4.2 Produktiviti dan Eksternaliti
Topik ini membincangkan konsep produktiviti dan eksternaliti dalam konteks pengeluaran ekonomi. Produktiviti mengukur kecekapan dan keberkesanan penggunaan input bagi menghasilkan sejumlah output, yang membawa manfaat kepada firma, pekerja, masyarakat, dan pendapatan negara. Selain itu, aktiviti pengeluaran dan penggunaan turut menghasilkan eksternaliti, iaitu kesan sampingan atau limpahan kepada pihak ketiga yang tidak diambil kira dalam mekanisme harga pasaran, sama ada berbentuk kos sosial (eksternaliti negatif) mahupun faedah sosial (eksternaliti positif).
Objektif Pembelajaran
- Menerangkan maksud produktiviti dan membuat pengiraan produktiviti menggunakan rumus nisbah output kepada input.
- Menjelaskan kepentingan peningkatan produktiviti terhadap firma, pekerja, masyarakat, dan pertumbuhan ekonomi negara.
- Mengenal pasti dan menghuraikan lapan faktor yang mempengaruhi produktiviti sesebuah organisasi atau industri.
- Menerangkan maksud eksternaliti, kos sosial (eksternaliti negatif), dan faedah sosial (eksternaliti positif).
- Membezakan antara kos peribadi dengan kos luaran, serta faedah peribadi dengan faedah luaran melalui rumus dan contoh situasi harian.
Kitaran Kepentingan Produktiviti dan Komponen Eksternaliti
Lihat susunan berantai kepentingan produktiviti serta bezakan formula pecahan kos sosial dan faedah sosial dengan jelas.
Rajah 1: Kitaran enam langkah kepentingan produktiviti, bermula daripada peningkatan produktiviti sehingga peningkatan taraf hidup rakyat, yang kemudiannya kembali kepada langkah pertama (Rajah 4.4 buku teks).
Kos Sosial
\( \text{Kos sosial} = \text{Kos peribadi} + \text{Kos luaran} \)
Kos peribadi ialah kos nyata yang ditanggung oleh pengeluar, individu, atau kerajaan. Kos luaran ialah kesan sampingan negatif yang ditanggung oleh pihak ketiga tanpa pampasan.
Faedah Sosial
\( \text{Faedah sosial} = \text{Faedah peribadi} + \text{Faedah luaran} \)
Faedah peribadi ialah manfaat yang dinikmati oleh individu pengguna secara langsung. Faedah luaran ialah manfaat yang dinikmati oleh pihak ketiga secara percuma.
Penerangan Ringkas
Konsep Produktiviti
Produktiviti ialah keupayaan untuk meningkatkan penghasilan output daripada sejumlah input yang diberikan. Produktiviti mengukur kecekapan dan keberkesanan dalam penggunaan input seperti tenaga buruh, teknologi, peralatan, sistem, dan pengurusan.
Pertumbuhan ekonomi sesebuah negara boleh dicapai melalui dua cara, iaitu menambahkan kuantiti input seperti buruh, modal, tanah, dan usahawan, atau meningkatkan kecekapan penggunaan input tersebut. Cara kedua inilah yang berkaitan dengan produktiviti, iaitu negara menghasilkan output yang lebih tinggi dengan menggunakan sumber yang sama atau kurang.
Rumus pengukuran produktiviti ialah:
\[ \text{Produktiviti} = \dfrac{\text{Output}}{\text{Input}} \]
Output ialah keluaran atau perkhidmatan yang dihasilkan, manakala input ialah faktor pengeluaran seperti buruh, tanah, modal, dan usahawan.
Contoh Pengiraan Produktiviti
Kilang A menghasilkan 120 helai baju dengan 5 orang pekerja.
\[ \text{Produktiviti pekerja Kilang A} = \dfrac{120}{5} = 24 \text{ helai sepekerja} \]
Kilang B menghasilkan 100 helai baju dengan 4 orang pekerja.
\[ \text{Produktiviti pekerja Kilang B} = \dfrac{100}{4} = 25 \text{ helai sepekerja} \]
Kilang B mempunyai produktiviti yang lebih tinggi kerana \(25 > 24\). Semakin tinggi nilai, semakin tinggi produktiviti, yang menunjukkan kecekapan dan keberkesanan penggunaan input sekali gus menyumbang kepada kos pengeluaran yang lebih rendah.
Bentuk Ukuran Produktiviti Lain
Selain nisbah output kepada input, produktiviti juga boleh diukur melalui:
• Kos seunit output.
• Masa bagi menghasilkan seunit output.
• Jumlah guna tenaga bagi seunit output.
Eksternaliti
Eksternaliti ialah kos atau faedah yang tidak diambil kira dalam pengeluaran dan penggunaan sesuatu barang atau perkhidmatan. Ia menggambarkan ketidakcekapan pasaran atau kegagalan sistem harga pasaran.
Ciri-ciri eksternaliti: kesan berlaku kepada pihak ketiga, iaitu masyarakat selain pengeluar dan pengguna barang tersebut, dan tidak dimasukkan atau diambil kira dalam harga pasaran.
Kos Sosial dan Faedah Sosial
Kos sosial ialah kos kepada pihak ketiga yang tidak termasuk dalam harga pasaran. Contohnya, aktiviti pengeluaran minyak petroleum dan pembuangan sisa toksik kilang mencemarkan alam sekitar serta merugikan nelayan dan negara.
Faedah sosial ialah faedah kepada pihak ketiga selain pengguna dan pengeluar. Contohnya, program latihan kemahiran pekerja oleh sebuah syarikat mendatangkan kebaikan kepada syarikat lain sekiranya pekerja itu berpindah majikan.
