2.3 Imbangan Pembayaran
Imbangan pembayaran merupakan catatan penting yang merekodkan segala urus niaga kewangan antarabangsa sesebuah negara dengan negara lain sepanjang tempoh satu tahun. Pemahaman terhadap topik ini membolehkan murid menganalisis kedudukan perdagangan luar negara Malaysia, merangkumi eksport, import, struktur akaun semasa, serta implikasi lebihan dan defisit akaun semasa terhadap kestabilan makroekonomi negara.
Objektif Pembelajaran
- Mengenal pasti komposisi dagangan dan arah aliran perdagangan Malaysia.
- Menerangkan maksud imbangan pembayaran.
- Menjelaskan struktur akaun semasa dalam imbangan pembayaran Malaysia.
- Menjelaskan konsep defisit dan lebihan dalam akaun semasa.
- Menganalisis sebab dan implikasi defisit serta lebihan dalam akaun semasa.
Struktur Komponen Akaun Semasa dan Konsep Imbangan
Lihat bagaimana akaun semasa berpecah kepada empat akaun kecil, dan bagaimana penerimaan serta pembayaran menentukan lebihan atau defisit.
Rajah 1: Struktur akaun semasa dan penentuan lebihan atau defisit.
Kredit (Penerimaan)
Merekodkan semua aliran masuk wang ke dalam negara, contohnya eksport barang dan perkhidmatan, penerimaan pampasan pekerja, serta keuntungan pelaburan dari luar negara.
Debit (Pembayaran)
Merekodkan semua aliran keluar wang ke luar negara, contohnya import barang dan perkhidmatan, bayaran keuntungan kepada pelabur asing, serta kiriman wang pekerja asing.
Penerangan Ringkas
Komposisi Dagangan Malaysia
Eksport ialah barang dan perkhidmatan yang dijual kepada negara asing, manakala Import ialah barang dan perkhidmatan yang dibeli daripada negara asing.
Eksport terdiri daripada eksport barang nampak dan eksport barang tak nampak. Import pula terdiri daripada import barang nampak dan import barang tak nampak.
Komposisi Eksport
Eksport barang nampak merangkumi sektor pertanian seperti getah asli, biji koko, lada hitam dan minyak kelapa sawit; sektor perlombongan seperti timah, petroleum mentah, gas asli dan gas asli cecair (LNG); serta sektor pembuatan seperti barangan elektrik dan elektronik, marjerin, kain kapas, pakaian dan perabot.
Eksport barang tak nampak merangkumi perkhidmatan pelancongan, pengangkutan, telekomunikasi, komputer dan maklumat, pembinaan, insurans dan pencen, kewangan, perkilangan, bayaran penggunaan harta intelek, serta perkhidmatan peribadi, budaya dan rekreasi.
Komposisi Import
Import barang nampak dikelaskan kepada tiga kategori:
Barang pengantara diimport dan diproses semula untuk menjadi barang siap.
Barang modal diimport untuk membantu proses pengeluaran serta meningkatkan keupayaan pengeluaran firma.
Barang pengguna diimport untuk kegunaan terus pengguna akhir.
Import barang tak nampak merangkumi perkhidmatan yang ditawarkan oleh rakyat asing kepada rakyat tempatan, contohnya rakyat tempatan melancong ke luar negara, sewa kapal atau pengangkutan asing, dan insurans asing.
Arah Aliran Perdagangan Malaysia
Eksport utama Malaysia didominasi oleh barangan elektrik dan elektronik, kimia dan bahan kimia, keluaran petroleum, gas asli cecair (LNG), serta minyak sawit. Import utama Malaysia didominasi oleh barangan elektrik dan elektronik, jentera, perkakasan dan peralatan, kimia dan bahan kimia, serta keluaran petroleum.
Imbangan Dagangan Malaysia
Imbangan dagangan ialah perbezaan antara nilai eksport barang nampak dengan nilai import barang nampak dalam suatu tempoh. Jika nilai eksport melebihi nilai import, negara mencatat lebihan imbangan dagangan; jika sebaliknya, negara mencatat defisit imbangan dagangan.
| Tahun | Nilai eksport barang nampak | Nilai import barang nampak | Imbangan dagangan |
|---|---|---|---|
| 2011 | 658,421 | 517,893 | 140,528 |
| 2012 | 644,864 | 531,835 | 113,029 |
| 2013 | 637,683 | 541,131 | 96,552 |
| 2014 | 678,865 | 565,538 | 113,327 |
| 2015 | 681,275 | 572,051 | 109,224 |
| 2016 | 686,075 | 584,693 | 101,382 |
Contoh pengiraan (tahun 2016):
Imbangan dagangan = Nilai eksport barang nampak − Nilai import barang nampak
= RM686,075 juta − RM584,693 juta = RM101,382 juta
Nilainya positif, maka Malaysia mencatat lebihan imbangan dagangan sebanyak RM101,382 juta pada tahun 2016. Malaysia mencatat lebihan imbangan dagangan bagi kesemua enam tahun dalam Jadual 1, tetapi lebihan tersebut mengecil daripada RM140,528 juta pada tahun 2011 kepada RM101,382 juta pada tahun 2016 kerana nilai import meningkat lebih cepat daripada nilai eksport.
Definisi Imbangan Pembayaran
Imbangan pembayaran ialah satu rekod sistematik tentang jumlah penerimaan dan jumlah pembayaran kewangan sesebuah negara dengan negara lain dalam tempoh satu tahun.
