1.1 Perakaunan, Subbidang Perakaunan, Kerjaya dan Badan Profesional
Setiap perniagaan perlu tahu sama ada ia untung atau rugi, dan apa yang dimilikinya pada satu-satu tarikh. Jawapan kepada kedua-dua soalan itu datang daripada satu proses yang tersusun — perakaunan.
Objektif Pembelajaran
- Menerangkan maksud perakaunan serta membandingkan fungsi simpan kira dan perakaunan.
- Menerangkan maksud Kitaran Perakaunan dan setiap peringkat di dalamnya.
- Menerangkan empat subbidang perakaunan dan menghubungkaitkan perakaunan kewangan dengan pengauditan serta percukaian.
- Menyenaraikan profesion perakaunan, ciri akauntan sebagai pemimpin dan kod etika profesion perakaunan.
- Menerangkan latar belakang badan profesional perakaunan, peranan Badan Kawal Selia dan kelayakan untuk menjadi akauntan bertauliah.
Gambaran Awal
Topik ini terbahagi kepada tiga cabang utama.
Penerangan Ringkas
Apakah perakaunan, dan apakah bezanya dengan simpan kira?
Perakaunan ialah perekodan urus niaga kewangan yang berlaku dalam organisasi perniagaan dan bukan perniagaan secara sistematik, termasuk prestasi perniagaan, kedudukan kewangan, perancangan dan analisis kewangan.
Simpan Kira
Simpan kira merupakan proses perakaunan yang meliputi aktiviti mengumpul, menyusun, menyimpan, merekod dan melapor rekod-rekod perakaunan.
Skopnya berhenti pada peringkat merekod dan melapor.
Perakaunan
Perakaunan mencakupi bidang yang lebih luas, iaitu meliputi aktiviti mengumpul, menyusun, menyimpan, merekod, melapor, menganalisis, mentafsir, merancang, menilai dan merumus.
Perakaunan merangkumi simpan kira, dan menambah lima aktiviti tambahan di atasnya.
| Aktiviti | Simpan Kira | Perakaunan |
|---|---|---|
| Mengumpul | Ya | Ya |
| Menyusun | Ya | Ya |
| Menyimpan | Ya | Ya |
| Merekod | Ya | Ya |
| Melapor | Ya | Ya |
| Menganalisis | Tidak | Ya |
| Mentafsir | Tidak | Ya |
| Merancang | Tidak | Ya |
| Menilai | Tidak | Ya |
| Merumus | Tidak | Ya |
Kitaran Perakaunan
Lapan peringkat penyediaan rekod, daripada dokumen sumber hingga catatan penutupan akaun.
Kitaran Perakaunan merupakan tatacara penyediaan rekod perakaunan yang bermula daripada dokumen sumber hingga catatan penutupan akaun. Dalam Kitaran Perakaunan yang lengkap terdapat lapan peringkat penyediaan rekod bagi sesuatu tempoh perakaunan.
| Peringkat | Nama | Maksud |
|---|---|---|
| 1 | Dokumen Perniagaan | Dokumen sumber dan dokumen bukan sumber yang difailkan secara sistematik; merupakan bukti bertulis bagi sesuatu urus niaga. |
| 2 | Buku Catatan Pertama | Buku yang digunakan untuk merekodkan butiran urus niaga. Terdiri daripada Jurnal Am, Jurnal Khas, Buku Tunai dan Buku Tunai Runcit. |
| 3 | Lejar | Catatan dalam Buku Catatan Pertama dipindahkan ke dalam lejar menggunakan Sistem Catatan Bergu. |
| 4 | Imbangan Duga | Senarai baki bagi semua akaun dalam lejar; disediakan untuk menguji ketepatan catatan bergu. |
| 5 | Pelarasan | Urus niaga yang diselaraskan pada tarikh imbangan, seperti pelarasan hasil dan belanja, susut nilai aset, peruntukan hutang ragu dan ketinggalan catatan. |
| 6 | Imbangan Duga Terselaras | Senarai baki bagi semua akaun termasuk akaun yang telah diselaraskan pada tarikh imbangan. |
| 7 | Catatan Penutupan | Catatan Jurnal Am dan lejar untuk merekodkan penutupan semua akaun hasil dan akaun belanja; akaun tersebut dipindahkan ke Akaun Perdagangan dan Untung Rugi. |
| 8 | Penyata Kewangan | Penyata yang disediakan untuk menghitung untung rugi perniagaan bagi suatu tempoh dan melihat kedudukan kewangan pada tarikh tertentu. Lazimnya disediakan pada akhir tempoh perakaunan. |
Subbidang Perakaunan
Empat subbidang, dan bagaimana Laporan Kewangan menghubungkan perakaunan kewangan, pengauditan dan percukaian.