Rumus Kos Sosial
\[ \text{Kos sosial} = \text{Kos peribadi} + \text{Kos luaran} \]
Kos peribadi ialah kos nyata yang ditanggung oleh pengeluar, individu, atau kerajaan. Contoh pemilik kereta: harga kereta, bayaran insurans, cukai jalan, minyak petrol.
Kos luaran ialah kesan sampingan negatif yang ditanggung oleh pihak ketiga tanpa pampasan. Contoh pemilik kereta: kesesakan lalu lintas, pencemaran udara. Jika tiada kos luaran, kos peribadi adalah bersamaan dengan kos sosial.
Rumus Faedah Sosial
\[ \text{Faedah sosial} = \text{Faedah peribadi} + \text{Faedah luaran} \]
Faedah peribadi ialah faedah yang dinikmati oleh individu pengguna secara langsung. Contoh penunggang basikal: kos pengangkutan rendah, faedah kesihatan, elak kesesakan lalu lintas, jimat masa perjalanan.
Faedah luaran ialah faedah yang dinikmati oleh pihak ketiga. Contoh penunggang basikal: kadar kesesakan lalu lintas rendah bagi pengguna jalan lain, kadar pencemaran alam sekitar rendah, kos perubatan kesihatan orang ramai lebih rendah.
Cuba Jawab Dulu
Baca soalan, jawab dalam hati, kemudian tekan "Semak Jawapan".
Sebuah kilang perabot menghasilkan 600 buah kerusi dengan menggunakan 20 orang pekerja. Hitung produktiviti pekerja kilang tersebut.
Nyatakan tiga contoh kos luaran yang timbul akibat daripada penggunaan kenderaan bermotor persendirian.
Apakah yang dimaksudkan dengan eksternaliti positif dalam pengeluaran? Berikan satu contoh.
Kesalahan Biasa
- Mengira produktiviti secara terbalik, iaitu membahagikan input dengan output \( \dfrac{\text{Input}}{\text{Output}} \), sedangkan rumus yang tepat ialah \( \dfrac{\text{Output}}{\text{Input}} \).
- Menganggap kos peribadi sebagai kos sosial sepenuhnya tanpa mengambil kira kewujudan kos luaran.
- Menyatakan bahawa eksternaliti hanya merujuk kepada kesan buruk seperti pencemaran, sedangkan eksternaliti juga merangkumi kesan baik iaitu faedah sosial.
- Mengelirukan antara peningkatan kuantiti input dengan peningkatan produktiviti. Menambah pekerja semata-mata tidak semestinya meningkatkan produktiviti sekiranya purata output seunit buruh menurun.
Salah Faham Konsep
Bekerja lebih masa (overtime) membuktikan seseorang pekerja itu mempunyai produktiviti yang tinggi.
Bekerja lebih masa sebenarnya sering menggambarkan produktiviti diri yang rendah kerana pekerja memerlukan masa yang lebih panjang untuk menyiapkan sesuatu tugasan yang sepatutnya siap lebih awal.
Pihak ketiga dalam konsep eksternaliti merujuk kepada pembeli kedua sesuatu barang.
Pihak ketiga merujuk kepada mana-mana anggota masyarakat di luar urus niaga pasaran yang tidak terlibat secara langsung dalam aktiviti pengeluaran atau penggunaan barang berkenaan.
Kos pasaran sentiasa menggambarkan kos sebenar aktiviti ekonomi kepada sesebuah negara.
Kos pasaran sering mengalami kegagalan pasaran kerana kos peribadi tidak mengambil kira kos luaran seperti pencemaran atau kerosakan alam sekitar yang ditanggung oleh masyarakat sekeliling.
Ringkasan
- Produktiviti ialah keupayaan meningkatkan output daripada sejumlah input yang digunakan, dengan rumus \( \text{Produktiviti} = \dfrac{\text{Output}}{\text{Input}} \).
- Faktor-faktor penentu produktiviti merangkumi tenaga manusia, sistem dan prosedur, struktur organisasi, gaya kepimpinan, persekitaran kerja, bahan-bahan, teknologi, dan kelengkapan modal.
- Eksternaliti ialah kesan limpahan kepada pihak ketiga yang tidak diambil kira dalam mekanisme harga pasaran.
- Kos Sosial merangkumi kos peribadi dan kos luaran (eksternaliti negatif).
- Faedah Sosial merangkumi faedah peribadi dan faedah luaran (eksternaliti positif).
Aktiviti Ringkas
A. Kuiz Objektif
1 Apakah rumus yang digunakan untuk mengira tahap produktiviti?
2 Antara berikut, yang manakah merupakan komponen kos luaran bagi seseorang pemilik kenderaan persendirian?
B. Isi Tempat Kosong
3 Kesan sampingan negatif atau positif yang dialami oleh pihak ketiga dan tidak diambil kira dalam mekanisme harga pasaran dikenali sebagai .
4 Jumlah kos sebenar yang ditanggung oleh masyarakat dikira dengan mencampurkan kos peribadi dengan kos .
C. Padankan Istilah dengan Huraian atau Contoh
Seret istilah ke tempat yang betul. Jika menggunakan telefon, tekan pilihan jawapan dahulu, kemudian tekan kotak padanan. Jika menggunakan papan kekunci, tekan Tab ke pilihan jawapan dan tekan Enter untuk memilihnya, kemudian Tab ke kotak padanan dan tekan Enter untuk meletakkannya.
