ketiadaan catatan kontra menyebabkan angka akaun induk terlebih nyata, yang seterusnya menjejaskan ketepatan angka Untung Kasar, Nilai Buku, dan Modal Akhir.
- Carta Akaun ialah susunan sistematik kod nombor dan tajuk akaun (sekurang-kurangnya 3 digit) mengikut klasifikasi akaun untuk memudahkan perekodan berkomputer.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Catatan Kontra ialah catatan yang baki akaun yang berkaitan dengannya.
4 Dalam sistem Carta Akaun, digit pertama pada nombor kod sesuatu akaun menunjukkan akaun tersebut.
C. Padankan Akaun Berkaitan dengan Catatan Kontra
Seret catatan kontra ke akaun berkaitan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan catatan kontra dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