Perakaunan Kewangan
Menyediakan pelaporan maklumat perakaunan dalam bentuk Penyata Kewangan. Penyata Kewangan digunakan oleh pengguna dalaman dan luaran untuk membuat keputusan.
Perakaunan Pengurusan
Menyediakan maklumat perakaunan untuk pengguna dalaman. Antara skop kerjanya ialah kawalan, perancangan dan pengurusan pengeluaran.
Pengauditan
Meliputi kerja memeriksa dokumen perniagaan dan rekod kewangan untuk mengesahkan rekod maklumat perakaunan adalah betul dan tepat.
Juruaudit memastikan Penyata Kewangan yang disediakan mematuhi piawaian perakaunan yang diterima umum.
Percukaian
Merancang hal-hal percukaian dan menyediakan penyata cukai bagi pihak syarikat. Penasihat cukai akan memberikan nasihat dalam hal-hal pengurusan percukaian perniagaan.
Profesion dan Kepimpinan Akauntan
Kerjaya dalam perakaunan dan tiga ciri kepimpinan seorang akauntan.
Profesional merujuk kepada seseorang yang memiliki kepakaran dalam bidang tertentu dan menunjukkan komitmen dan minat yang mendalam terhadap kerjayanya. Akauntan merupakan golongan profesional dalam masyarakat kerana memiliki kemahiran khusus untuk mengurus kewangan perniagaan, membuat pelaporan dan memberi pandangan untuk meningkatkan prestasi perniagaan.
Profesion Perakaunan di Malaysia
- Akauntan
- Juruaudit
- Pengurus Dana
- Penasihat Kewangan
- Ketua Pegawai Kewangan
Ciri-ciri Akauntan sebagai Pemimpin
- Integriti — bersikap jujur dalam semua hubungan profesional dengan pihak luar supaya tidak dikaitkan dengan laporan kewangan yang mengandungi kenyataan palsu dan mengelirukan.
- Kredibiliti — keupayaan menyampaikan maklumat perakaunan secara adil dan objektif kepada semua pihak yang berkepentingan.
- Akauntabiliti — tanggungjawab individu atau jabatan untuk melaksanakan fungsi tertentu dalam perakaunan.
Peranan Akauntan sebagai Pemimpin
Dalam organisasi, akauntan juga boleh memimpin kerana kepakaran mereka merangkumi pelbagai skop tugas, antaranya:
- Perancangan dan pengurusan strategik
- Pengimplementasian polisi
- Penambahbaikan polisi
- Pengurusan bajet dan kewangan
- Penyelesaian masalah
- Perundingan
- Pembuat keputusan
- Pembimbing dan mentor
- Pembangunan sumber manusia
Etika dan Badan Perakaunan
Kod etika akauntan profesional dan badan perakaunan di Malaysia.
Etika bermaksud prinsip-prinsip akhlak atau nilai moral yang menjadi pegangan seseorang semasa menjalankan tugas. International Federation of Accountants (IFAC) memperkenalkan Kod Etika Akauntan Profesional seperti berikut:
Akauntan harus profesional, berkemahiran dan berkeupayaan untuk memberi perkhidmatan perakaunan yang terbaik terhadap pelanggan.
Akauntan perlu bersikap jujur dan telus dalam hubungan profesional dengan pihak lain supaya tidak berlaku kekeliruan dan pemalsuan kenyataan.
Akauntan tidak boleh mendedahkan sebarang maklumat yang diperoleh kepada mana-mana pihak yang tidak berkaitan.
Semasa menjalankan tugas, seseorang akauntan tidak boleh berkompromi dan berat sebelah serta tidak terpengaruh oleh mana-mana pihak yang berkepentingan.
Akauntan perlu mematuhi semua undang-undang dan peraturan berkaitan serta mengelakkan segala tindakan yang boleh menjejaskan profesion ini.