Prinsip catatannya terbahagi kepada dua:
Kredit merekodkan semua penerimaan kewangan atau aliran masuk wang ke dalam negara.
Debit merekodkan semua pembayaran kewangan atau aliran keluar wang ke luar negara.
Imbangan pembayaran mempunyai tiga komponen utama: Akaun Semasa, Akaun Modal, dan Akaun Kewangan.
Struktur Akaun Semasa
Akaun semasa merupakan komponen terbesar dan paling penting dalam imbangan pembayaran. Ia mengandungi empat akaun kecil:
1. Akaun Barangan merekodkan eksport dan import barang nampak. Imbangan dagangan dikira sebagai:
\[ \text{Imbangan dagangan} = \text{Jumlah nilai eksport barang nampak} - \text{Jumlah nilai import barang nampak} \]
Imbangan dagangan boleh berada dalam keadaan seimbang, lebihan (eksport > import), atau defisit (eksport < import).
2. Akaun Perkhidmatan merekodkan eksport dan import barang tak nampak seperti pengangkutan, perjalanan atau pelancongan, telekomunikasi, pembinaan, kewangan dan insurans. Imbangan perkhidmatan dikira sebagai:
\[ \text{Imbangan perkhidmatan} = \text{Jumlah nilai eksport barang tak nampak} - \text{Jumlah nilai import barang tak nampak} \]
3. Akaun Pendapatan Primer terdiri daripada pampasan pekerja dan pendapatan pelaburan.
4. Akaun Pendapatan Sekunder merekodkan bayaran pindahan semasa satu hala yang tidak memerlukan balasan, seperti kiriman wang (remittance), bantuan, derma dan biasiswa.
Lebihan Akaun Semasa
Lebihan akaun semasa berlaku apabila jumlah penerimaan kewangan melebihi jumlah pembayaran kewangan dalam akaun semasa.
\[ \text{Penerimaan} > \text{Pembayaran} \]
Defisit Akaun Semasa
Defisit akaun semasa berlaku apabila jumlah pembayaran kewangan melebihi jumlah penerimaan kewangan dalam akaun semasa.
\[ \text{Penerimaan} < \text{Pembayaran} \]
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".
Apakah perbezaan antara akaun pendapatan primer dengan akaun pendapatan sekunder dalam akaun semasa?
Mengapakah kejatuhan nilai mata wang tempatan boleh menyebabkan akaun semasa mencatat lebihan?
Nyatakan dua bentuk sekatan perdagangan yang boleh dilaksanakan oleh kerajaan bagi mengurangkan defisit akaun semasa.
Kesalahan Biasa
- Menganggap pembelian perkhidmatan luar negara seperti tambang penerbangan asing atau melancong ke luar negara sebagai eksport perkhidmatan. Hakikatnya itu ialah import perkhidmatan (import barang tak nampak) kerana wang mengalir keluar.
- Terkeliru antara Akaun Barangan yang hanya merekodkan barang fizikal atau nampak dengan Akaun Semasa secara keseluruhan yang merangkumi barangan, perkhidmatan, pendapatan primer, dan pendapatan sekunder.
- Tersilap meletakkan kiriman wang (remittance) pekerja asing ke dalam pendapatan primer. Kiriman wang merupakan bayaran pindahan satu hala yang tergolong dalam pendapatan sekunder.
Salah Faham Konsep
Imbangan dagangan sentiasa sama nilainya dengan imbangan akaun semasa.
Imbangan dagangan hanya mengambil kira perbezaan antara eksport barang nampak dengan import barang nampak. Imbangan akaun semasa turut mencampurkan imbangan perkhidmatan, pendapatan primer, dan pendapatan sekunder.
Lebihan akaun semasa sentiasa memberi kesan positif 100% tanpa sebarang keburukan.
Lebihan akaun semasa yang berterusan akibat permintaan eksport yang terlalu tinggi boleh mencetuskan kenaikan harga umum atau tekanan inflasi dalam negara.
Ringkasan
- Imbangan pembayaran merekodkan transaksi kewangan antarabangsa sesebuah negara melalui butiran debit dan kredit dalam tiga komponen utama: Akaun Semasa, Akaun Modal, dan Akaun Kewangan.
- Akaun semasa terdiri daripada akaun barangan, perkhidmatan, pendapatan primer, dan pendapatan sekunder.
- Keadaan akaun semasa boleh menjadi lebihan (penerimaan > pembayaran) atau defisit (penerimaan < pembayaran).
- Setiap keadaan dipengaruhi oleh permintaan eksport/import, produktiviti, serta aliran pendapatan faktor.
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Transaksi yang manakah direkodkan sebagai butiran kredit dalam akaun imbangan pembayaran Malaysia?
2 Antara yang berikut, manakah faktor yang menyebabkan berlakunya defisit dalam akaun semasa?
B. Isi Tempat Kosong
3 Perbezaan antara jumlah nilai eksport barang nampak dengan jumlah nilai import barang nampak dikenali sebagai imbangan .
4 Urus niaga bayaran pindahan satu hala seperti bantuan bencana, biasiswa, dan kiriman wang direkodkan di bawah akaun pendapatan .
C. Padankan Klasifikasi Perdagangan dengan Contoh Transaksi
Seret klasifikasi perdagangan ke tempat yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan.