Kajian Kes Etika
Puan Suria ialah akauntan di sebuah perniagaan perabot. Pada akhir tempoh perakaunan, pemilik memintanya merekodkan jualan bulan hadapan ke dalam tempoh semasa supaya untung kelihatan lebih tinggi untuk permohonan pinjaman bank. Pemilik juga meminta Puan Suria memberitahu angka jualan perniagaan itu kepada seorang rakan niaga.
Soalan: Kod etika manakah yang akan dilanggar jika Puan Suria menurut permintaan tersebut?
Kelayakan Akauntan Bertauliah di Malaysia
Kelayakan untuk menjadi ahli profesion perakaunan di Malaysia ditentukan oleh Institut Akauntan Malaysia (MIA), iaitu Badan Kawal Selia yang ditubuhkan di bawah Akta Akauntan 1967. Antara fungsinya ialah menentukan kelayakan seseorang untuk menjadi ahli, serta menawarkan latihan, pelajaran dan peperiksaan kepada mereka yang ingin menceburi profesion perakaunan.
Badan Profesional Perakaunan pula melatih dan melahirkan akauntan bertauliah melalui latihan dan peperiksaan, antaranya MICPA, CIMA dan ACCA.
Murid yang cemerlang dalam Prinsip Perakaunan di peringkat SPM memperoleh keistimewaan akademik, iaitu layak memohon sijil LCCI Book-keeping Level 2 di bawah Double Certification Programme antara KPM dengan LCCI Asia, dan layak memohon pelepasan satu kertas iaitu FA1 sekiranya menyambung pelajaran dengan kursus ACCA setelah menyelesaikan pengajian CAT.
| Kategori | Badan | Tahun ditubuhkan | Fungsi utama |
|---|---|---|---|
| Badan Kawal Selia | Institut Akauntan Malaysia (MIA) | 1960 | Ditubuhkan di bawah Akta Akauntan 1967. Menentukan kelayakan menjadi ahli; menawarkan latihan, pelajaran dan peperiksaan; mengenakan peraturan atas amalan profesion; mempromosi dan mempopularkan profesion perakaunan. |
| Badan Penggubal Piawaian | Lembaga Piawaian Perakaunan Malaysia (MASB) | – | Ditubuhkan di bawah Akta Laporan Kewangan 1997. Menggubal dan menerbitkan piawaian perakaunan; menyemak dan membaiki piawaian sedia ada; bertindak sebagai penasihat kepada akauntan; menentukan keperluan minimum dan garis panduan penyediaan laporan kewangan. |
| Badan Profesional | Institut Akauntan Awam Bertauliah Malaysia (MICPA) | 1958 | Sebelum ini dikenali sebagai MACPA. Memajukan profesion perakaunan melalui latihan dan peperiksaan; melatih dan melahirkan akauntan bertauliah; melakukan penyelidikan dan pembangunan dalam perakaunan. |
| Badan Profesional | Chartered Institute of Management Accountants (CIMA) | 1919 | Ditubuhkan sebagai ICWA, ditukar kepada ICMA pada 1972 dan kepada CIMA pada 1986. Melahirkan akauntan profesional yang mahir dalam pengurusan dan pentadbiran perniagaan; mengkaji dan menangani perubahan semasa dalam perniagaan. |
| Badan Profesional | Association of Chartered Certified Accountants (ACCA) | 1904 | Berpusat di London. Memberi khidmat sokongan kepada ahli dan pelajarnya sepanjang kerjaya dalam bidang perakaunan; memberi pendedahan tentang peraturan dan undang-undang berkaitan amalan perakaunan dan etika dalam perakaunan. |
Cuba Jawab Dulu
Fikirkan dahulu sebelum menyemak jawapan.
Soalan
Sebuah perniagaan menyediakan Imbangan Duga pada akhir tempoh perakaunan, sebelum menyediakan Penyata Kewangan. Mengapakah Imbangan Duga perlu disediakan terlebih dahulu?
Kesalahan Biasa
Empat kesilapan yang kerap berlaku dalam topik ini.
Menyamakan simpan kira dengan perakaunan
Murid kerap menulis bahawa kedua-duanya adalah proses yang sama kerana kedua-duanya merekod urus niaga.
Betul: simpan kira berhenti pada mengumpul, menyusun, menyimpan, merekod dan melapor. Perakaunan merangkumi semua itu dan menambah menganalisis, mentafsir, merancang, menilai serta merumus.Menukar susunan peringkat Kitaran Perakaunan
Pelarasan kerap diletakkan sebelum Imbangan Duga, atau Catatan Penutupan diletakkan selepas Penyata Kewangan.
Betul: susunannya ialah Dokumen Perniagaan, Buku Catatan Pertama, Lejar, Imbangan Duga, Pelarasan, Imbangan Duga Terselaras, Catatan Penutupan, kemudian Penyata Kewangan.Mengelirukan MIA dengan MASB
Kedua-duanya dianggap badan yang sama kerana kedua-duanya berkaitan piawaian dan profesion perakaunan di Malaysia.
Betul: MIA ialah Badan Kawal Selia yang mengawal selia profesion dan ahlinya. MASB ialah Badan Penggubal Piawaian yang menggubal dan menerbitkan piawaian perakaunan.Menganggap semua subbidang menyediakan Penyata Kewangan
Murid kerap menulis bahawa pengauditan atau percukaian turut menyediakan Penyata Kewangan.
Betul: perakaunan kewangan yang menyediakan Penyata Kewangan. Pengauditan memeriksa dan mengesahkan penyata itu, manakala percukaian menggunakannya untuk taksiran cukai.Salah Faham Konsep
Salah Faham
"Akauntan dan juruaudit ialah kerjaya yang sama sahaja, cuma namanya berbeza."
Fakta
Kedua-duanya memang profesion perakaunan, tetapi tugasnya berbeza. Pengauditan ialah subbidang yang memeriksa dokumen perniagaan dan rekod kewangan untuk mengesahkan rekod adalah betul dan tepat, dan juruaudit memastikan Penyata Kewangan mematuhi piawaian perakaunan yang diterima umum.
Salah Faham
"Semua badan perakaunan mempunyai peranan yang sama kerana semuanya berkaitan akauntan."
Fakta
Peranan setiap badan berbeza mengikut kategorinya. MIA ialah Badan Kawal Selia, MASB ialah Badan Penggubal Piawaian, manakala MICPA, CIMA dan ACCA ialah Badan Profesional Perakaunan.
Ringkasan
- Perakaunan ialah perekodan urus niaga kewangan dalam organisasi perniagaan dan bukan perniagaan secara sistematik, termasuk prestasi perniagaan, kedudukan kewangan, perancangan dan analisis kewangan.
- Simpan kira meliputi mengumpul, menyusun, menyimpan, merekod dan melapor. Perakaunan mencakupi skop yang lebih luas dengan menambah menganalisis, mentafsir, merancang, menilai dan merumus.
- Kitaran Perakaunan ialah tatacara penyediaan rekod daripada dokumen sumber hingga catatan penutupan akaun, dan mempunyai lapan peringkat.
- Lapan peringkat itu ialah Dokumen Perniagaan, Buku Catatan Pertama, Lejar, Imbangan Duga, Pelarasan, Imbangan Duga Terselaras, Catatan Penutupan dan Penyata Kewangan.
- Empat subbidang perakaunan ialah perakaunan kewangan, perakaunan pengurusan, pengauditan dan percukaian.
- Laporan Kewangan menghubungkan ketiga-tiga fungsi: perakaunan kewangan menyediakannya, pengauditan mengesahkannya, dan percukaian menggunakannya untuk taksiran cukai.
- Ciri kepimpinan seorang akauntan ialah integriti, kredibiliti dan akauntabiliti.
- Kod Etika Akauntan Profesional IFAC merangkumi kompetensi, integriti, kerahsiaan, objektiviti dan sifat profesional.
- MIA ialah Badan Kawal Selia, MASB ialah Badan Penggubal Piawaian, manakala MICPA, CIMA dan ACCA ialah Badan Profesional Perakaunan.
Aktiviti Ringkas
Jumlah markah: 8.
A. Kuiz Objektif
B. Isi Tempat Kosong
3 Badan yang menggubal dan menerbitkan piawaian perakaunan di Malaysia ialah .
4 Kod etika yang menghendaki akauntan tidak mendedahkan maklumat kepada pihak yang tidak berkaitan ialah .
C. Padankan Pernyataan dengan Subbidang Perakaunan
Seret subbidang ke pernyataan yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan subbidang dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
